Суюнова Мафтуна Дўсқобил қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Америка ва ўзбек насрида уруш образининг бадиий талқини (Н.Мейлер ва Шуҳрат асарлари мисолида)”; 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик ихтисослиги.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Fil4409
Илмий раҳбар: Умарова Махлиё Юнусовна, филология фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.01.11.
Расмий оппонентлар: Пардаева Зулфия Жураевна,  филология фанлари доктори, профессор, Касимова Раъно Рахматуллоевна, филология фанлари доктори (DSc), доцент
Етакчи ташкилот: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади Н. Мейлернинг “Тҳе Накед анд Тҳе Деад” ва Шуҳратнинг  “Шинелли йиллар” романлари таҳлили орқали Америка ва ўзбек насрида уруш образини шакллантиришнинг бадиий ва структур механизмларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бадиий образнинг тарихий тараққиётида шаклланган маданий-тарихий, фалсафий ва структур-семантик қатламлари илмий-методологик асосда тизимлаштирилиб, “уруш образи” категорияси психологик, ахлоқий ва ижтимоий йўналишлардан таркиб топган поетик структурани бошқарувчи модел экани далилланган;
жаҳон адабиётида уруш образининг анъанавий, реалистик, модернистик ва постмодернистик эстетик парадигмалари шаклланиши, Америка ва ўзбек адабиётларида уруш образининг бадиий-консептуал талқини турли поетик-эстетик тамойиллар доирасида ривожланганлиги ҳамда уларнинг умумий ва ўзига хос хусусиятлари аниқланган; 
Н. Мейлер ва Шуҳрат асарларида урушнинг инсон ҳаёти, жамият ва тарихда тутган ўрни икки хил ижтимоий-маданий муҳит эканлиги, ҳар икки муаллиф консепсиясида уруш ҳодисаси нафақат муайян тарихий давр билан чегараланган ҳарбий тўқнашув, балки инсоннинг ички оламида кечадиган ахлоқий дилеммалар, руҳий трансформация жараёнлари ва маънавий масъулиятни белгиловчи майдон сифатида талқин қилиниб, урушни шахс психологияси, ахлоқий парадигмаси ва жамиятнинг динамик ривожига таъсир кўрсатувчи кўп қатламли мураккаб ҳодиса эканлиги илмий далилланган;
Н. Мейлер ва Шуҳрат асарларида урушнинг қаҳрамон руҳиятига кўрсатадиган  таъсири психологик (ички монолог, онг оқими, психологик портрет, руҳий конфликт) ва экзистенсиал (мавжудлик, ёлғизлик, танлов, қўрқув, хавотир) ёндашувлар синтези асосида, инсон онгидаги жараёнлар Н. Мейлерда руҳий изтироб ва экзистенсиал инқироз, бироқ Шуҳратда маънавий бардошлилик ва руҳий барқарорлик модели сифатида намоён бўлиши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Америка ва ўзбек насрида уруш образининг бадиий талқинини тадқиқ этиш жараёнида олинган илмий натижалар ва хулосалар асосида:
Бадиий образ тушунчасининг ривожланиш жараёнида шаклланган маданий-тарихий, фалсафий ва структур-семантик маънолари илмий асосда тизимлаштирилиб, уруш образи тушунчаси кенгайтирилган ҳолда, унинг психологик, ахлоқий ва ижтимоий йўналишлардан таркиб топган поетик структурани бошқарувчи модел эканлиги, шунингдек, ХХ аср жаҳон адабиётидаги уруш образининг анъанавий, реалистик, модернистик, постмодернистик босқичлар бўйича шаклланиши қиёсий-типологик жиҳатдан ўрганилиб, уруш образининг бадиий талқини Америка ва ўзбек адабиётида турли эстетик тамойиллар асосида ривожланганлиги, ҳамда уларнинг умумий ва ўзига хос хусусиятлари илмий тарзда асосланганлигига доир хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканали ДМ “Маъданий-маърифий ва бадиий эшиттиришлар муҳарририяти томонидан тайёрланган 2025-йил 25-август ҳамда сентябр ойларида эфирга узатилган “Таълим ва тараққиёт”, “Ўзбек насри”, “Жаҳон адабиёти” номли эшиттиришлар ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган. (“Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2025-йил 16-сентябрдаги 05-09-1455- сон маълумотномаси).  Натижалар радиоешиттиришларнинг илмий оммабоплигини ва уларнинг илмий натижаларга асосланганлигини таъминлашга хизмат қилган. 
Н. Мейлер ва Шуҳрат асарларида урушнинг инсон ҳаёти, жамият ва тарих олдида тутган ўрни икки хил ижтимоий муҳит мисолида таҳлил қилиниб, ҳар икки муаллифнинг қарашлари асосида уруш нафақат тарихнинг муайян даврига оид ҳарбий воқеа, балки инсоннинг ички дунёсида кечадиган ахлоқий танлов, руҳий синов ва маънавий масъулият майдони сифатида кўрсатилди ҳамда урушнинг шахс психологияси, ахлоқи ва жамият ҳаётига таъсир қилувчи кўп қатламли мураккаб ҳодиса экани исботлангани борасидаги хулоса ва тавсиялардан Ўзбекистон Республикаси Ёзувчилар уюшмаси фаолиятида, адабий кечаларида, ижодкор ёшлар билан учрашувларида фойдаланилган (Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 2025-йил 09-сентябрдаги 01-03/357-сон маълумотномаси). Натижада ёшлар орасида китобхонликни рағбатлантириш, уруш мавзусидаги бадиий асарларни чуқур оʻрганиш, шунингдек, Н. Мейлер ва Шуҳратнинг образ яратиш маҳорати бўйича билимларни оширишга хизмат қилган; 
Н.Мейлер ва Шуҳрат асарларида урушнинг қаҳрамон руҳиятига кўрсатадиган таъсири психологик (ички монолог, онг оқими, психологик портрет, руҳий конфликт) ва экзистенсиал (мавжудлик, ёлғизлик, танлов, қўрқув, хавотир) ёндашувлар синтези асосида қиёсий таҳлил қилиниб, урушнинг инсон онгидаги жараёнлари Н.Мейлерда руҳий изтироб ва экзистенсиал инқироз, Шуҳратда эса маънавий бардошлилик ва руҳий барқарорлик модели сифатида намоён бўлиши, уруш образининг жамият хотирасини шакллантиришдаги бадиий функсияси Америка (Н. Мейлер) ва ўзбек (Шуҳрат) адабиёти мисолида қиёсий тарзда очиб берилиб, ҳар икки адабий мактабда уруш образи миллий хотирани тиклаш, тарихий ҳақиқатни англаш ва маънавий сабоқ бериш воситаси сифатида қандай вазифа бажариши ҳақида янги қиёсий-типологик ёндашувлар ишлаб чиқилганлигига оид хулосалардан Оʻзбекистон давлат жаҳон тиллари университети давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2023-2025-йилларда бажарилган ИЛ-27-4722022413-сонли “Қиёсий адабиётшунослик” фанининг “Компаративистика” электрон платформасини яратиш мавзусидаги инновацион лойиҳасида фойдаланилган. (2025-йилдаги 26-сентябрдаги 04-04-1/5679-сон маълумотномаси). Натижада ушбу электрон платформасини бойитишда Америка ва ўзбек адабиётида уруш образининг қиёсий таҳлилини  ўрганувчиларга янада ёритиш учун хизмат қилган.  

Yangiliklarga obuna bo‘lish