Эшонқулов Эркин Юлчи ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон 

I. Умумий маълумот. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Доривор ксилотроф Счизопҳйллум cоммуне Фр. замбуруғининг штаммларини ўрганиш ва уларни биотехнологияда фойдаланиш истиқболларини баҳолаш”, 03.00.12 – Биотехнология (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/В951.
Илмий раҳбар: Шерқулова Жамила Паяновна, биология фанлари фалсафа доктори (PhD), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи (муассасалар), ИК рақами: Бухоро давлат университети, PhD.03/2025.27.12.B.08.09.
Расмий оппонентлар: Файзиев Вохид Бахромич, биология фанлари доктори, профессор; Тохиров Бахтиёр Бахшиллоевич. биология фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат ветеринария медицинаси, чорвачилик ва биотехнологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II.Тадқиқот мақсади: Қашқадарё вилоятида тарқалган дарахтлардан ажратиб олинган доривор ксилотроф Счизопҳйллум cоммуне замбуруғи штаммларининг морфологик-културал, физиологик-биокимёвий хусусиятларини аниқлаш ҳамда уларнинг биотехнологик потенсиалини баҳолашдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Ўзбекистонда С.cоммуне замбуруғининг ЖЕ4, ЖЕ5 ва ЖЕ6 штаммлари ажратиб олинган ва морфологик – културал хусусиятлари аниқланган;
маҳаллий С.cоммуне замбуруғи штаммларининг 18С рибосомал РНК ген фрагментлари нуклеотидлар кетма-кетлиги аниқланган ва уларнинг С.cоммуне замбуруғининг бошқа штамм намуналари билан тур ичидаги молекуляр-филогенетик фарқлари асосланган.
С.cоммуне замбуруғинининг ЖЕ4 штамми экстракти таркибидан ажратиб олинган треҳалоза дигидрат бирикмаси ва қимматли иккиламчи метаболитлари патоген микробларга қарши хусусиятга эга эканлиги аниқланган;
С.cоммуне замбуруғининг маҳаллий штаммлари Баcиллус субтилис, Стапҳйлоcоccус ауреус, Эсчеричиа cоли, Псеудомонас аеругиноса каби бактерияларга қарши юқори антогонист фаоллиги исботланган; 
С.cоммуненинг мицелийли штаммлари Лаcтобаcиллус плантарум пробиотик култураси билан бирга ўстирилганда пробиотикнинг ўсиш динамикаси яхшиланишини ва антиоксидант фаоллигини оширганлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Доривор ксилотроф С.cоммуне замбуруғининг штаммларини ўрганиш ва уларни биотехнологияда фойдаланиш истиқболларини баҳолаш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
Қашқадарё вилояти ҳудудларидан ажратиб олинган доривор С.cоммуне штаммлари Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Микробиология институтининг “Саноат учун муҳим микроорганизмлар тўплами” коллекциясига топширилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг 2024 йил 22 августдаги 4/1255-1892-сонли маълумотномаси). Натижада, С.cоммуне штаммлари коллекция генофондининг бойишига хизмат қилди ҳамда уларнинг биологик хусусиятлари бўйича ахборот-таҳлил тизимининг электрон базасини шакллантириш имконини берган;
Счизопҳйллум cоммуне штаммларининг молекуляр-генетик таҳлили амалга оширилган ва олинган сиквенс маълумотлари Натионал Cентер фор Биотечнологй Информатион маълумотлар базасида ЖЕ4 штамми (ҳттпс://www.нcби.нлм.ниҳ.гов/нуccоре/ПП837386) ҳамда ЖЕ5 штамми рақамлар билан расмий тарзда рўйхатдан ўтказилди (ҳттпс://www.нcби.нлм.ниҳ.гов /нуccоре/ПП837387). Натижада, ушбу молекуляр-генетик таҳлиллар асосида С.cоммуне штаммларининг таксономик ўрни ва уларнинг генетик хилма-хиллиги аниқланиб, нуклеотид кетма-кетлиги асосида дунёнинг турли минтақаларида тарқалган штаммлар билан филогенетик таққослаш ва маҳаллий штаммларнинг генетик ўзига хослигини баҳолаш ва уларнинг биотехнологик қийматини асослаш имконини берган;
С.cоммуне замбуруғининг табиий ареали, экологик омилларга чидамлилиги ҳамда сунъий озуқа муҳитларида ўстириш шароитлари бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижасида унинг аниқ тарқалиш ҳудудлари белгиланди ва бу маълумотлар асосидаишлаб чиқилган тавсиянома Қашқадарё вилояти ўрмон хўжаликлари амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025-йил 17-декабрдаги № 03-03/1-03/3-13757-сонли маълумотномаси). Натижада, ушбу маълумотлар ресурслардан оқилона фойдаланиш, мониторингни такомиллаштириш, ўрмон хўжаликлари ҳудудларида доривор замбуруғларни кўпайтириш лабораториялари учун илмий манба бўлиб хизмат қилган, ўрмон хўжаликларида биохилмахиллигини сақлаб қолишда ва доривор замбурғлардан самарали фойдаланиш имконини берган.