Тахирова Наргиза Бахтиёровнанинг
филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Эпистоляр дискурсда эмоционал фразеологизмларнинг воқеланиши(инглиз ва ўзбек асарлари мисолида; 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик ихтисослиги.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Fil2783 
Илмий раҳбар: филология фанлари доктори, профессор Садуллаева Нилуфар Азимовна
Диссертация бажарилган муассаса номи: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.01.11
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Икромхонова Феруза Икромовна, филология фанлари доктори, профессор Маматов Абди Эшонкулович.
Етакчи ташкилот: Андижон чет тиллари институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади:инглиз ва ўзбек эпистоляр дискурсида эмотив фразеология воқеланишининг социолингвистик, миллий-маданий, структур-семантик, когнитив ва прагматик моҳиятини ўрганишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
эпистоляр дискурсидаги фразеологик бирликлар моделларининг тузилишида инглиз тилининг аналитик типологик хусусиятлари туфайли асосан содда бирликлар устунлик қилиши, ўзбек тилининг агглютинатив табиати таъсирида эса мураккаб бирликлар ҳамда образли ифода воситаларининг фаол қўлланилиши асосланган;
шахс руҳий ҳолатининг баҳоловчи маъноларини тизимли тарзда ифодалаш чоғиштирилаётган тиллар эпистоляр дискурсида фразеологик бирликлар таркибидаги услубий воситалар орқали воқеланиши далилланган;
нутқ тежамкорлигини таъминлаш нуқтайи назаридан, ХХ аср инглиз ва ўзбек адабиётида эпистоляр фразеологик бирликларнинг руҳий ҳолатни ифодалаш ва образ яратиш жараёнида мулоқотда лўнда ҳамда зич шаклда қўлланилишига хос ўхшаш жиҳатлар мавжудлиги исботланган;
миллий-маданий хосликлар кесимида инглиз ва ўзбек эпистоляр дискурсида ҳис-туйғуни ифодаловчи фразеологизмлар қиёсий-типологик жиҳатдан таҳлил қилиниб, уларнинг функсионал, прагматик ва экспрессив хусусиятларидаги фарқлар миллий-маданий омиллар билан бевосита боғлиқлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Эпистоляр дискурсда эмоционал фразеологизмларнинг воқеланиши қиёсий тадқиқи юзасидан эришилган илмий натижалари асосида:
эпистоляр дискурсда фразеологик бирликлар моделларининг шаклланишида инглиз тилининг аналитик типологик хусусиятлари таъсирида асосан содда тузилмалар устунлик қилиши, ўзбек тилининг агглютинатив хусусияти натижасида эса мураккаб бирликлар ва образли ифода воситаларининг фаол қўлланилиши таржима жараёни ва сифатига бевосита таъсир ўтказиши билан боғлиқ хулосалардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган Я-1-06-сонли “Профессионал таржимонларни тайёрлашда сифат назоратини ташкиллаштиришга компонент ёндашув” мавзусидаги амалий лойиҳаси доирасида фойдаланилди (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон миллий университетининг 2025 йил 26 июндаги № 04/11-8001-сонли маълумотномаси). Натижада чет тилларини ўрганишда, айниқса ҳар икки тилда эпистоляр дискурсдаги эмотив фразеологик бирликларни таржима қилишда миллий-типологик хусусиятларни ҳисобга олиш таржима сифатини оширишнинг асосий шарти эканлиги ва таржима жараёнида тилларнинг типологик фарқлари (аналитик ва агглютинативлик) фразеологик бирликларни қайта ифодалаш стратегиясини белгилаб бериши  каби хулосалар таржима сифатини оширишга амалий ёрдам беришига эришилди;
       нутқ тежамкорлигини таъминлаш нуқтайи назаридан, ХХ аср инглиз ва ўзбек адабиётида эпистоляр дискурсдаги фразеологик бирликлар руҳий ҳолатни ифодалаш ва образ яратишда лўнда ҳамда мазмунан зич шаклда қўлланилишига хос жиҳатлар ҳар иккала инглиз ва ўзбек тиллари учун умумий жиҳат эканлиги далилланган хулосалар ва илмий натижалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг “Ёшлар” ижодий бирлашмаси АЖ томонидан тайёрланган “Тафаккур йўли”, “Ростини айтинг”, “Китобхон ёшлар”, “Ёшлар ижодидан” номли телерадио дастурларининг 2024-йил март ва апрел сонлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистион Миллий телерадиокомпаниясининг 2025 йил 23 апрелдаги № 14-01-60-сонли маълумотномаси). Натижада телетомошабинларнинг, айниқса, ёшларнинг турли бадиий таржима асарларини мутолаа қилишга бўлган қизиқишларини янада оширибгина қолмасдан, жаҳон халқлари маданий ва маънавий бойликлари билан танишиш, насрий ҳикояларимизни Ғарб халқлари асарлари билан қиёслашга ҳамда миллий меросимизни муносиб баҳолашга имкон яратди;
шахснинг руҳий ҳолатини баҳоловчи маъноларни ифодалаш мақсадида инглиз ва ўзбек тиллари эпистоляр дискурсида фразеологик бирликлар таркибидаги услубий воситаларнинг семантик жиҳатдан тизимланиши ва  уларни шакллантиручунувчи омилларнинг лингвистик жиҳатдан воқеланиши далилланган натижалар ва хулосаларидан Эрасмус+ дастурининг Прожеcт №598340-ЭПП-1-2018-1-ЭС-ЭППКА2-CБҲЕ-ЖП Университй Cооператион Фрамеwорк фор Кноwледге Трансфер ин Cентрал Асиа анд Чина (УНИCАC) грант лойиҳасида фойдаланилди (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон миллий университетининг 2025 йил 26 июндаги  №04/11-8000-сонли маълумотномаси). Натижада қиёсланган тиллар эпистоляр дискурсида шахс руҳий ҳолатини баҳоловчи маънолар тасодифий эмас, балки муайян семантик тизимга эга бўлиб, улар асосан фразеологик бирликлар таркибидаги услубий воситалар орқали ифодаланиши ва бу жараён муайян умумийлик ва миллий-маданий хусусиятлар уйғунлигида намоён бўлиши хусусидаги хулосалар бадиий матнлар ва қўлланмаларни инглиз тилидан ўзбек тилига таржима қилишда, магистратура талабалари учун онлайн курсларни ташкил этишда фойдаланилди.

Yangiliklarga obuna bo‘lish