Himoeva Sarvarbegim Jamilovnaning falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqidagi e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish” 13.00.02 –Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang‘ich ta’lim)
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.3.PhD/Ped5191 
Ilmiy rahbar: Hamroev Alijon Ro‘ziqulovich, pedagogika fanlari doktori (DSc), professor
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi: Buxoro davlat pedagogika instituti, 
DSc.01/2025.27.12.Ped.13.01
Rasmiy opponentlar: Yuldasheva Dilorom Nigmatovna, filologiya fanlari doktori (DSc), professor; Nurullaeva Shahlo O‘ktamovna, pedagogika fanlari doktori (DSc), professor 
Yetakchi tashkilot. Termiz davlat pedagogika instituti
Dissertatsiya yo‘nalishi nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II.Tadqiqotning maqsadi ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish metodikasini takomil-lashtirishga doir taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
Tadqiqotning vazifalari: 
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish metodikasi zarurati va ahamiyatini aniqlashtirish;
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishga yo‘naltirish bilan bog‘liq texnologiya, metod va usullar tizimini belgilash;
“Ona tili” darsliklari materiallari misolida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishga yo‘naltirish texnologiya-laridan foydalanish metodikasini takomillashtirish;
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishga yo‘naltiruvchi dasturiy vosita yaratish va foydalanish metodikasini ishlab chiqish.
Tadqiqotning obekti sifatida ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish jarayoni belgilanib, Buxoro, Navoiy, Qoraqalpog‘iston Respublikasi viloyatlarining umumiy o‘rta ta’lim maktablaridan 1340 nafar o‘quvchilar ishtirok etgan. 
Tadqiqotning predmeti ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish jarayoni, mazmuni, shakli va vositalari.
Tadqiqotning usullari. Tadqiqotda pedagogik ilg‘or tajribalarni o‘rganish, umumlashtirish, tahlil qilish, anketa, suhbat, savol-javob, kuzatish, pedagogik eksperiment, ekspert baholash, test va so‘rovnomalar o‘tkazish, pedagogik tajriba-sinov natijalariga matematik-statistik tahlil berish metodlaridan kompleks foydalanildi.
III.Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishning metodik imkoniyatlari PIRLS xalqaro baholash dasturiga koʻra savodxonlikni oshirishning nazariy aspektlari va amaliy tendensiyalari adaptiv uygʻunligini ta’minlashga erishish hamda ta’lim subektlari faoliyatining oʻzaro integral darajasining tashkiliy-didaktik va induktiv-reproduktiv muvofiqligini maqsadli ta’minlash asosida aniqlashtirilgan; 
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishning didaktik taʼminoti savodxonlik darajasini dinamik oshirish, tanqidiy fikrlash va qaror qabul qilish mobilligini oshirish hamda oʻqib tushunish kompetensiyalarini pedagogik tamoyillarga maqbul moslashtirish asosida takomillashtirilgan;
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish mezonlari savodxonlikning rivojlanganlik darajalarini aniqlashning qiyosiy darajalari hamda ijtimoiy fikrlash va ilmiy tadqiqotchilik koʻnikmalarining tashkiliy-uslubiy yaxlitligiga izchil ustuvorlik berish asosida takomillashtirilgan; 
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishning samaradorligi oʻzini-oʻzi faollashtirishga qaratilgan ijodiy-kreativ faoliyat, tanqidiy-mantiqiy fikrlash koʻnikmalarining pedagogik korrelyasion ta’sir qilish traektoriyasiga determinatsiyalashganligini bosqichma bosqich aniqlashtirish asosida takomillashtirilgan; 
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot natijalari asosida: 
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishning metodik imkoniyatlari PIRLS xalqaro baholash dasturiga koʻra savodxonlikni oshirishning nazariy aspektlari va amaliy tendensiyalari adaptiv uygʻunligini ta’minlashga erishish hamda ta’lim subektlari faoliyatining oʻzaro integral darajasining tashkiliy-didaktik va induktiv-reproduktiv muvofiqligini maqsadli ta’minlashga doir taklif va tavsiyalardan foydalanilgan (O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim , fan va innovatsiyalar vazirligi Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti № 01\4\3149-son ma’lumotnomasi). Natijada o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlanishiga erishilgan;
ona tili ta’limida o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishning didaktik taʼminoti savodxonlik darajasini dinamik oshirish, tanqidiy fikrlash va qaror qabul qilish mobilligini oshirish hamda oʻqib tushunish kompetensiyalarini pedagogik tamoyillarga maqbul moslashtirishga doir tavsiyalardan foydalanilgan. O‘quv-biluv topshiriqlari (Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi huzuridagi respublika ta’lim markazi 2025-yil 1-avgustdagi 01-11-6-497-son ma’lumotnomasi). Natijada, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining “O‘qish savodxonligi” darslarini samarali tashkil etishlariga doir individual hamda kasbiy sifatlarining ortishiga erishilgan;
O‘qish savodxonligi” darsliklari materiallari misolida o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishga yo‘naltirish metodikasi badiiy matn bilan tanishishdan oldingi (Pre-Reading); asar bilan tanishish jarayonidagi topshiriqlar(While Reading); asar bila tanishgandan keying topshiriqlar (Post-Reading); Rasm bilan ishlash,Sindikat, Pinbord kabi metodlardan foydalanish asosida takomillashtirilgan 4-sinf o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan “O‘qish savodxonligi” dasturiy vositasi yaratilgan. (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi 2024-yil 25-iyundagi 218-sonli buyrug‘iga asosan, “Ona tili va o‘qish savodxonligidan sinfdan tashqari ishlar” nomli o‘quv qo‘llanmasi). Natijada, o‘quv-biluv topshiriqlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish mazmunini takomillashtirishga erishilgan.