Хуррамов Асилбек Абдусмат ўғлининг
диссертация ҳимоясисиз селекция ютуғи (ихтиро патенти) асосида фалсафа доктори (PhD)
илмий даражасини бериш бўйича эълон матни

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ситрус ўсимлиги мандариннинг истиқболли саноатбоп янги навларини яратиш”, 06.01.05 - Селекция  ва уруғчилик (қишлоқ хўжалиги фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Qx1471.
Илмий раҳбар: Жўраев Сирожиддин Турдиқулович, биология фанлари доктори, профессор.
Илмий-тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат аграр университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Лалмикор деҳқончилик илмий-тадқиқот институти, PhD.08/2025.27.12.Qx.09.01.
Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти: Мандариннинг “Медиана” нави (НАП 603).
II. Тадқиқотнинг мақсади Ситрус мандарин ўсимлигининг қимматли хўжалик белгилари юқори, маҳсулдор, витаминбоп, замбуруғли касалликларга бардошли, меваси таркибида уруғ сони кам ва саноатбоп маҳаллий янги навини яратишдан иборат.   
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
лимоннинг Тошкент Ф1 ва мандариннинг Уншиу навлари чатиштирилишидан турли тупроқ-иқлим шароитларида маҳсулдорлик, замбуруғли касалликларга бардошлилик ва кам уруғлилик каби қимматли хўжалик белгиларини ҳамда мева сифат кўрсаткичлари барқарор бўлган янги мандарин Медиана нави яратилган;
янги Медиана дурагай нави республикамизнинг Қашқадарё, Сурхондарё ва Тошкент вилоятларида иссиқхона ҳамда очиқ майдонларда етиштиришга мослиги аниқланган;
меваси таркибида қанд ва кислота меёри барқарор, C витамини миқдори юқори, мева пўсти юпқа, арчилиши осон ҳамда экспорт талабларига жавоб бериши билан бошқа навлардан устунлиги илмий асосланган;
ситрус мандаринни янги яратилган дурагай нави “МЕДИАНА” деб номланиб, “Интеллектуал мулк агентлиги” давлат муассасаси томонидан 2023 йил 27 ноябрда селекция ютуғига патент олинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ситрус мандарин (Cитрус ретиcулата) ўсимлигининг ҳосилдор, саноатбоп селексион  навини яратиш бўйича олиб борилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
ситрус ўсимлиги мандариннинг янги, юқори ҳосилдор, C витаминига бой, касалликлларга чиқамли “МЕДИАНА” нави деб яратилиб, Ўзбекистон Республикаси Интелектуал Мулк агентлиги томонидан селекция ютуғи сифатида рўйхатдан ўтказилган ва (06.01.2026 йил, №НАП-603) патент берилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 24-мартдаги 05/06-04-305-сон малумотномаси). Натижада, янги яратилган мандарин нави селексион тажрибаларда фойдаланиб янги дурагай ва навлар яратиш учун ўтказиладиган тадқиқотларда кенг фойдаланиш имконини берган ва Республика ситрус мевали ўсимликлар генофонди турли тупроқ-иқлим шароитига мос, ҳосилдор янги маҳаллий мандарин нави билан бойитилган;
ушбу янги нав Сурхондарё вилояти Жарқўрғон тумани “Какайди Фидокори” фермер хўжалигида 0,1 гектар майдонда 24 та, Қашқадарё вилояти Қамаши туманидаги “Худойберди Бобо Асил даласи” фермер хўжалигининг 0,15 гектар майдонидаги 38 та ҳамда шу тумандаги “Очилов Абдимурод” номидаги дехқон хўжалигида 0,2 га майдонда 50 дона иссиқхона шароитида экилиб, амалиётга жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 24-мартдаги 05/06-04-305-сон малумотномаси). Натижада битта меваси вазни 125-160 граммдан, бир дона мандарин дарахтидан ўртача 35-55 кг гача ҳосил олишга эришилган ҳамда ситрус ўсимлиги мандариннинг “Медиана” навида самарадорлик кўрсаткичи бўйича андоза навига нисбатан 21,1% юқори рентабелликка эришилган.