Bai Dongmeining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Xitoy va O‘zbekistonlik talabalarda ongli xulq va hayot ma’nosi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik: o‘z-o‘ziga g‘amxo‘rlik va prosocial xulqning vositachilik roli” mavzusidagi 19.00.05 – “Ijtimoiy psixologiya. Etnopsixologiya”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.4.PhD/458.
Ilmiy rahbar: Muxamedova Dilbar Gafurdjanovna, psixologiya fanlari doktori (DSc), professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Milliy Universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Milliy universiteti, PhD.03/2025.27.12.P.01.18.
Rasmiy opponentlar: Narzikulova F.B. psixologiya fanlari doktori, professor; Bogdalova G.A. psixologiya fanlari falsafa doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Sharqshunoslik universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi mexanizmlarning o‘xshashliklari va farqlarini o‘rganish o‘z-o‘ziga g‘amxo‘rlik va ijtimoiy xulq-atvor orqali Xitoy va O‘zbekiston talabalari o‘rtasida hayotning mazmunliligiga ongning ta’sirini o‘rganishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
talabalarning onglilik darajasini jarayonga bevosita va bilvosita ijobiy ta’siriga ko‘ra o‘ziga g‘amxo‘rlik va prosotsial xulq-atvor xususiyatlarining hayot ma’nodorligini anglashga ta’siri tufayli shaxsning ma’naviy-psixologik barqarorligi hamda hayotdan maqsad topish mexanizmlari ierarxik bog‘lanishlar asosida dalillangan;
talabalarda onglilik, o‘ziga g‘amxo‘rlik va prosotsial xulq-atvorning hayot ma’nodorligi bilan o‘zaro ijobiy bog‘liqligiga ko‘ra shaxsning hayot mazmunini anglash jarayonida etnik tolerantlikka bog‘liq o‘zaro ta’sir mexanizmi dalillangan;
o‘ziga g‘amxo‘rlik onglilik va hayot ma’nodorligi o‘rtasidagi bilvosita vositachilik (mediatsion) rolini bajarishiga ko‘ra o‘zini qabul qilish va o‘zini tanqid qilishni boshqarish mexanizmlari shaxsning o‘ziga emotsional munosabati ta’sirida vektorli ifodalanishi dalillangan;
prosotsial xulq-atvorning onglilik va hayot ma’nodorligi o‘rtasidagi madaniyatlararo tafovutlarga ko‘ra shaxsning yordam berish, ijtimoiy aloqalarni kengaytirish va altruistik xatti-harakatlar orqali hayot mazmunini anglash darajasini oshiruvchi ijtimoiy-psixologik mexanizm sifatida namoyon bo‘lishi dalillangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Talabalarning onglilik darajasi, o‘ziga g‘amxo‘rlik va prosotsial xulq-atvor xususiyatlarining hayot ma’nodorligini anglashga ta’siri tufayli shaxsning ma’naviy-psixologik barqarorligi va hayotdan maqsad topish mexanizmlari aniqlanib, onglilik bu jarayonda bevosita ham, bilvosita ham ijobiy ta’sir ko‘rsatishi dalillandi.
Talabalarda onglilik, o‘ziga g‘amxo‘rlik va prosotsial xulq-atvorning hayot ma’nodorligi bilan o‘zaro ijobiy bog‘liqligi empirik jihatdan aniqlanib, ushbu psixologik ko‘rsatkichlarning shaxsning hayot mazmunini anglash jarayonida o‘zaro ta’sir mexanizmi dalillandi (Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM-430-son ma’lumotnomasi). Natijada, onglilik shaxsning ma’naviy barqarorligi va hayotdan maqsad topish jarayonining markaziy psixologik omili ekanligi isbotlandi.
O‘ziga g‘amxo‘rlik onglilik va hayot ma’nodorligi o‘rtasidagi bilvosita vositachilik (mediatsion) rolini bajarishi aniqlanib, bu jarayonda o‘zini qabul qilish va o‘zini tanqid qilishni boshqarish mexanizmlari asosiy psixologik omil sifatida dalillandi (Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM-430-son ma’lumotnomasi). Natijada, onglilik nafaqat bevosita, balki o‘zini qadrlashni mustahkamlash orqali bilvosita tarzda ham hayot ma’nodorligini oshirishi isbotlandi.
Prosotsial xulq-atvorning onglilik va hayot ma’nodorligi o‘rtasidagi vositachilik vazifasi mavjudligi aniqlanib, shaxsning yordam berish, ijtimoiy aloqalarni kengaytirish va altruistik xatti-harakatlar orqali hayot mazmunini anglash darajasini oshiruvchi ijtimoiy-psixologik mexanizm dalillandi. Natijada, prosotsial faoliyat shaxsning ijtimoiy integratsiyasi va ma’naviy o‘sishining muhim omili ekanligi isbotlandi (Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM-430-son ma’lumotnomasi).
Xitoy va O‘zbekiston talabalari o‘rtasida onglilik, o‘ziga g‘amxo‘rlik va hayot ma’nodorligi darajalarida sezilarli farqlar aniqlanmagan, biroq prosotsial xulq-atvorda madaniyatlararo tafovutlar mavjudligi belgilandi (Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o ’quv markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM-430-son ma’lumotnomasi). Natijada, onglilik va o‘ziga g‘amxo‘rlikning universalligi, prosotsial xulqning esa milliy qadriyatlar, ijtimoiy me’yorlar va diniy omillar bilan bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslab berildi. O‘ziga g‘amxo‘rlik va prosotsial xulq-atvorning zanjirsimon vositachilik mexanizmi aniqlanib, onglilikning hayot ma’nodorligiga ta’siri o‘ziga g‘amxo‘rlik va prosotsial xulq-atvor orqali bilvosita amalga oshishi dalillandi.