Хасанов Фаррухжон Шерали ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг беморлар ёшига боғлиқ жиҳатлари” 14.00.15 – Патологик анатомия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Tib 5539.
Илмий раҳбар: Жуманов Зиядулла Эшмаматович тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.05.
Расмий оппонентлар: Маллаев Максуд Мухамадиевич тиббиёт фанлари доктори; Эшбаев Эркин Абдухалимович тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Aбуали ибни Сино номидаги Тожикистон давлат тиббиёт университети (Тожикистон Республикаси).
II. Тадқиқотнинг мақсади: юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларида юзага келадиган патоморфологик ўзгаришларнинг беморлар ёшига боғлиқ хусусиятларидан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги.
юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларида юзага келадиган патоморфологик ўзгаришларнинг ёшга боғлиқ хусусиятлари, жумладан ёш беморларда дистрофик-некробиотик ўзгаришлар, ўрта ёшлиларда нейронал деструктив жараёнлар фаоллиги, кекса ёшлиларда эса некротик ўзгаришлар ва глиоз реакциясининг устунлиги исботланган;
юракнинг сурункали ишемик касаллигида беморлар ёшининг ошиши билан бош мия қон томир тузилмаларида склеротик ва микроангиопатик жараёнларнинг кучайиши асосланган;
юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия қон томир тузилмаларининг морфометрик таҳлили натижасида ўрта ва кекса ёшли беморларда қон томир деворининг қалинлашиши, юзасининг торайши ва периваскуляр бўшлиқ майдони улушининг ортиши исботланган;
ёш омиллари таъсирида нейронлар ҳажмининг редукцияси ва перинейронал бўшлиқнинг кенгайиши морфометрик жиҳатдан исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши:
Юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги ўзгаришларнинг морфологик хусусиятлари бўйича олинган илмий натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларида юзага келадиган патоморфологик ўзгаришларнинг ёшга боғлиқ хусусиятлари, жумладан ёш беморларда дистрофик-некробиотик ўзгаришлар, ўрта ёшлиларда нейронал деструктив жараёнлар фаоллиги, кекса ёшлиларда еса некротик ўзгаришлар ва глиоз реакциясининг устунлиги исботланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 28 майда 10-сон билан тасдиқланган «Юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг беморлар ёшига боғлиқ жиҳатларини аниқлаш усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Сурхондарё вилояти патологик анатомия буюроси бўйича 20.06.2025 № 31 сонли ва Республика Шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Навоий филиали патологик анатомия бўлими бўйича 02.06.2025 й. №32 сонли буйруқлари билан амалиётига жорий етилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 10 сентябрдаги 08/23-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тавсия этилган услубларнинг патологик анатомия амалиётига жорий етилиши натижасида, юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг патологоанатомик текширувларга доир хулосаларининг сифати оширилган, уларнинг ишончлилиги ва асосланганлиги таъминлаган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур патологияни текшириш учун сарфланадиган 45000 сўм бюджет маблағлари (анъанавий усулнинг ўртача нархи 120000 сўм, тавсия этилган усулнинг нархи 75000 сўмни ташкил қилади) тавсия етилган усулдан фойдаланиш орқали патологоанатомик текширув вақтини 7-8 кундан 3-4 кунгача қисқартириш натижасида иқтисод қилинади.
иккинчи илмий янгилик: юракнинг сурункали ишемик касаллигида беморлар ёшининг ошиши билан бош мия қон томир тузилмаларида склеротик ва микроангиопатик жараёнларнинг кучайиши асосланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 28 майда 10-сон билан тасдиқланган «Юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг беморлар ёшига боғлиқ жиҳатларини аниқлаш усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Сурхондарё вилояти патологик анатомия буюроси бўйича 20.06.2025 №31 сонли ва Республика Шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Навоий филиали патологик анатомия бўлими бўйича 02.06.2025 й. №32 сонли буйруқлари билан амалиётига жорий етилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 10 сентябрдаги 08/23-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тавсия етилган услубларнинг патологик анатомия амалиётига жорий етилиши натижасида, юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг патологоанатомик текширувларга доир хулосаларининг сифати оширилган, уларнинг ишончлилиги ва асосланганлиги таъминлаган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур патологияни текшириш учун сарфланадиган 45000 сўм бюджет маблағлари (анъанавий усулнинг ўртача нархи 120000 сўм, тавсия этилган усулнинг нархи 75000 сўмни ташкил қилади) тавсия этилган усулдан фойдаланиш орқали патологоанатомик текширув вақтини 7-8 кундан 3-4 кунгача қисқартириш натижасида иқтисод қилинади.
учинчи илмий янгилик: юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия қон томир тузилмаларининг морфометрик таҳлили натижасида ўрта ва кекса ёшли беморларда қон томир деворининг қалинлашиши, юзасининг торайши ва периваскуляр бўшлиқ майдони улушининг ортиши исботланган исботланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 28 майда 10-сон билан тасдиқланган «Юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг беморлар ёшига боғлиқ жиҳатларини аниқлаш усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Сурхондарё вилояти патологик анатомия буюроси бўйича 20.06.2025 №31 сонли ва Республика Шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Навоий филиали патологик анатомия бўлими бўйича 02.06.2025 й. №32 сонли буйруқлари билан амалиётига жорий етилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 10 сентябрдаги 08/23-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тавсия этилган услубларнинг патологик анатомия амалиётига жорий етилиши натижасида, юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларида дистрофик некробиотик ва некротик ўзгаришларни аниқлашнинг сифати оширилган, уларнинг ишончлилиги ва асосланганлиги таъминлаган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур патологияни текшириш учун сарфланадиган 45000 сўм бюджет маблағлари (анъанавий усулнинг ўртача нархи 120000 сўм, тавсия етлган усулнинг нархи 75000 сўмни ташкил қилади) тавсия этилган усулдан фойдаланиш орқали патологоанатомик текширув вақтини 7-8 кундан 3-4 кунгача қисқартириш натижасида иқтисод қилинади.
тўртинчи илмий янгилик: Ёш омиллари таъсирида нейронлар ҳажмининг редукцияси ва перинейронал бўшлиқнинг кенгайиши морфометрик жиҳатдан исботланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 28 майда 10–сон билан тасдиқланган «Юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг беморлар ёшига боғлиқ жиҳатларини аниқлаш усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Сурхондарё вилояти патологик анатомия буюроси бўйича 20.06.2025 №31 сонли ва Республика Шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Навоий филиали патологик анатомия бўлими бўйича 02.06.2025 й. №32 сонли буйруқлари билан амалиётига жорий етилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 10 сентябрдаги 08/23-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тавсия этилган услубларнинг патологик анатомия амалиётига жорий етилиши натижасида, юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг беморларнинг ёши бўйича патологоанатомик текширувларга доир хулосаларининг сифати оширилган, уларнинг ишончлилиги ва асосланганлиги таъминлаган. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур патологияни текшириш учун сарфланадиган 45000 сўм бюджет маблағлари (анъанавий усулнинг ўртача нархи 120000 сўм, тавсия етилган усулнинг нархи 75000 сўмни ташкил қилади) тавсия этилган усулдан фойдаланиш орқали патологоанатомик текширув вақтини 7-8 кундан 3-4 кунгача қисқартириш натижасида иқтисод қилинади. Илмий янгиликдан кенгайтирилган ҳолда фойдаланиши: «Юракнинг сурункали ишемик касаллигида бош мия тузилмаларидаги морфологик ўзгаришларнинг беморлар ёшига боғлиқ жиҳатлари» мавзусида илмий янгиликни бошқа соғлиқни сақлаш муассасаларига жорий етиш бўйича Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни Сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгаш раисига Самарқанд давлат тиббиёт университети ректори томонидан 2025 йил 8 ноябрдаги 15440-сон хат юборилган.