Эшонқулов Эрали Шерали ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мултиспектрал сунъий йўлдош тасвирларининг фазовий ўлчамларини ошириш алгоритмлари”, 05.01.03 – Информатиканинг назарий асослари (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Т5287.
Илмий раҳбар: Раджабов Собиржон Сатторович, техника фанлари доктори, катта илмий ходим.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд Давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Т.09.06 рақамли илмий кенгаш
Расмий оппонентлар: Якубов Сабир Халмурадович, техника фанлари доктори, профессор; Мамарауфов Одил Абдихамитович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот номи: Рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни ривожлантириш илмий-тадқиқот институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади сунъий йўлдош қурилмалари орқали олинган мултиспектрал тасвирларга ишлов бериш алгоритмлари ҳамда дастурий мажмуасини ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тасвирларни кейинги таҳлил қилишда уларнинг информативлигини оширишга қаратилган, спектрал компонентларни алмаштириш ва ЮВ ранг моделидан фойдаланишга асосланган мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритми ишлаб чиқилган;
қайта тикланган ва эталон маълумотлар ўртасидаги четланишларни минималлаштиришга асосланган, эталон тасвирлар мавжуд бўлган ҳолатлар учун мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритмининг параметрларини оптималлаштириш процедураси ишлаб чиқилган;
тасвир сифатини баҳолашнинг эталонсиз мезонларидан фойдаланишга асосланган, эталон тасвирлар мавжуд бўлмаган ҳолатлар учун мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритмининг параметрларини оптималлаштириш процедураси ишлаб чиқилган;
тасвирларни кейинги таҳлил қилишда уларнинг информативлигини оширишга қаратилган, маълумотларнинг спектрал ва фазовий хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда мултиспектрал тасвирлардаги туманни аниқлаш ва камайтириш алгоритми ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Мавжуд ва таклиф этилаётган сунъий йўлдош тасвирларига ишлов бериш ва таҳлил қилиш усуллари ҳамда алгоритмлари асосида яратилган дастурий таъминот негизида:
компонентларни алмаштириш ва ЮВ ранг модели асосида мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритми, эталон тасвирлар мавжуд ёки мавжуд бўлмаган ҳолатда мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритмининг параметрларини оптималлаштириш процедуралари, шунингдек, мултиспектрал тасвирларда туманни аниқлаш ва олиб ташлаш алгоритмидан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқилган дастурий мажмуа Ернинг масофадан зондлаш маълумотлари асосида ҳудуддаги ўзгаришларни мониторинг қилиш мақсадида Ўздаверлойиҳа давлат илмий лойиҳалаш институтининг “Самвилерлойиҳа” Самарқанд бўлинмасининг амалий фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Самарқанд вилоят ҳокимлигининг 2026-йил 4-мартдаги 19-19/266-сонли маълумотномаси). Илмий тадқиқот натижаларидан фойдаланиш обектлар чегараларини аниқлаш хатолигини 0,16 метрга камайтиришга имкон берган;
компонентларни алмаштириш ва ЮВ ранг модели асосида мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритми, эталон тасвирлар мавжуд ёки мавжуд бўлмаган ҳолатда мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритмининг параметрларини оптималлаштириш процедуралари, шунингдек, мултиспектрал тасвирларда туманни аниқлаш ва олиб ташлаш алгоритмидан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқилган дастурий мажмуа қишлоқ хўжалигидаги экин майдонлари контурларини аниқлаш мақсадида Самарқанд вилояти Қўшработ тумани қишлоқ хўжалиги бўлими амалий фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Самарқанд вилоят ҳокимлигининг 2026-йил 4-мартдаги 19-19/266-сонли маълумотномаси). Илмий тадқиқот натижаларидан фойдаланиш экин майдонлари контурларини аниқлашда ноаниқ чегараларни аниқлаш самарадорлигини ўртача 13%га ошириш имкониятини берган;
компонентларни алмаштириш ва ЮВ ранг модели асосида мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритми, эталон тасвирлар мавжуд ёки мавжуд бўлмаган ҳолатда мултиспектрал тасвирларнинг фазовий ўлчамини ошириш алгоритмининг параметрларини оптималлаштириш процедуралари, шунингдек, мултиспектрал тасвирларда туманни аниқлаш ва олиб ташлаш алгоритмидан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқилган дастурий мажмуа Самарқанд вилояти чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш бошқармасининг амалий фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Самарқанд вилоят ҳокимлигининг 2026-йил 4-мартдаги 19-19/266-сонли маълумотномаси). Илмий тадқиқот натижаларидан фойдаланиш ҳудуддаги чиқиндиларни аниқлаш индексини баҳолаш аниқлигини 10% га ошириш имкониятини берган.