Эрматова Садоқат Насруллаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмасини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (санъатшунослик) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Ped5271.
Илмий раҳбар: Маматқосимов Жаҳонгир Абирқулович, педагогика фанлари боъйича фалсафа доктори (PhD), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти, PhD.11/2025.27.12.San.02.01 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Исакулова Нилуфар Жаникуловна, педагогика фанлари доктори, профессор; Шодиева Матлуба Жўраевна, педагогика фанлари доктори (ДСc), доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон давлат хореография академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмасини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
фолклор ижрочиларининг актёрлик маҳоратини шакллантиришда интерфаол ва инновацион методлар (драматизация, импровизация, ролга кириш, перформатив тренинг)нинг самарадорлиги илмий асосланиб, театр педагогикаси, фолклоршунослик ва перформатив санъат тамойилларининг синтези асосида компетенсиявий ёндашув тизимлаштирилган;
рақамли технологиялар асосида актёрлик кўникмаларини ривожлантиришнинг янги методик ёндашуви таълим жараёнига интеграцияланиб, актёрлик кўникмаларини ривожлантириш методикаси этностеник реконструксия, импровизацион драматизация, ролли талқин муаллифлик методларининг ўзаро интеграциялашган ҳолда тизимли-жараёнли ва рефлексив механизмлари билан специфик корреляция асосида такомиллаштирилган;
актёрлик кўникмаларни ривожлантиришга доир интегратив-педагогик модел ишлаб чиқилиб, бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмасини ривожлантириш модели мотивацион, консептуал, когнитив, операционал, баҳолаш ва натижа компонентлари контекстида анъанавий ва инновацион ифода шаклларининг дилетант ва профессионал ижро даражалари билан дифференциал интеграциялаш асосида такомиллаштирилган;
актёрлик компетенсиясини баҳолаш мезонлари ва индикаторлари ишлаб чиқилиб, бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмаларини ривожлантиришнинг самарадорлик даражалари рақамли медиа таълим контекстида интерактив тестлар, креатив подкастлар, мултимодал машқларнинг саҳнавий интерпретациясида бадиий-эстетик, аналитик ва коммуникатив компетенсияларга устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмасини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган тадқиқот натижалари асосида:
фолклор ижрочиларининг актёрлик маҳоратини шакллантиришда интерфаол ва инновацион методлар (драматизация, импровизация, ролга кириш, перформатив тренинг)нинг самарадорлиги илмий асосланиб, театр педагогикаси, фолклоршунослик ва перформатив санъат тамойилларининг синтези асосида компетенсиявий ёндашув тизимлаштирилган хулоса ва таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги тасарруфидаги олий таълим муассасалари ўқув фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 22-ноябрдаги 02-11-17-3932-сон маълумотномаси). Натижада, бўлажак фолклор ижрочиларнинг актёрлик кўникмаларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари такомиллаштирилган;
рақамли технологиялар асосида актёрлик кўникмаларини ривожлантиришнинг янги методик ёндашуви таълим жараёнига интеграцияланиб, актёрлик кўникмаларини ривожлантириш методикаси этностеник реконструксия, импровизацион драматизация, ролли талқин муаллифлик методларининг ўзаро интеграциялашган ҳолда тизимли-жараёнли ва рефлексив механизмлари билан специфик корреляция асосида такомиллаштирилган хулоса ва таклифлардан “Фолклор асарларини саҳналаштириш” ўқув қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 4-мартдаги 55-сон буйруғига асосан берилган нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак фолклор ижрочиларнинг актёрлик кўникмаларини ривожлантириш методикаси такомиллаштирилган;
актёрлик кўникмаларни ривожлантиришга доир интегратив-педагогик модел ишлаб чиқилиб, бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмасини ривожлантириш модели мотивацион, консептуал, когнитив, операционал, баҳолаш ва натижа компонентлари контекстида анъанавий ва инновацион ифода шаклларининг дилетант ва профессионал ижро даражалари билан дифференциал интеграциялаш асосида такомиллаштирилган хулоса ва таклифлардан Театр арбоблари уюшмаси томонидан ташкил этилган фестиваллар, конференциялар, ижодий учрашувлар, маҳорат дарслари ва театр раҳбарлари ва ходимларининг малакасини ошириш жараёнида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Театр арбоблари уюшмасининг 2025-йил 14-августдаги 01-02-64-сон маълумотномаси). Натижада, “АртФолк” арт технологиясининг ташкилий-ижодий лойиҳалаштириш босқичлари ишлаб чиқилган;
актёрлик компетенсиясини баҳолаш мезонлари ва индикаторлари ишлаб чиқилиб, бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмаларини ривожлантиришнинг самарадорлик даражалари рақамли медиа таълим контекстида интерактив тестлар, креатив подкастлар, мултимодал машқларнинг саҳнавий интерпретациясида бадиий-эстетик, аналитик ва коммуникатив компетенсияларга устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган хулоса ва таклифлардан “Фолклор асарларини саҳналаштириш” ўқув қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 4-мартдаги 55-сон буйруғига асосан берилган нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак фолклор ижрочиларининг актёрлик кўникмасини ривожланганлигини баҳолаш мезонлари ва кўрсаткичларини илмий-педагогик жиҳатдан аниқлаш имкони оширилган.