Сангинова Ирода Неъматуллаевнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Ўзбекистонда маҳалла бошқарувининг ижтимоий-иқтисодий ва маʼнавий ҳаётдаги ўрни ва унинг тарихий таҳлили (Сурхондарё вилояти мисолида, 1991-2022-йй.)”, 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Tar1460
Илмий раҳбар: Турсунов Сайпулла Нарзуллайевисҳ, тарих фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Денов тадбиркорлик ва педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Tar.12.01.
Расмий оппонентлар: Халикова Рахбархон Эргашевна, тарих фанлари доктори (DSc), профессор; Болтаев Абдурасул, тарих фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Чирчиқ давлат педагогика университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади: 1991–2022-йилларда Ўзбекистонда маҳалла бошқарувининг ижтимоий-иқтисодий, маънавий ва маданий ҳаётдаги ўрни масаласини Сурхондарё вилояти мисолида очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
маҳалла тушунчаси илк бор илмий-назарий жиҳатдан асосланиб, унинг такомиллашуви ва қонуний устуворлигини таъминлаш жараёнлари тизимли таҳлил қилинган. Шу билан бирга, маҳалла бошқарув тизимининг ўзига хос хусусиятлари, бошқа минтақалардаги тажрибалар билан фарқли жиҳатлари аниқланиб, миллий ўзликни юксалтиришдаги ўрни аниқланган;
мустақилликнинг дастлабки йилларида маҳалла тизимини тиклаш жараёнининг ҳуқуқий-меъёрий асослари, маҳалла ходимлари фаолияти ҳамда аҳолининг ижтимоий-иқтисодий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш масалалари тарихий таҳлил асосида ўрганилган. Шунингдек, иқтисодий ислоҳотлар натижасида маҳалла бошқарув тизимининг моддий-техник таъминотини яхшилашга оид амалий натижалар илмий асосда далилланган;
Сурхондарё вилоятида маҳалла ҳудудларида янги мулкдорлар, тадбиркорлар ҳамда норасмий бандлик субектларининг иқтисодий фаолият турлари кенгайгани, тадбиркорлик бўйича ўқув курсларининг ташкил этилгани, кредит уюшмалари ва касаначилик фаолиятининг йўлга қўйилиши натижасида янги иш ўринлари яратилгани ва меҳнат бандлиги яхшилангани илмий жиҳатдан асослаб далилланган;
вилоятда маҳалла бошқаруви доирасида, айниқса ёшлар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш, замонавий спорт иншоотларини барпо этиш, аҳолининг соғлигини муҳофаза қилиш мақсадида тиббиёт ходимлари малакасини ошириш чоралари кўрилгани ва натижада соғлом турмуш тарзини шакллантиришда ижобий ўзгаришларга эришилганлиги илмий асосда аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ўзбекистонда маҳалла бошқарувининг ижтимоий-иқтисодий ва маънавий ҳаётидаги ўрни ва унинг тарихий таҳлили (Сурхондарё вилояти мисолида 1991–2022-йй.) бўйича олиб борилган тадқиқотлар асосида:
маҳалла тушунчаси илк бор илмий-назарий жиҳатдан асосланиб, унинг такомиллашуви ва қонуний устуворлигини таъминлаш жараёнлари тизимли таҳлил қилинган. Шу билан бирга, маҳалла бошқарув тизимининг ўзига хос хусусиятлари, бошқа минтақалардаги тажрибалар билан фарқли жиҳатлари аниқланиб, миллий ўзликни юксалтиришдаги ўрни аниқланганлигига оид маълумотлардан Ўзбекистон телерадиоканалидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Суронли йиллар” номли дастур ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2024-йил 5-ноябрдаги 01-44-390-сон маълумотномаси). Натижада Ўзбекистонда маҳалла бошқарувининг ижтимоий-иқтисодий ва маънавий ҳаётидаги ўрни ва унинг тарихий таҳлили билан боғлиқ янги маълумотларга эга бўлинди;
мустақилликнинг дастлабки йилларида маҳалла тизимини тиклаш жараёнининг ҳуқуқий-меъёрий асослари, маҳалла ходимлари фаолияти ҳамда аҳолининг ижтимоий-иқтисодий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш масалалари тарихий таҳлил асосида ўрганилган. Шунингдек, иқтисодий ислоҳотлар натижасида маҳалла бошқарув тизимининг моддий-техник таъминотини яхшилашга оид амалий натижаларга оид маълумотлардан Ўзбекистон телерадиоканалидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Суронли йиллар” номли дастур ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2024-йил 5-ноябрдаги 01-44-390-сон маълумотномаси). Натижада Ўзбекистонда маҳалла тизимининг ҳуқуқий-меъёрий асослари, унинг ижтимоий-иқтисодий ва маънавий ҳаётдаги ўрни ҳамда тарихий тараққиётига оид янги маълумотларга эга бўлинди;
Сурхондарё вилоятида маҳалла ҳудудларида янги мулкдорлар, тадбиркорлар ҳамда норасмий бандлик субектларининг иқтисодий фаолият турлари кенгайгани, тадбиркорлик бўйича ўқув курсларининг ташкил этилгани, кредит уюшмалари ва касаначилик фаолиятининг йўлга қўйилиши натижасида янги иш ўринлари яратилгани ва меҳнат бандлиги яхшилангани илмий жиҳатдан асослаб далилланганлигига оид маълумотлардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2024-йилда маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва соҳани ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастурининг ИИИ йўналишида белгиланган “Миллий ғоя тарғиботини кучайтириш, жамиятда соғлом мафкура, янги маънавий макон, маърифатли жамиятни барпо этишга қаратилган чора-тадбирлар” 20-банди “Маҳаллаларда маънавий - маърифий соҳани янада ривожлантириш, миллий қадриятларимиз, ҳалоллик бирдамлик каби туйгуларни кучайтириш, аҳолида боқимандалик ва жиноятчиликка мойилликни олдини олиш мақсадида “Обод маҳалла – янги маънавий макон” лойиҳасини амалга ошириш” мавзусида тарғибот ишларини ташкил этиш ва ўтказишда фойдаланилган (Республика Маънавият ва Маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий маънавий тадқиқотлар институтининг 2025-йил 4-февралдаги 10/62-сон далолатномаси). Натижада Сурхондарё вилояти маҳаллаларида тадбиркорлик ривожи, янги иш ўринлари яратилиши ва аҳоли бандлигининг яхшиланишига оид илмий асосланган маълумотлар шакллантирилди.
вилоятда маҳалла бошқаруви доирасида, айниқса ёшлар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш, замонавий спорт иншоотларини барпо этиш, аҳолининг соғлигини муҳофаза қилиш мақсадида тиббиёт ходимлари малакасини ошириш чоралари кўрилгани ва натижада соғлом турмуш тарзини шакллантиришда ижобий ўзгаришларга эришилганлигига оид маълумотлардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2024-йилда маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва соҳани ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастурининг ИИИ йўналишида белгиланган “Миллий ғоя тарғиботини кучайтириш, жамиятда соғлом мафкура, янги маънавий макон, маърифатли жамиятни барпо этишга қаратилган чора-тадбирлар” 20-банди “Маҳаллаларда маънавий - маърифий соҳани янада ривожлантириш, миллий қадриятларимиз, ҳалоллик бирдамлик каби туйгуларни кучайтириш, аҳолида боқимандалик ва жиноятчиликка мойилликни олдини олиш мақсадида “Обод маҳалла – янги маънавий макон” лойиҳасини амалга ошириш” мавзусида тарғибот ишларини ташкил этиш ва ўтказишда фойдаланилган (Республика Маънавият ва Маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий маънавий тадқиқотлар институтининг 2025-йил 4-февралдаги 10/62-сон далолатномаси). Натижада Ўзбекистонда маҳалла бошқаруви тизими доирасида ёшлар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш, аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш ҳамда соғлом турмуш тарзини шакллантириш жараёнларининг тарихий жиҳатлари бўйича илмий асосланган хулосаларга эришилди.