Матчанова Гулруҳ Хайитматовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: 05.06.02–Тўқимачилик материаллари технологияси ва хомашёга дастлабки ишлов бериш - “Толани дастлабки тозалаш машинасининг ишчи конструксиясини такомиллаштириш орқали маҳсулот сифатини яхшилаш”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2025.2.PhD/Т5701
Илмий раҳбар: Бобожанов Хусанхон Тохирович, техника фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, DSc.03/2025.27.12.Т.15.03
Расмий оппонентлар: Юлдашев Жамшид Камбаралиевич, техника фанлари доктори, доцент; Матисмаилов Сайпила Лолашбаевич, техника фанлари доктори, профессор
Етакчи ташкилот: Андижон давлат техника институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Йигириш жараёнларида пахта толасини дастлабки тозалаш машинасининг ишчи конструксиясини такомиллаштириш орқали маҳсулот сифатини яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
пахта толасини тозалашда янги конструксиядаги, қозиқчалари сони оширилганлиги ва диаметри камайтирилганлиги натижасида толали тутам таркибидаги йирик ёт аралашмаларни самарали тозаловчи тозалаш барабани конструксияси ишлаб чиқилган;
толали масса таркибидан йирик ёт аралашмаларни тозалаш жараёнида толали массанинг сифат кўрсаткичларини ошириб, толага етказиладиган зарбани юмшатиш орқали шикастланиш даражасини камайтиришга хизмат қиладиган, уч қисмига резина қоплама ўрнатилган барабан конструксияси ишлаб чиқилган;
С.М. Тарг тенгламаси ёрдамида пахта толаси оқимини қозиқчалар таъсирида сифатли тозалаш самарадорлигига эришишдаги қозиқчаларнинг узунлиги ва бурчак тезликларининг ҳар бир қозиқ ва толали тутам массасига боғлиқлик тенгламаси ишлаб чиқилган;
А.Т. Севостянов модели асосида такомиллашган конструксиядаги тозалаш барабанининг ҳар бир қисмида тўпланган ифлосликлар миқдори билан уларнинг чиқиб кетиш эҳтимоли ўртасидаги боғлиқликни ифодаловчи дифференциал тенгламалар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. CЛ-П дастлабки тола тозалаш машинасида янги конструксиядаги тозалаш барабанни қўллаш орқали олинган илмий натижалар асосида:
CЛ-П дастлабки тола тозалаш машинасининг янги конструксиядаги тозалаш барабанини Урганч шаҳридаги «УргТех» МЧЖ ҳамда “Техтиле Финанcе Кҳорезм” МЧЖ корхоналарида ишлаб чиқаришга жорий этилган («Ўзтўқимачиликсаноат» уюшмасининг 2025 йил 12-сентябрдаги № 02/25-2171 сон маълумотномаси). Натижада янги конструксиядаги тозалаш барабанини қўллаш орқали пахта толаларини тозаланиш даражаси 11–13% га, ипнинг чизиқий зичлик бўйича нотекислиги (CВм%) ни 2,74% га, нисбий узилиш кучини 1,99% га оширилишига эришилган ҳамда ипнинг реализацияси 80% дан 82-83% гача кўтарилгани ва 1 кг ипдан олинадиган соф фойдани 32,5 сўмдан 67,6 сўмгача оширилгани натижасида корхонада кутилаётган йиллик иқтисодий самарадорлик 223,6884 млн. сўм (икки юз йигирма уч миллион олти юз саксон саккиз минг тўрт юз) сўмни ташкил этган.