Жуманова Шахноза Бахромжоновнанинг педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон.
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини коллаборатив технологиялар асосида ривожлантириш методикаси”, 13.00.02 Таълим тарбия назарияси ва методикаси (бошланғич таълим), (педагогика фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: № В2025.1.PhD/Ped9200
Илмий раҳбар: Абдуллаев Комилжон Абдуғаниевич, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Наманган давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.22.02 рақамли илмий кенгаш
Расмий оппонентлар: Эгамбердиева Турғуной Ахмаджоновна, педагогика фанлари доктори, профессор; Улухужаев Нарзуллохон Зиёвадинович педагогика фанлари номзоди, профессор
Етакчи ташкилот: Андижон давлат педагогика институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади коллаборатив технологияларнинг консептуал ғоялари асосида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий йангилиги қуйидагилардан иборат:
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантириш тузилмаси педагогик-психологик ёндашувлар асосида когнитив, фаолиятли, рефлексив-баҳоловчи ва коммуникатив-хулқ-атвор компонентларининг ўзаро интеграцияси ҳамда ўқувчиларнинг индивидуал ва шахслараро ўзаро таъсири, ички (мотивация, билиш фаоллиги, рефлекция) ва ташқи (таълим муҳити, жамоавий фаолият, коллаборатив технологиялар) омиллар ўртасидаги қайта алоқанинг барқарорлигига устуворлик бериш асосида аниқлаштирилган;
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарслари мазмунида жамоавий фаолиятни ташкил этишга хизмат қилувчи коллаборатив технологиялар, шакл ва усуллар ўқувчиларда жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантириш даражаларининг ўзини тушуниш, ўзига, тенгдошлар гуруҳи ҳамда ижтимоий аҳамиятга эга бўлган ўқув ва мулоқот фаолиятига муносабат шаклларига таъсирчанлиги ва барқарорлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиб, дарс жараёнида қўллашнинг босқичма-босқич педагогик механизми ишлаб чиқилган;
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожланганлик даражасини аниқлаш учун баҳолаш мезонлари, кўрсаткичлари ва диагностик воситалари умумдидактик ёндашувлар асосида ўқувчиларнинг ҳамкорликдаги фаолият натижалари, рефлексив баҳолаш, танқидий фикрлаш ҳамда ўзаро мулоқот жараёнларининг самарадорлигини аниқлашга йўналтирилган аниқ параметрлар ва босқичма-босқич диагностик алгоритмлар асосида ишлаб чиқилган;
коллаборатив технологиялар асосида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришга йўналтирилган методик тавсиялар, интерфаол машқлар ва топшириқлар тизими “билим – кўникма – малака – компетенсия” босқичлари узвийлиги ҳамда ҳар бир босқичда жамоавий фаолиятнинг босқичма-босқич шаклланишини таъминловчи дидактик механизмлар асосида ишлаб чиқилди ва уларнинг самарадорлиги ўқувчиларнинг рефлексив позицияси ҳамда интеллектуал ривожланиши билан интеграциялашувини таъминлаш орқали тажриба-синов ишлари ёрдамида илмий асосланган.
Бошланғич таълим ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини коллаборатив технологиялар асосида ривожлантириш бўйича тадқиқот натижалари асосида:
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантириш тузилмаси педагогик-психологик ёндашувлар асосида когнитив, фаолиятли, рефлексив-баҳоловчи ва коммуникатив-хулқ-атвор компонентларининг ўзаро интеграцияси ҳамда ўқувчиларнинг индивидуал ва шахслараро ўзаро таъсири, ички ва ташқи омиллар ўртасидаги қайта алоқанинг барқарорлигига устуворлик бериш асосида аниқлаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими Вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 20-июндаги 01/11-6-398-сонлимаълумотномаси). Натижада бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини коллаборатив технологиялар асосида ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга хизмат қилган;
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарслари мазмунида жамоавий фаолиятни ташкил этишга хизмат қилувчи коллаборатив технологиялар, шакл ва усуллар ўқувчиларда жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантириш даражаларининг ўзини тушуниш, ўзига, тенгдошлар гуруҳи ҳамда ижтимоий аҳамиятга эга бўлган ўқув ва мулоқот фаолиятига муносабат шаклларига таъсирчанлиги ва барқарорлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиб, дарс жараёнида қўллашнинг босқичма-босқич педагогик механизми ишлаб чиқишга доир тавсияларидан бошланғич таълим тизими олдига қўйилаётган бугунги стратегик талабларни амалга ошириш фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими Вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 20-июндаги 01/11-6-398-сонлимаълумотномаси). Натижада бошланғич синф ўқувчиларининг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришнинг мазмуни такомиллаштиришга хизмат қилган;
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожланганлик даражасини аниқлаш учун баҳолаш мезонлари, кўрсаткичлари ва диагностик воситалари умумдидактик ёндашувлар асосида ўқувчиларнинг ҳамкорликдаги фаолият натижалари, рефлексив баҳолаш, танқидий фикрлаш ҳамда ўзаро мулоқот жараёнларининг самарадорлигини аниқлашга йўналтирилган аниқ параметрлар ва босқичма-босқич диагностик алгоритмлар асосида ишлаб чиқишга доир тавсияларидан “Болалар адабиёти “ ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 11-ноябрдаги 429-сонли буйруғи, 429-378-рақамли гувоҳнома). Натижада бошланғич синф ўқувчиларининг жамоада ишлашга асосланган ўқув фаолияти самарадорлигини оширишга эришилган;
коллаборатив технологиялар асосида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришга йўналтирилган методик тавсиялар, интерфаол машқлар ва топшириқлар тизими “билим – кўникма – малака – компетенсия” босқичлари узвийлиги ҳамда ҳар бир босқичда жамоавий фаолиятнинг босқичма-босқич шаклланишини таъминловчи дидактик механизмлар асосида ишлаб чиқилди ва уларнинг самарадорлиги ўқувчиларнинг рефлексив позицияси ҳамда интеллектуал ривожланиши билан интеграциялашувини таъминлаш орқали тажриба-синов ишлари ёрдамида илмий асослашга доир тавсияларидан “Болалар адабиёти” ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 11-ноябрдаги 429-сонли буйруғи, 429-378-рақамли гувоҳнома). Натижада бошланғич синф ўқувчиларининг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришнинг мазмуни такомиллаштиришга хизмат қилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бошланғич таълим ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини коллаборатив технологиялар асосида ривожлантириш бўйича тадқиқот натижалари асосида:
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантириш тузилмаси педагогик-психологик ёндашувлар асосида когнитив, фаолиятли, рефлексив-баҳоловчи ва коммуникатив-хулқ-атвор компонентларининг ўзаро интеграцияси ҳамда ўқувчиларнинг индивидуал ва шахслараро ўзаро таъсири, ички ва ташқи омиллар ўртасидаги қайта алоқанинг барқарорлигига устуворлик бериш асосида аниқлаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими Вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 20-июндаги 01/11-6-398-сонлимаълумотномаси). Натижада, бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини коллаборатив технологиялар асосида ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга хизмат қилган;
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарслари мазмунида жамоавий фаолиятни ташкил этишга хизмат қилувчи коллаборатив технологиялар, шакл ва усуллар ўқувчиларда жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантириш даражаларининг ўзини тушуниш, ўзига, тенгдошлар гуруҳи ҳамда ижтимоий аҳамиятга эга бўлган ўқув ва мулоқот фаолиятига муносабат шаклларига таъсирчанлиги ва барқарорлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланиб, дарс жараёнида қўллашнинг босқичма-босқич педагогик механизми ишлаб чиқишга доир тавсияларидан бошланғич таълим тизими олдига қўйилаётган бугунги стратегик талабларни амалга ошириш фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими Вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 20-июндаги 01/11-6-398-сонлимаълумотномаси). Натижада, бошланғич синф ўқувчиларининг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришнинг мазмуни такомиллаштиришга хизмат қилган;
бошланғич синф ўқиш саводхонлиги дарсларида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожланганлик даражасини аниқлаш учун баҳолаш мезонлари, кўрсаткичлари ва диагностик воситалари умумдидактик ёндашувлар асосида ўқувчиларнинг ҳамкорликдаги фаолият натижалари, рефлексив баҳолаш, танқидий фикрлаш ҳамда ўзаро мулоқот жараёнларининг самарадорлигини аниқлашга йўналтирилган аниқ параметрлар ва босқичма-босқич диагностик алгоритмлар асосида ишлаб чиқишга доир тавсияларидан “Болалар адабиёти “ ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 11-ноябрдаги 429-сонли буйруғи, 429-378-рақамли гувоҳнома). Натижада, бошланғич синф ўқувчиларининг жамоада ишлашга асосланган ўқув фаолияти самарадорлигини оширишга эришилган;
коллаборатив технологиялар асосида ўқувчиларнинг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришга йўналтирилган методик тавсиялар, интерфаол машқлар ва топшириқлар тизими “билим – кўникма – малака – компетенсия” босқичлари узвийлиги ҳамда ҳар бир босқичда жамоавий фаолиятнинг босқичма-босқич шаклланишини таъминловчи дидактик механизмлар асосида ишлаб чиқилди ва уларнинг самарадорлиги ўқувчиларнинг рефлексив позицияси ҳамда интеллектуал ривожланиши билан интеграциялашувини таъминлаш орқали тажриба-синов ишлари ёрдамида илмий асослашга доир тавсияларидан “Болалар адабиёти” ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 11-ноябрдаги 429-сонли буйруғи, 429-378-рақамли гувоҳнома). Натижада, бошланғич синф ўқувчиларининг жамоада ишлаш кўникмаларини ривожлантиришнинг мазмуни такомиллаштиришга хизмат қилган.