Рузиев Адҳам Искановичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Итларда отитларнинг учраш даражаси, диагностикаси ва даволаш усулларини такомилаштириш”, 16.00.02-Ҳайвонлар патологияси, онкологияси ва морфологияси. Ветеринар акушерлиги ва ҳайвонлар репродуксияси биотехникаси (ветеринария фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1.PhD/В116
Илмий раҳбар: Ниёзов Ҳаким Бакоевич, ветеринария фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номиСамарқанд давлат ветеринария медицинаси, чорвачилик ва биотехнологиялар университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат ветеринария медицинаси, чорвачилик ва биотехнологиялар университети, DSc.08/2025.27.12.В.11.01.
Расмий оппонентлар: Дилмуродов Насриддин Бобоқулович, ветеринария фанлари доктори, профессор; Эшқобилов Тўра Жўраевич, тиббиёт фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Ветеринария илмий тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Аҳоли қарамоғидаги ва хизмат итлари орасида йирингли ташқи отитларнинг учраш даражасини аниқлаш, эртачи ташхис, гематологик ўзгаришлар, клиник белгиларини ўрганиш ҳамда самарали даволаш усулларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Самарқанд вилояти аҳолисига тегишли ва кинология питомниги ҳамда приют итларида йирингли ташқи отитлар йил фасллари бўйича қишда ўртача 35,8%, зотлар бўйича маҳаллий (зоциз) итларда ўртача 40%, ёши бўйича 1 ёшдан 5 ёшгача бўлган итларда ўртача 64,16% учраши аниқланган;
итларда йирингли ташқи отитларнинг асосий сабаби механик шикастланишлар ва микроорганизмлар (протеус, стапҳйлоcоccус эпидермидис, стапҳйлоcоccус сапропҳйтиcус, стрептоcоccус, эсчеричиа cоли, псеудомонас аеругиноса) эканлиги илмий асосланган;
қуёнларда экспериментал усулда ҳосил қилинган ўткир йирингли ташқи отитларни даволашда сефотаксим-БХФ3, новокаин эритмаси, флуконазол, левомицетин спирти, диоксидин, химотрипсин, гидрокортизон, адреналинни биргаликда қўллаш юқори самара бериши аниқланган;
йирингли ташқи отитлар билан касалланган итларни даволашда сефотаксим-БХФ3 40 мг/кг, 0,5% 5 мл новокаинда эритилиб мускул орасига, фуцис 10 мг/кг вена қон томирига ҳар 24 соатга бир марта жами уч марта, левомицетин спирти 0,25% 25 мл, диоксидин 1 мл, химотрипсин 1 мл, гидрокортизон 1 мл, адреналин 1 мл аралаштирилиб қулоқ ичига 3 томчидан 5 кун қўллашга асосланган даволаш усули амалиётга жорий этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Итларда отитларнинг учраш даражаси, диагностикаси ва даволаш усулларини такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
«Итларда йирингли ташқи отитларни даволашни такомиллаштириш» бўйича тавсиялар (Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 17 ноябр) ишлаб чиқилган ва Самарқанд вилояти кинология питомникларида, Самарқанд шаҳар ҳокимлиги ободонлаштириш бошқармасининг назорациз ҳайвонларни сақлаш бўлимидаги қаровсиз итларни сақлаш приютида, Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазирлиги махсус операцияларни мувофиқлаштириш бошқармаси махсус таёргарлик ўқув марказига қарашли хизмат итларида ҳамда Самарқанд ҳудудидаги аҳлога қарашли итларда жорий қилинган. (Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 11 декабрдаги 02/23-915-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиялар қўлланилиши натижасида итларда қулоқ соҳасининг шикастларидан юзага келадиган турли даражадаги йирингли ташқи отитларни самарали даволашга эришилган;
Итларнинг йирингли ташқи отитларида битиш жараёнини тезлаштириш мақсадида, сефотаксим-БХФ3 40 мг/кг миқдорда 0,5% 5 мл новокаин эритмасида эритилиб мускул орасига, фуцис 10 мг/кг миқдорда вена қон томирига ҳар 24 соатга бир марта жами уч марта, левомицетин спирт 0,25% 25 мл, диоксидин 1 мл, химотрипсин 1 мл, гидрокортизон 1 мл, адреналин 1 мл аралаштирилиб қулоқ ичи ювилиб ва кейинги кунларда қулоқ ичига 3 томчидан 5 кун биргаликда дори моддаларини қўллашга асосланган даволаш усули ишлаб чиқилган ва Самарқанд вилояти кинология питомникларида, Самарқанд шаҳар ҳокимлиги ободонлаштириш бошқармасининг назорациз ҳайвонларни сақлаш бўлимидаги қаровсиз итларни сақлаш приютида, Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазирлиги махсус операцияларни мувофиқлаштириш бошқармаси махсус таёргарлик ўқув марказига қарашли хизмат итларида ҳамда Самарқанд ҳудудидаги аҳлога қарашли итларда жорий қилинган. (Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 11 декабрдаги 02/23-915-сон маълумотномаси). Ушбу даволаш усулининг қўлланилиши натижасида касал ҳайвонларнинг 5-6 кун олдин соғайишига эришилган.