Журахужаев Давронхўжа Даверхўжа ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “География дарсларида муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизимини такомиллаштириш (8-9-синфлар мисолида)”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (география) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Ped11386
Илмий раҳбар: Ярашев Қувондиқ Сафарович, география фанлари доктори (DSc), профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат педагогика институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Gr.09.11.
Расмий оппонентлар: Усманов Маъруфджан Рустамович, география фанлари доктори (DSc), доцент; Қораев Самариддин Баракаевич, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий-амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: География дарсларида муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизимини такомиллаштириш юзасидан илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
география дарсларида муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизимини такомиллаштиришнинг дидактик имкониятлари ўқувчиларда фазовий тасаввур, аналитик компетенсия ва тадқиқий тайёрликни ўқув фаолиятини географик муаммолар, очиқ геомаълумотлар ва рақамли воситалар билан уйғунликда фаол изланишга йўналтирилган метакогнитив моделлаштириш асосида аниқлаштирилган;
муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизимини такомиллаштириш модели махсус ўқув дастурларини яратиш орқали ўқувчиларда географик тафаккур, далиллаш ва қарор қабул қилиш кўникмаларини ривожлантиришни ҳудудий муаммоларни аниқлаш, тадқиқ қилиш ҳамда сабаб-оқибат муносабатларига боғлиқликда мақсадли алгоритмик тизимлаштириш асосида такомиллаштирилган;
география дарсларида муаммога асосланган ўқитишни қўллаш методикаси муаммонинг аниқланганлиги, таҳлил чуқурлиги, далиллар сифати, ечим илмийлиги ва хариталашга йўналтирилган белгилар орқали таҳлил қилиш (АЦ), матндаги калит (КиТ), ҳис қилмоқ (феллинг), таҳлилий фикрлаш (АТ), кумулятив гуруҳ, расмли жумбоқ (пиcториал пуззле) методларини интеграциялаш асосида такомиллаштирилган;
муаммога асосланган ўқитиш методик тизими самарадорлиги географик маълумотларни тушуниш, когнитив мослашувчанлик, жамоада ишлаш ва тадқиқотчилик мезонларининг муаммоларни идентификациялаш, картографик визуаллаштириш, конструктивистик аргументлаш, минтақавий, ассоциатив фикрлаш ва комплекс тизимлаштириш омилларига коррелятив боғлиқлиги асосида аниқлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
География дарсларида муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизимини такомиллаштиришга қаратилган тадқиқот натижалари асосида:
география дарсларида муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизимини такомиллаштиришнинг дидактик имкониятлари ўқувчиларда фазовий тасаввур, аналитик компетенсия ва тадқиқий тайёрликни ўқув фаолиятини географик муаммолар, очиқ геомаълумотлар ва рақамли воситалар билан уйғунликда фаол изланишга йўналтирилган метакогнитив моделлаштиришга доир маълумотлар “Умумий табиий география (амалий машғулотлар)” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги 136-сонли буйруғига асосан тақдим этилган 500800-сон нашр рухсатномаси). Натижада, муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизими ўқувчиларнинг фазовий тасаввур, аналитик компетенсия ва тадқиқий тайёрлик кўникмаларини метакогнитив моделлаштириш асосида такомиллаштирилган;
муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизимини такомиллаштириш модели махсус ўқув дастурларини яратиш орқали ўқувчиларда географик тафаккур, далиллаш ва қарор қабул қилиш кўникмаларини ривожлантиришни ҳудудий муаммоларни аниқлаш, тадқиқ қилиш ҳамда сабаб-оқибат муносабатларига боғлиқликда мақсадли алгоритмик тизимлаштиришга оид муаллифлик ғоялари “Жаҳон иқтисодий географияси” номли ўқув қўлланма мазмунида ўз ифодасини топган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 7-майдаги 149-сонли буйруғига асосан тақдим этилган 992825-сон нашр рухсатномаси). Натижада, муаммога асосланган ўқитиш модели тизимли ёндашув асосида мазмунан такомиллаштирилган;
география дарсларида муаммога асосланган ўқитишни қўллаш методикаси муаммонинг аниқланганлиги, таҳлил чуқурлиги, далиллар сифати, ечим илмийлиги ва хариталашга йўналтирилган белгилар орқали таҳлил қилиш (АЦ), матндаги калит (КиТ), ҳис қилмоқ (феллинг), таҳлилий фикрлаш (АТ), кумулятив гуруҳ, расмли жумбоқ (пиcториал пуззле) методларини интеграциялашга доир таклиф ва тавсиялар “Жаҳон иқтисодий географияси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 7-майдаги 149-сонли буйруғига асосан тақдим этилган 992825-сон нашр рухсатномаси). Натижада, география дарсларида муаммога асосланган ўқитишнинг методик тизми ўқувчиларнинг мустақил фикрлаш, таҳлилий ёндашув ва амалий кўникмаларини ривожлантиришга хизмат қилган ҳолда такомиллаштирилган;
муаммога асосланган ўқитиш методик тизими самарадорлиги географик маълумотларни тушуниш, когнитив мослашувчанлик, жамоада ишлаш ва тадқиқотчилик мезонларининг муаммоларни идентификациялаш, картографик визуаллаштириш, конструктивистик аргументлаш, минтақавий, ассоциатив фикрлаш ва комплекс тизимлаштириш омилларига коррелятив боғлиқлигига оид маълумотлар “Умумий табиий география (амалий машғулотлар)” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган. (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги 136-сонли буйруғига асосан тақдим этилган 500800-сон нашр рухсатномаси) Натижада, ўқувчиларда географик маълумотларни тушуниш, когнитив мослашувчанлик, жамоада ишлаш ва тадқиқотчилик мезонлари билан боғлиқ кўникмалар ривожлантирилган.
Тадқиқот натижаларининг апробацияси. Тадқиқот натижалари 10 та респսблика ва 2 та халқаро миқйосидаги анжսманларда мսҳокамадан ўтказилган.
Тадқиқот натижаларининг эълон қилинганлиги. Диссертация мавзսси бўйисҳа 26 та илмий ишлар, шу жумладан, Олий аттестасия комиссиясининг докторлик диссертациялари асосий илмий натижаларини еълон қилиш սсҳսн тавсия етилган республика илмий журналларида 4 та, хорижий илмий жսрналларда 5 та, шунингдек, 2 та халқаро журналда, 10 та республика конференциясида, 2 та халқаро конференцияда, 2 та ўқув қўлланма ҳамда 1 та услубий қўлланма сҳоп етилган.
Диссертациянинг тузилиши ва ҳажми. Диссертация кириш, սсҳ боб, хսлоса, фойдаланилган адабийотлар рўйхати, шартли белгилар ва атамалар рўйхати ҳамда иловалардан иборат. Диссертациянинг умумий ҳажми 159 бет бўлиб, унинг 137 бети матн қисмдан иборат.