Xudaynazarov Sherzod Ismoilovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Tadbirkorlik subektlari eksportini moliyalashtirish amaliyotini takomillashtirish” 08.00.07 – “Moliya, pul muomalasi va kredit” (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.3.PhD/Iqt2221
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti 
Ilmiy rahbar: Bobokulov Tulkin Ibodulloevich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Ilmiy Kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, Ilmiy Kengash raqami: Termiz davlat universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi 
PhD.03/2025.27.12.1.12.02 raqamli Ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti professori, Iqtisodiyot fanlar doktori Xolmamatov Farxodjon Kubaevich hamda Tojikiston Milliy universiteti dotsenti, iqtisodiyot fanlari nomzodi Ikromi Fazliddin Nuriddinlar tavsiya etiladi.
Yetakchi tashkilot: Toshkent Kimyo xalqaro universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy va nazariy ahamiyatga molik.
II.Tadqiqotning maqsadi O‘zbekiston Respublikasida tadbirkorlik subektlari eksportini moliyalashtirish amaliyotini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy takliflar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III.Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
tijorat banklari tomonidan tadbirkorlik sub’ektlarining eksport operatsiyalari bo‘yicha ochilgan qoplanmagan akkreditivlarning jami akkreditivlar hajmidagi salmogʻi hamda muddatli trattalarga qarshi ochilgan akkreditivlar hajmini oshirish yo‘li bilan eksportyorlarning import to‘lovlari bo‘yicha ochiladigan hujjatlashtirilgan akkreditivlar hajmini oshirish asoslangan;
chaqirib olinmaydigan va qoplanmaydigan akkreditivlardan foydalanish ko‘lamini kengaytirish, sof inkasso va hujjatli inkasso shakllaridan bir vaqtda foydalanishni yo‘lga qo‘yish, banklarning orderli cheklarini mamlakat banklarining to‘lov amaliyotiga joriy qilish orqali tadbirkorlik sub’ektlari eksportini moliyalashtirishning uzlyuksizligini ta’minlash asoslangan;
eksport operatsiyalari geografik jihatdan diversifikatsiya qilingan eksportchi korxonalarga tovarlarning sifati yuzasidan bank kafolatlari berish ko‘lamini kengaytirish, eksportchi korxonalarning to‘lov majburiyatlari yuzasidan beriladigan bank kafolatlari hajmini oshirish uchun umumiy pul oqimi barqaror bo‘lgan eksportchi korxonalar guruhini shakllantirish taklif qilingan;
sof foizli spred va sof foizli marjaning meʼyoriy darajasini (NIM=4,5%; NIS=1,25%) ta’minlash hisobidan yuridik shaxslarga xorijiy valyutalarda beriladigan kreditlarning foiz stavkalarini pasaytirish taklifi asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. O‘zbekiston Respublikasida tadbirkorlik subektlari eksportini moliyalashtirish amaliyotini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy takliflar va amaliy tavsiyalar asosida:
tijorat banklari tomonidan tadbirkorlik sub’ektlarining eksport operatsiyalari bo‘yicha ochilgan qoplanmagan akkreditivlarning jami akkreditivlar hajmidagi salmogʻi hamda muddatli trattalarga qarshi ochilgan akkreditivlar hajmini oshirish yo‘li bilan eksportyorlarning import to‘lovlari bo‘yicha ochiladigan hujjatlashtirilgan akkreditivlar hajmini oshirish taklifi Asia Alliance Bank amaliyotiga joriy qilingan (“Asia alliance bank”ning 2026-yil 14-yanvardagi №0168-05-sonli ma’lumotnomasi). Ushbu taklifning amaliyotga tatbiqi natijasida “Asia Alliance Bank”ning majburiyatlari hajmida barqaror passivlarning salmogʻi 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 1,2 foizli punktga oshgan; 
chaqirib olinmaydigan va qoplanmaydigan akkreditivlardan foydalanish ko‘lamini kengaytirish, sof inkasso va hujjatli inkasso shakllaridan bir vaqtda foydalanishni yo‘lga qo‘yish, banklarning orderli cheklarini mamlakat banklarining to‘lov amaliyotiga joriy qilish orqali tadbirkorlik sub’ektlari eksportini moliyalashtirishning uzlyuksizligini ta’minlash taklifi Asia Alliance Bank amaliyotiga joriy qilingan (“Asia Alliance Bank”ning 2026-yil 14-yanvardagi №0168-05-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga tatbiqi natijasida “Asia Alliance Bank” tomonidan eksportyorlarning import to‘lovlari bo‘yicha ochiladigan hujjatlashtirilgan akkreditivlarning hajmi 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 60,1 foizga oshgan; 
eksport operatsiyalari geografik jihatdan diversifikatsiya qilingan eksportchi korxonalarga tovarlarning sifati yuzasidan bank kafolatlari berish ko‘lamini kengaytirish, eksportchi korxonalarning to‘lov majburiyatlari yuzasidan beriladigan bank kafolatlari hajmini oshirish uchun umumiy pul oqimi barqaror bo‘lgan eksportchi korxonalar guruhini shakllantirish taklifi Asia Alliance Bank amaliyotiga joriy qilingan (“Asia Alliance Bank”ning 2026-yil 14-yanvardagi №0168-05-sonli ma’lumotnomasi). Ushbu taklifning amaliyotga tatbiqi natijasida “Asia Alliance Bank” tomonidan mijozlarning majburiyatlari bo‘yicha berilgan kafolatlarning miqdori 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 2,9 foizga oshgan; 
sof foizli spred va sof foizli marjaning meʼyoriy darajasini (NIM=4,5%; NIS=1,25%) ta’minlash hisobidan yuridik shaxslarga xorijiy valyutalarda beriladigan kreditlarning foiz stavkalarini pasaytirish taklifi Asia Alliance Bank amaliyotiga joriy qilingan (“Asia Alliance Bank”ning 2026-yil 14-yanvardagi №0168-05-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga tatbiqi natijasida “Asia Alliance Bank” tomonidan yuridik shaxslarga xorijiy valyutalarda beriladigan kreditlarning o‘rtacha yillik foiz stavkasi 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 1,8 foizli punktga pasaygan.