Miraxmedova Soxibaxon Soibnazar kizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. 
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Sovershenstvovanie diagnostiki i lekarstvennogo lecheniya nefrotoksichnosti u bol`nix s metastaticheskim rakom molochnoy jelezi c uchetom faktorov prognoza», 14.00.14 – Onkologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: №B2025.2.PhD/Tib5975.
Ilmiy rahbar: Raximov Nodir Maxammatkulovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami:  Bolalar onkologiyasi, gematologiyasi, immunologiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DSc.06/2025.27.12.Tib.06.01.
Rasmiy opponentlar: Alimxodjaeva Lola Tel`manovna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Nabieva Umida Pulatjanovna,  tibbiyot fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: Urgench davlat tibbiyot instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: metastatik sut bezi saratoni bemorlarida palliativ ximioterapiya jarayonida yuzaga keladigan nefrotoksik asoratlarning oldini olish va ularni bartaraf etish samaradorligini oshirish maqsadida, buyrak shikastlanishining erta biomarkerlarini kompleks baholashga asoslangan personallashtirilgan nefroprotektiv strategiyani ishlab chiqish va klinik amaliyotga joriy etishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
NGAL va IL-6 kabi erta biomarkerlar metastatik sut bezi saratonida ximiyaterapiyaga oid dori-indusirlangan subklinik buyrak shikastlanishini aniqlashda yuqori diagnostik qiymatga ega bo‘lib, an’anaviy buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlari o‘zgarishidan 24–48 soat oldin nefrotoksiklikni aniqlash imkonini berishi isbotlangan;
atorvastatin va glutation kombinatsiyasiga asoslangan mul`timodal nefroprotektiv strategiyasi, jumladan, uning AS+Paklitaksel rejimida qo‘llanilishi turli kimyo terapevtik sxemalarda o‘tkir buyrak shikastlanishi xavfini kamaytirish imkonini berib, nefrotoksiklik profilaktikasi bo‘yicha amaldagi yondashuvlarni sezilarli darajada kengaytirishi asoslangan;
zamonaviy ximiyaterapevtik rejimlarni erta biomarkerlar va standart laborator buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlarining integral baholashi asosida solishtirma tahlil qilish sxemalarni nefrotoksiklik darajasi bo‘yicha ilmiy asoslangan holda ranjirlash va buyrak to‘qimasiga eng agressiv ta’sir etuvchi rejimlarni aniqlash imkonini berishi aniqlangan;
NGAL va IL-6 kabi erta biomarkerlar, an’anaviy buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlari va klinik natijalar o‘rtasidagi korrelyasion bog‘liqliklar kimyo terapiya-indusirlangan nefrotoksiklik mexanizmlari haqida yangi patogenetik tasavvurlarni shakllantirib, O‘BSh rivojlanishi xavfi va buyrak shikastlanishi og‘irligini bashorat qilishda yetakchi ahamiyati asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Metastatik sut bezi saratoni bilan og‘rigan bemorlarda prognoz omillarini hisobga olgan holda nefrotoksiklikni diagnostikasi va davolashni takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: NGAL va IL-6 kabi erta biomarkerlar metastatik sut bezi saratonida ximiyaterapiyaga oid dori-indusirlangan subklinik buyrak shikastlanishini aniqlashda yuqori diagnostik qiymatga ega bo‘lib, an’anaviy buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlari o‘zgarishidan 24–48 soat oldin nefrotoksiklikni aniqlash imkonini berishi isbotlanganligi 2025 yil 16 maydagi 29-sonli buyruq asosida Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Jizzax filiali onkomammologiya bo‘limi, shuningdek 2025 yil 13 maydagi 82-1-sonli buyruq asosida mazkur markazning Xorazm filiali onkomammologiya bo‘limi amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: sut bezi saratoni bilan og‘rigan bemorlarda NGAL va IL-6 biomarkerlaridan foydalanib nefrotoksiklikni erta aniqlash, davolash taktikasiga o‘z vaqtida tuzatish kiritish imkonini beradi. Bu og‘irroq shakldagi buyrak etishmovchiligining rivojlanishini oldini olish, gospitalizatsiyalar soni va asoratlar ko‘lamini kamaytirishga xizmat qiladi. Yakun-natijada, nefrotoksiklik bemorlarning ahvolini jiddiy ravishda yomonlashtirishi va jismoniy faolligini cheklashi mumkinligini hisobga olganda, bunday chora-tadbirlar ularning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi. Iqtisodiy samaradorligi: nefrotoksiklikni erta aniqlash va kimyo preparatlari dozasini to‘g‘ri korreksiya qilish, buyrak etishmovchiligining kech bosqichlari, dializ yoki transplantatsiya kabi og‘ir oqibatlarni davolash xarajatlarini keskin kamaytirish imkonini beradi. Bunday kech asoratlarni davolash katta moliyaviy sarf-xarajatlarni talab qiladi. Xulosa: immunogistoximiya natijalarini prognostik modellarga kiritish prognozlarning aniqligini oshirishga va bemorlarda nefrotoksiklikni individual baholash imkoniyatini yaratishga xizmat qiladi. Bu esa davolash rejalarini maqbul tarzda shakllantirish va monitoringni samarali olib borishga imkon beradi. Natijada, statsionarda qolish muddatini 2–3 kunga qisqartirish hisobiga bir bemor uchun davlat byudjeti xarajatlaridan 8,5% tejamkorlikka erishilgan hamda bemorlar hayot sifatining oshishi ta’minlangan.
ikkinchi ilmiy yangilik: atorvastatin va glutation kombinatsiyasiga asoslangan mul`timodal nefroprotektiv strategiyasi, jumladan, uning AS+Paklitaksel rejimida qo‘llanilishi turli kimyo terapevtik sxemalarda o‘tkir buyrak shikastlanishi xavfini kamaytirish imkonini berib, nefrotoksiklik profilaktikasi bo‘yicha amaldagi yondashuvlarni sezilarli darajada kengaytirishi asoslanganligi 2025 yil 16 maydagi 29-sonli buyruq asosida Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy- amaliy tibbiyot markazining Jizzax filiali onkomammologiya bo‘limi, shuningdek 2025 yil 13 maydagi 82-1-sonli buyruq asosida mazkur markazning Xorazm filiali onkomammologiya bo‘limi amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: Olingan ma’lumotlar klinik natijalarni yaxshilash va bemorlar hayot sifatini oshirishga qaratilgan individuallashtirilgan terapevtik yondashuvlarni yaratishda yordam beradi. Iqtisodiy samaradorligi: Davlat byudjeti mablag‘larining 9,5% tejalishiga erishilgan. Xulosa: O‘sma to‘qimasining immun mikro muhitini hisobga olgan prognostik modellarni yaxshilash bemorlar umr davomiyligini oshirishga va statsionarda qolish muddatini 2–3 kunga qisqartirish orqali bir bemor uchun 9,5% byudjet mablag‘larini tejashga imkon bergan.
uchinchi ilmiy yangilik: zamonaviy ximiyaterapevtik rejimlarni erta biomarkerlar va standart laborator buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlarining integral baholashi asosida solishtirma tahlil qilish sxemalarni nefrotoksiklik darajasi bo‘yicha ilmiy asoslangan holda ranjirlash va buyrak to‘qimasiga eng agressiv ta’sir etuvchi rejimlarni aniqlash imkonini berishi aniqlanganligi 2025 yil 16 maydagi 29-sonli buyruq asosida Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy- amaliy tibbiyot markazining Jizzax filiali onkomammologiya bo‘limi, shuningdek 2025 yil 13 maydagi 82-1-sonli buyruq asosida mazkur markazning Xorazm filiali onkomammologiya bo‘limi amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorlik: turli kimyo terapiyasi sxemalarining nefrotoksik potensialini qiyosiy tahlil qilish saratonga chalingan ayollarda buyraklar uchun xavf darajasini aniq baholash imkonini beradi. Bu shifokorlarga har bir bemor uchun individual yondashuvni tanlash, buyrak asoratlari yuzaga kelish ehtimolini minimallashtirish va davolash xavfsizligini oshirishga xizmat qiladi. Natijada og‘ir asoratlar, jumladan buyrak etishmovchiligi rivojlanish xavfi pasayadi. Iqtisodiy samaradorlik: davlat byudjeti mablag‘larining 6,0% miqdorida tejalishiga erishilgan. Xulosa: terapiyani rejalashtirishda NGAL va IL-6 ko‘rsatkichlarini baholashning muhimligi tasdiqlangan bo‘lib, bu davolash natijalarini yaxshilash va kimyo terapiyasi samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, statsionarda qolish muddatini 2–3 kunga qisqartirish orqali bir bemor uchun 15,0% byudjet mablag‘larini tejash hamda bemorlar hayot sifatini oshirish imkonini bergan.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: NGAL va IL-6 kabi erta biomarkerlar, an’anaviy buyrak funksiyasi ko‘rsatkichlari va klinik natijalar o‘rtasidagi korrelyasion bog‘liqliklar kimyo terapiya-indusirlangan nefrotoksiklik mexanizmlari haqida yangi patogenetik tasavvurlarni shakllantirib, O‘BSh rivojlanishi xavfi va buyrak shikastlanishi og‘irligini bashorat qilishda ularning yetakchi ahamiyatini tasdiqlaydi deb o‘rnatilganligi 2025 yil 16maydagi 29-sonli buyruq asosida Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Jizzax filiali onkomammologiya bo‘limi, shuningdek 2025 yil 13 maydagi 82-1-sonli buyruq asosida mazkur markazning Xorazm filiali onkomammologiya bo‘limi amaliyotiga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: ushbu tadqiqot terapevtik strategiyalarni yanada aniq va samarali tanlashga imkon berib, bemor ayollarning hayot sifatini oshiradi; bu, o‘z navbatida, nojo‘ya ta’sirlar kamayishiga va bemorning ruhiy holatining yaxshilanishiga olib keladi. Iqtisodiy samaradorligi: yangi usulni joriy etish davolash xarajatlarini kamaytirishga xizmat qiladi, chunki u prognozni aniqlashtirish va muayyan bemorlar guruhlari uchun samarasiz yoki keraksiz ortiqcha protseduralar va terapiyalar sonini qisqartirish imkonini beradi; davlat byudjeti mablag‘larining 16,5% miqdorida tejalishiga erishilgan. Xulosa: yangi usulni amaliyotga joriy etish davolash xarajatlarini kamaytirish, prognozning aniqligini oshirish va ortiqcha, samarasiz terapevtik chora- tadbirlarni qisqartirish imkonini beradi; natijada davlat byudjeti mablag‘larining 16,5% tejalishi ta’minlangan.