Ибодов Камолиддин Маматқулович
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ресторан хизматлари ижтимоий-иқтисодий самарадорлигини ошириш методологиясини такомиллаштириш” 08.00.05 - Хизмат кўрсатиш тармоқлари иқтисодиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.DSc/Iqt831
Илмий маслаҳатчи: Мухаммедов Мурод Мухамадиевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти, DSc.03/2025.27.12.I.27.01.
Расмий оппонентлар: Пардаев Мамаюнус Қаршибоевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Навруз-зода Бахтиёр Негматович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Алиева Маҳбуба Тўйчиевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Абу Райхон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ресторан хизматлари ижтимоий-иқтисодий самарадорлигини ошириш методологиясини такомоллаштириш бўйича илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ресторанларда самарадорликни баҳолаш услубияти мижозларнинг қониққанлигини кўрсатилаётган хизматлар сифати ва даражаси, иқтисодий ҳамда ижтимоий интеграл кўрсаткичларининг См.≥Сх.д≥Сиқт≥Сижт нисбуй қаторини қўллаш асосида такомиллаштирилган.
мижозларнинг қониққанлигини овқатланиш корхоналари шаклига кўра фаст-фудлар (2,33≤ CСИ ≥ 3,38), миллий ошхоналар (2,36≤ CСИ ≥3,08), нуфузли ресторанлар бўйича (2,58≤ CСИ ≥3,01) ҳамда кўрсатилаётган хизматларнинг нафлилик даражасига кўра фаст-фудлар (5,75≤ CСИ ≥7,0), миллий ошхоналар (6,85≤ CСИ ≥7,65), нуфузли ресторанлар бўйича (6,87≤ CСИ ≥7,51) интервалда баҳолаш таклифи асосланган.
СЕМ-модели асосида ресторанларда нарх, жойлашув, силжитиш ва сервис хизматининг мижозлар қониққанлик даражасига таъсир даражасини (0,21) қийматдан, ресторан таомлари ва мижозлар билан ҳамкорликнинг сервис сифатига таъсир даражасини (0,26) қийматдан юқорилигини таъминлаш зарурлиги асосланган;
ресторан хизматлари  “хизмат сифати” тушунчаси таърифи таркибий жиҳатдан сервис даражаси (ходимларнинг касбий маҳорати, малакавий қобилияти, шахсий хусусиятлари, мижознинг таом ва хизматлар ҳақидаги кутишининг амалдаги когнитив-психологик, вақт ва молиявий сарф даражасига мувофиқлиги) ҳамда фаолият натижаси (таом тайёрлаш жараёни, фаолиятнинг ташкилий-техник жиҳатдан натижадорлиги, таом тайёрлаш ва истеъмолнинг мижоз хоҳиш-истаклари негизида ташкил қилишганлиги) дан иборат эканлиги нуқтаи назаридан такомиллаштирилган.
ресторан хизматлари самарадорлигини оширишнинг ташкилий-иқтисодий механизмини давлат-хусусий шериклик тамойилига кўра бошқарув даражаларида “мақсадлар-дарахти” ни ишлаб чиқиш асосида ташкилий-функсионал жиҳатдан такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ресторан хизматлари ижтимоий-иқтисодий самарадорлигини ошириш методологиясини такомоллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Ресторан хизматлари самарадорлигини мижозларнинг қониққанлиги, хизмат кўрсатиш даражаси, иқтисодий ва ижтимоий интеграл кўрсаткичларининг См.≥Сх.д≥Сиқт≥Сижт нисбатини қўллаш асосида такомиллаштирилган услубияти Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан  ва Самарқанд вилоятидаги “ОК “ЭХПРЕСС МАРКЕТ” ва “ЗЕЛЁНАЯ ПОЛЯНА” ресторанлари фаолиятига жорий қилинган (Савдо-саноат палатасининг 19 июн 2025 йилдаги 04-07-27-6418-сонли маълумотномаси). Ушбу таклиф ресторан хизматлари самарадорлигини мижозларнинг қониққанлиги, хизмат кўрсатиш даражаси, ижтимоий-иқтисодий кўрсаткичларнинг мувозанатлашган тизимида интеграл баҳолашга, самарадорлик кўрсаткичлари ўсиш суръатининг мижозлар сони ва қониққанлик даражасининг ошишига, ижтимоий ва иқтисодий самарадорликнинг мувозанатлашган чегаравий қийматларини аниқлаш имконини берган.
Мижозларнинг қониққанлигини овқатланиш корхоналари шаклига кўра фаст-фудлар (2,33≤ CСИ ≥ 3,38), миллий ошхоналар (2,36≤ CСИ ≥3,08), нуфузли ресторанлар бўйича (2,58≤ CСИ ≥3,01) ҳамда кўрсатилаётган хизматларнинг нафлилик даражасига кўра фаст-фудлар (5,75≤ CСИ ≥7,0), миллий ошхоналар (6,85≤ CСИ ≥7,65), нуфузли ресторанлар бўйича (6,87≤ CСИ ≥7,51) интервалда баҳолаш таклифи Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан ва Самарқанд вилоятидаги “ОК “ЭХПРЕСС МАРКЕТ” ва “ЗЕЛЁНАЯ ПОЛЯНА” ресторанлари фаолиятига жорий қилинган (Савдо-саноат палатасининг 19 июн 2025 йилдаги 04-07-27-6418-сонли маълумотномаси). Ишлаб чиқилган мазкур илмий янгилик бир томондан ресторан мижозларининг ташриф мотиви ва истеъмол афзаллигини аниқ (очликни қондириш, намойиш самараси, рекреацион, соғлом турмуш тарзи, таом ва хизматларга мойиллик) ва латент (ижтимоий мавқе ва мансублилик, салбий таассурот ва кечинмалар, истеъмол қимматдорлиги, оилавий-турмуш) омиллар таъсирида асосий ва қўшимча хизмат турлари бўйича баҳолашни Латент-СЕМ - омилларнинг структуравий таҳлили асосида такомиллаштиришга имкони берган. Иккинчи томондан латент омиллар таъсирида қўшимча молиявий, вақт ва когнитив сарфларини камайтиришга, мижознинг ресторан хизматларига содиқлигини моддий, функсионал ва ҳиссий қимматлик яратиш йўналишида оширишга эришиш имконияти асослаб берилган.
СЕМ-модели асосида ресторанларда нарх, жойлашув, силжитиш ва сервис хизматининг мижозлар қониққанлик даражасига таъсир даражасини (0,21) қийматдан, ресторан таомлари ва мижозлар билан ҳамкорликнинг сервис сифатига таъсир даражасини (0,26) қийматдан юқорилигини таъминлаш таклифи Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан ва Самарқанд вилоятидаги “ОК “ЭХПРЕСС МАРКЕТ” ва “ЗЕЛЁНАЯ ПОЛЯНА” ресторанлари фаолиятига жорий қилинган (Савдо-саноат палатасининг 19 июн 2025 йилдаги 04-07-27-6418-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгилик бир томондан мижозларнинг ресторан хизматларидан қониққанлик даражаси (6.4) ва сервис сифати(4.2) умумий таъсирининг 1,0 стандарт оғиш бирлигидаги мустаҳкамланиши билан ресторан хизматлари самарадорлигини 9% га ошириши асослантирилган ҳамда латент омилларнинг миқдорий қийматларида ресторан хизматларининг бозор мавқеини янда мустаҳкамлашга, мижозлар оқимини кўпайтиришга имконини берган.
Ресторан хизматлари  “хизмат сифати” тушунчасининг таркибий жиҳатдан сервис даражаси (ходимларнинг касбий маҳорати, малакавий қобилияти, шахсий хусусиятлари, мижознинг таом ва хизматлар ҳақидаги кутишининг амалдаги когнитив-психологик, вақт ва молиявий сарф даражасига мувофиқлиги) ҳамда фаолият натижаси (таом тайёрлаш жараёни, фаолиятнинг ташкилий-техник жиҳатдан натижадорлиги, таом тайёрлаш ва истеъмолнинг мижоз хоҳиш-истаклари негизида ташкил қилишганлигидан иборат эканлиги нуқтаи назаридан такомиллаштирилган таърифи “Реал секторда сифатни бошқариш” номли дарслик мазмунига сингдирилган ҳамда Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан ва Самарқанд вилоятидаги “ОК “ЭХПРЕСС МАРКЕТ” ва “ЗЕЛЁНАЯ ПОЛЯНА” ресторанлари фаолиятига жорий қилинган (Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти Кенгашининг 2023-йил 19-июндаги 11-сонли қарори билан берилган №077-19/06- рақамли нашр рухсатномаси, Савдо-саноат палатасининг 19 июн 2025 йилдаги 04-07-27-6418-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётда қўллаш бир томондан фаннинг услубий аппаратини реал секторда сифатни яхшилаш бўйича стратегик ёндашувларни  хизмат сифати, мижоз эҳтиёжлари ва хоҳиш истаги тушунчалари билан мустаҳкамлаган, иккинчи томондан ресторанларда хизмат сифатини баҳолаш тартибини соддалаштиришга, сифат кўрсаткичлари тизимини индивидуаллаштиришга, мавжуд ташкилий-технологик даражасида самарали ташкил этилишига ҳамда хизматлар сифатининг юқори даражада ҳис этилишини таъминлаш имконини берган.
Ресторан хизматлари ижтимоий-иқтисодий самарадорлиги оширишнинг ташкилий-иқтисодий механизмини давлат-хусусий шериклик тамойилига кўра бошқарув даражаларида “мақсадлар-дарахти” ни ишлаб чиқиш асосида ташкилий-функсионал жиҳатдан такомиллаштириш таклифи Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан ва Самарқанд вилоятидаги “ОК “ЭХПРЕСС МАРКЕТ” ва “ЗЕЛЁНАЯ ПОЛЯНА” ресторанлари фаолиятига жорий қилинган (Савдо-саноат палатасининг 19 июн 2025 йилдаги 04-07-27-6418-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифни амалиётда қўллаш ҳудудларда ресторан хизматларини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини белгилаш, таом истеъмолини ташкил қилиш ва хордиқ чиқариш билан боғлиқ қўшимча хизматлар кўрсатиш асосида овқатланиш билан боғлиқ хизматлар кўрсатишнинг гастрономик ва тарихий-маданий жиҳатларини чуқурроқ ўрганишга имкон берувчи марказларини ташкил қилиш, ҳудудларда овқатланиш билан боғлиқ хизматлар кўрсатишни ривожлантиришга қаратилган ижтимоий-иқтисодий лойиҳаларга инвестицияларни кенг жалб қилиш ҳамда гастрономия йўналишида тадбиркорлик фаолиятини қўшимча рағбатлантириш имконини берган.