Отамурадов Акрам Закировичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Тўш суягининг ёшга боғлиқ хусусиятларининг суд-тиббий аҳамияти», 14.00.24 - Суд тиббиёти (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Tib4323.
Илмий раҳбар: Хасанова Мухаррама Алмаредановна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети ҳузуридаги DSc.06/2025.27.12.Tib.01.03 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Рўзиев Шерзод Ибодуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Қузиев Отабек Журақулович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Абуали ибни Сино номидаги Тожикистон давлат тиббиёт университети  (Тожикистон).
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: инсон тўш суягининг ёшга оид хусусиятларини суд тиббий баҳолаш мезонларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор суд тиббиёти амалиётида тўш суягининг тузилмасининг ривожланиши ёшга боғлиқ ҳолда кечиши, тўш суягида кузатиладиган анатомик ва морфологик ўзгаришлар билан боғлиқ бўлган хусусиятлари асосланган;
шахс идентификацияси экспертизаларида мурда ўзгаришларининг турли босқичларида бўлган номаълум мурдалардан олинган тўш суяклари асосида ёшни аниқлаш имконияти ҳамда ушбу белгиларнинг суд-тиббий аҳамияти исботланган;
суд тиббиёти амалиётида тўш суягининг суякланиш жараёнига хос хусусиятлари, ўлчамлари, шакли, сегментлар бирлашиш юзаларининг характери, қовурға ўйиқчалари ҳамда уларнинг диагностик аҳамиятини инобатга олган ҳолда суд-тиббий баҳолаш мезонлари ишлаб чиқилган;
тўш суягининг ёшга оид ўзгаришларини унинг шаклланиш босқичлари билан боғлиқ ҳолда баҳолашга имкон берувчи рентгенологик тавсифлаш алгоритми ишлаб чиқилган ҳамда унинг суд-тиббий амалиётдаги аҳамияти асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Суд тиббий амалиётида тўш суягининг ёшга оид хусусиятларининг суд-тиббий аҳамияти бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
биринчи илмий янгилик: илк бор суд тиббиёти амалиётида тўш суягининг тузилмасининг ривожланиши ёшга боғлиқ ҳолда кечиши, тўш суягида кузатиладиган анатомик ва морфологик ўзгаришлар билан боғлиқ бўлган хусусиятлари асосланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 мартда 03-24/286-t-сон билан тасдиқланган «Тўш суягининг ёшга боғлиқ хусусиятларини суд-тиббий аҳамияти» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Тошкент шаҳар филиали бўйича 24.04.2024 йилдаги 25-сон ва Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Сирдарё филиали бўйича 28.08.2024 йилдаги №16/i/ch-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий-техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/05-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижалари бўйича ёш аниқлаш ҳолатларида тўш суягининг анатомо-морфологик хусусиятлари бўйича ёшини аниқлаш суд-тиббий экспертизаси, номаълум мурдалар, бўлакланган мурдалар ва скелет суяк қолдиқлари ҳолатларида суд-тиббий криминалистик текширувларга асосланган амалий тавсиялар ишлаб чиқилган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур ҳолатнинг суд тиббий экспертизаси учун сарфланадиган 160000-200000 сўм бюджет маблағлари тавсия этилган усуллардан фойдаланиш орқали  бирламчи экспертиза муддатини 4-5 кунга қисқартириш натижасида иқтисод қилинади;
иккинчи илмий янгилик: шахс идентификацияси экспертизаларида мурда ўзгаришларининг турли босқичларида бўлган номаълум мурдалардан олинган тўш суяклари асосида ёшни аниқлаш имконияти ҳамда ушбу белгиларнинг суд-тиббий аҳамияти исботланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 мартда 03-24/286-t-сон билан тасдиқланган «Тўш суягининг ёшга боғлиқ хусусиятларини суд-тиббий аҳамияти» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Тошкент шаҳар филиали бўйича 24.04.2024 йилдаги 25-сон ва Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Сирдарё филиали бўйича 28.08.2024 йилдаги №16/i/ch-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий-техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/05-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижалари бўйича суд тиббий экспертиза муассасаларида номаьлум мурдалар, бўлакланган мурдалар ва скелет суяк қолдиқларида ёш аниқлаш ҳолатларида, тўш суягининг ёшга оид хусусиятларини аниқлашда эксперт хулосаларининг асосланганлик ва ишончлилик даражасини ошириш таъминланган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур ҳолатнинг суд тиббий экспертизаси учун сарфланадиган 160000-200000 сўм бюджет маблағлари тавсия этилган усуллардан фойдаланиш орқали  бирламчи экспертиза муддатини 4-5 кунга қисқартириш натижасида иқтисод қилинади;
учинчи илмий янгилик: суд тиббиёти амалиётида тўш суягининг суякланиш жараёнига хос хусусиятлари, ўлчамлари, шакли, сегментлар бирлашиш юзаларининг характери, қовурға ўйиқчалари ҳамда уларнинг диагностик аҳамиятини инобатга олган ҳолда суд-тиббий баҳолаш мезонлари ишлаб чиқилганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 мартда 03-24/286-t-сон билан тасдиқланган «Тўш суягининг ёшга боғлиқ хусусиятларини суд-тиббий аҳамияти» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Тошкент шаҳар филиали бўйича 24.04.2024 йилдаги 25-сон ва Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Сирдарё филиали бўйича 28.08.2024 йилдаги №16/i/ch-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий-техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/05-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларининг буйича тўш суягининг суякланиш жараёнини ўзига хос хусусиятларига асосланиб ёшни аниқлаш мурдани ташқи кўриги ва секцион манзара, мурда тўш суягининг суд-тиббий криминалистик текширувларни  амалга ошириш орқали суд-тиббий бирламчи экспертизанинг самарадорлигини ошириш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур ҳолатнинг суд тиббий экспертизаси учун сарфланадиган 160000-200000 сўм бюджет маблағлари тавсия этилган усуллардан фойдаланиш орқали  бирламчи экспертиза муддатини 4-5 кунга қисқартириш натижасида иқтисод қилинади;
тўртинчи илмий янгилик: тўш суягининг ёшга оид ўзгаришларини унинг шаклланиш босқичлари билан боғлиқ ҳолда баҳолашга имкон берувчи рентгенологик тавсифлаш алгоритми ишлаб чиқилган ҳамда унинг суд-тиббий амалиётдаги аҳамияти асосланганлиги бўйича таклифлар. Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 25 мартда 03-24/286-t-сон билан тасдиқланган «Тўш суягининг ёшга боғлиқ хусусиятларини суд-тиббий аҳамияти» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Тошкент шаҳар филиали бўйича 24.04.2024 йилдаги 25-сон ва Республика суд-тиббий экспертиза илмий-амалий марказининг Сирдарё филиали бўйича 28.08.2024 йилдаги №16/i/ch-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги Илмий-техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/05-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижалари бўйича суд тиббий экспертиза муассасаларида мазкур турдаги экспертизаларни ўтказишда, морфологик, рентгенологик, таҳлилий, таққослаш, суд тиббий ҳамда статистик усуллар ёрдамида ишлов берилганлиги, тўш суягининг ёшга оид хусусиятларини баҳолаш бўйича эксперт хулосаларининг ишончлилигини ва асослилигини таъминлаган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур ҳолатнинг суд тиббий экспертизаси учун сарфланадиган 160000-200000 сўм бюджет маблағлари тавсия этилган усуллардан фойдаланиш орқали бирламчи экспертиза муддатини 4-5 кунга қисқартириш натижасида иқтисод қилинади.