Кахарова Нилуфар Еркинжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғиноми): “Темир йўл транспортида йўловчи ташиш фаолиятини ривожлантиришнинг иқтисодий механизмини такомиллаштириш (“Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ мисолида)”, 08.00.03 – Саноат иқтисодиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.4.PhD/Iqt1870
Илмий раҳбар: Гуламов Абдулазиз Абдуллаевич, иқтисодиёт фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети, DSc.10/2025.27.12.I.01.09
Расмий оппонентлар: Назарова Рано Рустамовна иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Гаибназарова Зумрад Талатовна иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Фарғона Давлат Университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади темир йўл транспортида йўловчи ташиш соҳасида ауцорсинг хизматларини жорий этишни такомиллаштиришга доир илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “темир йўл транспортида ауцорсинг хизматлари” тушунчасининг иқтисодий мазмуни темир йўл тармоғига оид асосий ва ёрдамчи функсияларнинг муайян қисмини шартномавий асосда ташқи ихтисослашган провайдерларга беришда юзага келадиган хатарларни энг паст даражага тушириш имконияти нуқтайи назаридан такомиллаштирилган;
темир йўл транспорти фаолиятидаги асосий бўлмаган айрим вазифаларини ауцорсинг хизматлари доирасида мустақил томонларга топширишда корхонанинг ҳолатини баҳолашдан тортиб, якуний қарор қабул қилишгача бўлган жараёнлар тизими “Стратегик асослаш ва хатарлар таҳлили” босқичини киритиш орқали такомиллаштирилган;
“Ўзтемирйўлйўловчи” АЖда аусцорсинг хизматларини жорий этишда юзага келадиган хавфларни “Риск матрица” асосида “паст” (1-3 балл), “ўрта” (4-9 балл), “юқори” (10-15 балл) ва “ўта юқори” (16-25 балл) шкалалар бўйича баҳолаш орқали уларнинг манбаси ва таъсир доирасини асослаш таклифи ишлаб чиқилган;
“Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ ёрдамчи-кўмакчи фаолиятини ауцорсингга ўтказишда хизмат кўрсатувчи фирмаларни мултикритериал баҳолаш асосида корхона асосий иқтисодий кўрсаткичларининг 2028 йилга қадар прогноз қийматлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Темир йўл транспорт йўловчи ташиш соҳасида ауцорсинг хизматларини самарали ташкил этиш ва амалга оширишни такомиллаштириш юзасидан ишлаб чиқилган илмий таклифлар асосида:
услубий ёндашувга кўра «темир йўл транспортида ауцорсинг хизматлари» тушунчасининг иқтисодий мазмунини темир йўл тармоғига оид асосий ва ёрдамчи функсияларнинг муайян қисмини шартномавий асосда ташқи ихтисослашган провайдерларга беришда юзага келадиган хатарларни энг паст даражага тушириш имконияти нуқтайи назаридан такомиллаштириш билан боғлиқ назарий-услубий материаллардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Транспорт соҳасида корпоратив бошқарув” номли ўқув қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Тошкент давлат транспорт университети “Транспорт” нашриёти, 2023 “07” 03 даги 40-У-сонли буйруғига асосан). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида талабаларда хатарларни энг паст даражага тушириш имконияти нуқтайи назаридан такомиллаштирилган «темир йўл транспортида ауцорсинг хизматлари» тушунчаси бўйича назарий билимларни кенгайтириш имкони яратилган;
темир йўл транспорти фаолиятидаги асосий бўлмаган айрим вазифаларини ауцорсинг хизматлари доирасида мустақил томонларга топширишда корхонанинг ҳолатини баҳолашдан тортиб, якуний қарор қабул қилишгача бўлган жараёнлар тизими “Стратегик асослаш ва хатарлар таҳлили” босқичини киритиш орқали такомиллаштириш таклифидан “Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ томонидан “Темир йўл транспортида йўловчи ташиш фаолиятини ривожлантириш юзасидан чора-тадбирлар дастури”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон темир йўллар” АЖнинг 2026 йил 23 январдаги 07/28026-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг компания фаолиятига жорий этилиши ресурслардан мақсадли ва тежамкор фойдаланиш, замонавий менежмент технологиялари ва рақамли ечимларни жорий этиш юзасидан бизнес режасини ишлаб чиқишда ёрдам берган;
“Ўзтемирйўлйўловчи” АЖда аусцорсинг хизматларини жорий этишда юзага келадиган хавфларни “Риск матрица” асосида “паст” (1-3 балл), “ўрта” (4-9 балл), “юқори” (10-15 балл) ва “ўта юқори” (16-25 балл) шкалалар бўйича баҳолаш орқали уларнинг манбаси ва таъсир доирасини асослаш таклифидан “Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ томонидан “Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ томонидан “Темир йўл транспортида йўловчи ташиш фаолиятини ривожлантириш юзасидан чора-тадбирлар дастури”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон темир йўллар” АЖнинг 2026 йил 23 январдаги 07/28026-сонли маълумотномаси).Мазкур илмий янгиликнинг компания фаолиятига жорий этилиши ауцорсинг хизматини жорий этишда юзага келадиган рискларини ўз вақтида аниқлаш ва унинг баҳолаш имконини берган;
“Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ ёрдамчи-кўмакчи фаолиятини ауцорсингга ўтказишда хизмат кўрсатувчи фирмаларни мултикритериал баҳолаш асосида корхона асосий иқтисодий кўрсаткичларининг 2028 йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз қийматларидан “Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ томонидан “Темир йўл транспортида йўловчи ташиш фаолиятини ривожлантириш юзасидан чора-тадбирлар дастури”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон темир йўллар” АЖнинг 2026 йил 23 январдаги 07/28026-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг компания фаолиятига жорий этилиши узоқ муддатли истиқболдаги ривожланиш параметрлари аниқлигини таъминлаш ва ўзаро мувофиқлаштириш имконини берган.