Шахобитдинов Хаётбек Хакимжон Ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини модернизациялашган таълим шароитида ривожлантириш методикаси (Халқ педагогикаси фани мисолида)”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (Педагогика)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Ped10373
Илмий раҳбар: Абдуллаева Насибахон Жураевна, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, PhD.03/2025.27.12.Ped.32.01.
Расмий оппонентлар: Халимова Машрабхон Вахидовна, педагогика фанлари доктори, профессор; Алижонова Маҳбубахон Рустамжоновна, педагогика фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади модернизациялашган таълим шароитида бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантириш методикасини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўлажак ўқитувчилар бадиий тафаккурини ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитлари анъанавий халқ тажрибасига асосланган аксеологик таъсир тамойилларини компетенсиявий ўқитиш талаблари билан имплементациясини замонавий таълим парадигмаларı контекстида таъминлаш асосида аниқлаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантиришнинг модификацион модели талабаларнинг ижодий-эстетик фаолиятини персонал рефлекцияда артпедагогик йўналтириш ҳамда образли-метафорик ёндашувларни дизайн фикрлаш муҳитида мослашувчан имитацияларда трансформациялаш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантиришнинг технологиялари талабаларнинг эмоционал сезувчанлигини оширишга қаратилган этнопедагогик-матрица органайзерларини креатив фикрлашни интенсивлаштирувчи ҳиссий-эстетик интервалларда визуал мақбуллаштириш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантиришнинг дидактик таъминоти бадиий-эстетик меъёрлар ва қадриятларга асосланган драматик машғулотларнинг инфографик моделлари¬ни бадиий образли композицияларда дифференциал рефлекцияда жорий этиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини модернизациялашган таълим шароитида ривожлантириш методикаси бўйича илмий натижалар асосида:
бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантиришнинг дидактик таъминоти бадиий-эстетик меъёрлар ва қадриятларга асосланган драмматик машғулотларнинг инфографик моделларини бадиий образли композицияларда диффренсиал рефлекцияда жорий этиш асосида такомиллаштирилганига доир қарашлардан ихтисослашган атамалар тавсифида фойдаланилган. (Андижон давлат университетининг 25 октябр 2025 йил. 04-4503-сон маълумотномаси) Ўзбек тилида электрон лингвистик энциклопедик луғат ишлаб чиқиш” давлат инновасион-тадқиқот дастурлари доирасидаги лойиҳада фойдалаинлган.Натижада модернизациялашган таълим шароитида қўлланишда ўзига хослик касб қилувчи айрим атамаларнинг тавсифи янада ёрқинлашган.
бўлажак ўқитувчилар бадиий тафаккурини ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитлари анъанавий халқ тажрибасига асосланган аксеологик таъсир тамойилларини компетенсиявий ўқитиш талаблари билан имплементациясини замонавий таълим парадигмалари контекстида таъминлаш асосида аниқлаштирилгани кабиларга доир материаллари ва натижаларидан оммавий лисоний маданиятни шакллантириш усулларини ишлаб чиқишда, Андижон давлат университетида бажарилган “ОТ-Ф1-18. Оммавий лисоний маданиятни шаклантириш методлар ва методологиясини ишлаб чиқиш” давлат фундаментал-тадқиқот дастурлари доирасидаги лойиҳада фойдаланилган. (Андижон давлат университетининг 25 октябр 2025 йил. 04-4504-сон маълумотномаси). Натижада модернизациялашган таълим шароитида бўлажак ўқитувчилар лисоний маданиятни таъминлашга оид методология янги назарий қарашлар билан бойитилган.
тадқиқотда бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантиришнинг технологиялари талабаларнинг эмоционал сезувчанлигини оширишга қаратилган этнопедагогик-матрица органайзерларни креатив фикрлашни интенсивлаштирувчи хиссиестетик интервалларда визуал мақбуллаштириш асосида такомиллаштирилиши масаласига эътибор берилган. Олинган маълумотлар натижасида радиотингловчилар бўлажак ўқитувчиларда бадиий тафаккурни шакллантириш жараёнида халқ педагогикасига оид образлар, оғзаки ижод намуналарини талқин қилиш, драматик ва визуал ёндашувлардан фойдаланиш орқали эстетик идрокни фаоллаштириш ҳамда уларни замонавий таълим технологиялари билан уйғунлаштириш методикасининг тизимлаштирилганлиги хусусидаги маълумотларга эга бўлдилар. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият”, “Адабий жараён”, “Болалар ва биз” номли эшиттиришларини тайёрлашда (2025 йил феврал ва октябр ойларида) фойдаланилган.( Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси «Ўзбекистон 24» ижодий бирлашмаси» давлат муассасаси 31 октябр 2025 йил. 05-09-1715-сон маълумотномаси).
бўлажак ўқитувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантиришга хизмат қилувчи методик (машғулот турлари, топшириқ шакллари), психологик (образли фикрлаш, эстетик идрок), педагогик (халқ педагогикаси, бадиий образлар орқали тарбия) имкониятлар ягона дидактик бирликда тизимлаштирилиб, уларнинг озаро уйғунлигига устуворлик бериш асосида аниқлаштирилди. Ушбу ёндашув илмий-тадқиқот ва таълим соҳаларида янги имкониятларни яратди ва очиб берилган янгиликлар ва илмий натижалардан мазкур лойиҳа ишланмаларида фойдаланилди. (Ўзбекистон Республикаси Маданият Вазирлиги 2025 й. “18” июл № 02-14-06-909 маълумотномаси). Натижада, илмий хулосаларнинг қўлланилиши, шунингдек, фойдаланилган илмий-методик тавсиялар лойиҳа ишланмаларининг такомиллашишига хизмат қилди.