Раҳмонова Саноат Шуҳрат қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон.
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистоннинг барқарор тараққиётини таъминлашда маънавий-маърифий ислоҳотлар имплементацияси: ижтимоий-фалсафий таҳлил”, 09.00.04 – Ижтимоий фалсафа (фалсафа фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/Fal1502
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Бухоро давлат университети, DSc.03/2025.27.12.F.08.02
Илмий раҳбар: Турдиев Бехруз Собирович, фалсафа фанлари доктори, профессор.
Расмий оппонентлар: Сафарова Нигора Олимовна, фалсафа фанлари доктори профессор; Пардаева Марҳабо Давлатовна, фалсафа фанлари доктори, доцент
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади Янги Ўзбекистон тараққиёти шароитида маънавий-маърифий ислоҳотлар самарадорлигини ошириш механизмларини асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ўзбекистон тараққиётининг янги босқичида маънавий-маърифий ислоҳотларнинг тарбиявий-ахлоқий, сиёсий, ижтимоий-иқтисодий, ҳуқуқий ва маданий-гуманитар йўналишлардаги трансформацион характери, миллий юксалишнинг мезонига айлангани, очиқлик ва бағрикенглик тамойилларини рўёбга чиқариши, тарихийлик ва замонавийлик, универсаллик ва миллийлик хусусиятларининг ўзаро бирлиги орқали барқарорликка хизмат қилувчи сифат ўзгаришларини юзага келтиргани асосланган;
Шарқ ва Ғарб мутафаккирларининг маънавий-маърифий қарашлари асосида инсон – жамият – қадриятлар муносабати, маънавий юксалиш, маданий ворисийлик ва сивилизациялараро мулоқот, ҳамжиҳатлик, бағрикенглик ва ўзаро ҳурмат тамойиллари асосида бирлаштириш, ахлоқий меёр, ижтимоий масъулият ва инсонпарварлик мезонларини шакллантирувчи консептуал тамойиллар ҳамда уларнинг Учинчи Ренессанс ғоясини мазмунини бойитиш, унинг маънавий-интеллектуал асосларини шакллантириш ва миллий тараққиёт стратегиясининг мезонларини белгилашдаги методологик аҳамияти очиб берилган;
Янги Ўзбекистон феноменининг регенератив хусусияти (тарихий-маданий меросни замонавий тараққиёт эҳтиёжлари билан уйғунлаштириш орқали жамият онги ва маънавий қиёфасини босқичма-босқич янгилаш), диалектик тенденсиялари (ижтимоий онг трансформацияси, қадриятлар тизимининг мустаҳкамланиши ва фуқаролик масъулиятининг кучайиши билан узвий алоқадорлиги) халқаро рейтинглар ва индексларда мамлакат нуфузини ошириши ҳамда инсон капитали ривожини таъминлаши исботланган;
маънавий-маърифий ислоҳотлар самарадорлигини оширишда маданий тадбирлар, фестивал ва форумларни ягона маънавий-маърифий “йўл харитаси” асосида ташкил этиш, ҳуқуқий-меёрий ҳужжатлар билан институционал жиҳатдан қўллаб-қувватлаш, манзилли дастурларни жорий этиш, жисмоний тарбия ва спортни маънавий тарбия билан интеграциялаш, рақамли саводхонликни оширишга қаратилган интегратив механизмларни кучайтириш ҳамда мониторинг ва баҳолаш индикаторларини жорий этишга оид тавсиялар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистоннинг барқарор тараққиётини таъминлашга қаратилган маънавий-маърифий ислоҳотларнинг ижтимоий-фалсафий таҳлилини амалга ошириш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
Ўзбекистон тараққиётининг янги босқичида маънавий-маърифий ислоҳотларнинг тарбиявий-ахлоқий, сиёсий, ижтимоий-иқтисодий, ҳуқуқий ва маданий-гуманитар йўналишлардаги трансформацион характери, миллий юксалишнинг мезонига айлангани, очиқлик ва бағрикенглик тамойилларини рўёбга чиқариши, тарихийлик ва замонавийлик, универсаллик ва миллийлик хусусиятларининг ўзаро бирлиги орқали барқарорликка хизмат қилувчи сифат ўзгаришларини юзага келтирганига доир илмий-амалий таклиф ва тавсиялардан Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлигининг 2024-2025-йиллардаги фаолияти, жумладан 2025-йил иккинчи ярим йиллик иш режаси “ВИИ. Ёшларни Ватанга садоқат руҳида тарбиялаш, уларнинг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш, вояга етмаганлар ўртасида ҳуқуқбузарлик ва жиноятчиликнинг олдини олиш”га қаратилган дастурларини ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий этишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлигининг 2025-йил 7-октябрдаги 2-13-21-5385-сон маълумотномаси). Натижада, маънавий-маърифий тарғибот соҳасида олиб борилаётган ишларнинг самарадорлигини ошириш, аҳолининг, айниқса ёшларнинг билим ва тафаккур салоҳиятини юксалтириш, дунёқарашини кенгайтириш, уларни Ватанга садоқатли, ижтимоий масъулиятли ва фидойи баркамол авлод қилиб тарбиялашга хизмат қилган;
Шарқ ва Ғарб мутафаккирларининг маънавий-маърифий қарашлари асосида инсон – жамият – қадриятлар муносабати, маънавий юксалиш, маданий ворисийлик ва сивилизациялараро мулоқот, ҳамжиҳатлик, бағрикенглик ва ўзаро ҳурмат тамойиллари асосида бирлаштириш, ахлоқий меёр, ижтимоий масъулият ва инсонпарварлик мезонларини шакллантирувчи консептуал тамойиллар ҳамда уларнинг Учинчи Ренессанс ғоясини мазмунини бойитиш, унинг маънавий-интеллектуал асосларини шакллантириш ва миллий тараққиёт стратегиясининг мезонларини белгилашдаги методологик аҳамиятига оид хулосалар ва тавсиявий характердаги натижалардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган А-ОТ-2021-11-рақамли “Ўзбек халқи диний ва миллий қадриятлари комплексининг электрон-трансдициплинар платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 29-октябрдаги 04/11-7492-сон маълумотномаси). Натижада, ёш авлоднинг маʼнавий камолоти учун қулай шароит яратиб, жамиятда маʼнавий баркамол, билимли, ватанпарвар, ташаббускор ва масʼулиятли авлодини тарбиялаш, уларни ҳаёт синовларига тайёрлаш ҳамда Ўзбекистоннинг тараққиёти учун фидокор кадрларни етиштиришга хизмат қилган;
Янги Ўзбекистон феноменининг регенератив хусусияти (тарихий-маданий меросни замонавий тараққиёт эҳтиёжлари билан уйғунлаштириш орқали жамият онги ва маънавий қиёфасини босқичма-босқич янгилаш), диалектик тенденсиялари (ижтимоий онг трансформацияси, қадриятлар тизимининг мустаҳкамланиши ва фуқаролик масъулиятининг кучайиши билан узвий алоқадорлиги) халқаро рейтинглар ва индексларда мамлакат нуфузини ошириши ҳамда инсон капитали ривожини таъминлаши бўйича ишлаб чиқилган илмий-амалий таклиф ва тавсиялардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг фаолиятида, жумладан, 2024-йилда маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва соҳани ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастурининг ИВ йўналишида белгиланган “Аҳоли ўртасида ватанпарварлик туйғуларини юксалтириш, янгиланиш жараёнлари ва туб ислоҳотларга дахлдорлик хиссини уйғотиш, тарихий ва муҳим саналарда уларни бирлаштиришга қаратилган чора-тадбирлар” 23-банди “Ёшларда юксак ватанпарварлик, миллий ғурур ва ифтихор туйғуларини ривожлантириш, ҳарбийлар, ватан ҳимоячиларига ҳурмат уйғотиш, Ватанни ҳимоя қилишни энг шарафли бурч эканлигини кенг тарғиб қилиш бўйича амалий чора-тадбирларни йўлга қўйиш” мавзусида тарғибот ишларини ташкил этиш ва ўтказишда фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2025-йил 20-октябрдаги 10/672-сон маълумотномаси). Натижада, маънавий-маърифий ислоҳотларни янада самарали ташкил этиш ҳамда Ўзбекистоннинг Учинчи Ренессанс пойдеворини мустаҳкамлаш йўлида амалга ошириладиган тарғибот тадбирларини ишлаб чиқиш ва амалиётга татбиқ этишга хизмат қилган;
маънавий-маърифий ислоҳотлар самарадорлигини оширишда маданий тадбирлар, фестивал ва форумларни ягона маънавий-маърифий “йўл харитаси” асосида ташкил этиш, ҳуқуқий-меёрий ҳужжатлар билан институционал жиҳатдан қўллаб-қувватлаш, манзилли дастурларни жорий этиш, жисмоний тарбия ва спортни маънавий тарбия билан интеграциялаш, рақамли саводхонликни оширишга қаратилган интегратив механизмларни кучайтириш ҳамда мониторинг ва баҳолаш индикаторларини жорий этишга оид тавсиялар ва илмий янгиликлардан Бухоро вилояти телерадиоканалининг “Махсус репортаж”, “Конституция қомусимиз” теледастурларида эфирга узатилган кўрсатувлар ва радиоешиттиришлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси Бухоро вилоят телерадиокомпаниясининг 2025-йил 13-сентябрдаги 01-09-234 сон маълумотномаси). Натижада, Янги Ўзбекистонда амалга оширилаётган маънавий-маърифий ислоҳотлами инсонпарварлик ва маданий ворисийликка таяниб замонавий контекстда бойитиш ва миллий қадриятларни умуминсоний контекстда давом эттириш, маънавий-маърифий ислоҳотларнинг моҳиятини жамоатчиликка етказиш, халқимизнинг тарихий мероси, урф-одатлари, миллий тарбия анъаналарини мустаҳкамлашга қаратилган миллий контент материалларини тайёрлаб, уларни оммалаштиришга хизмат қилган.
