Қодирова Гули Марселовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Умумтаълим мактабларининг 5-7-синфларида жадид шеъриятини ўқитиш методикасини такомиллаштириш (А.Авлоний ва Ҳ.Ҳ.Ниёзий шеърияти мисолида)”, 13.00.02 - Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (ўзбек адабиёти).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/Ped8215.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Урганч давлат педагогика институти.
Илмий раҳбар: Жураева Гулноза Ахматовна, филология фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Урганч давлат педагогика институти, PhD.01/2025.27.12.Ped.12.01.
Расмий оппонентлар: педагогика фанлари доктори, профессор Саидова Моҳинур Жонпўлатовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори Муродов Адҳам Илҳом ўғли.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: адабиёт дарсларида жадид шоирлари, хусусан, Абдулла Авлоний ва Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий шеъриятидаги ижодий индивидуаллик, бадиий маҳорат, шаклий ва услубий изланишларни ўқувчиларга ўргатиш, мазкур мавзуларни ўқитиш методларини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
жадид шеъриятининг шаклланиши ва унинг маърифий ғояларининг ривожланишдаги тарихий педагогик шарт-шароитлар ХИХ аср охири ва ХХ аср бошларидаги муҳитни шеъриятнинг А.Авлоний (тарбия-инсоният-маданият) ва Ҳ.Ҳ.Ниёзий (ватан-ҳуррият-миллий бирлик) йўналишларига симулятив бирлигини таъминлаш, ўқитишнинг қиёсий типологияси, методологик воситалари, услуб ва шаклларини диагностик баҳолаш асосида аниқлаштирилган; 
жадид шеъриятини ўқитишда  рақамли ва мултимедиа воситаларининг  дидактик-методик жиҳатлари ўқувчиларда қизиқиш ва таҳлил кўникмаларини Авлонийнинг “Ватан”, “Чин дўст” ва Ниёзийнинг “Жонларнинг жонони ватан” шеърларидаги ватанпарварлик, миллатларо тотувлик, гуманизм  ғояларига мос интенсивлигини таъминлаш,  миллий ментал хусусиятларини таълим-тарбия мазмунига интегратив-визуал амалий услублар орқали сингдириш асосида такомиллаштирилган;
умумтаълим мактабларининг 5-7-синфларида жадид шеъриятини ўқитиш методикаси ўқувчиларнинг ижодий фаоллигини оширишда  намояндаларнинг синергетик, акмеологик ва аксиологик ёндашувларини комплекс қўллаш, педагогик қарашларини продуктив, прогрессив, эмпирик даражаларига таълим-тарбия идентификацияси конструксиясининг  рефлексивлигини таъминлаш асосида  такомиллаштирилган; 
умумтаълим мактабларининг 5-7-синфларида жадид шеъриятини ўқитиш самарадорлиги жадид намояндаларининг маънавий меросини  креатив фикрлаш ва ижодкорликни атрибутив категориялар орқали услубий-методик жиҳатдан комплекс таъминлаш,  ўқувчиларнинг бадиий тафаккурини ривожлантириш омиллари ўқитишнинг интерфаол технологияларини қўллаш асосида оширилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Умумтаълим мактабларининг 5-7-синфларида жадид шеъриятини ўқитиш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
умумтаълим мактабларида Адабиёт дарсларида жадид шеърияти намуналарини ўқитишда бола руҳияти ва қизиқишига уйғун ҳолда жадид шеъриятидан асарлар танлаш, замонавий педагогик технологиялардан фойдаланишнинг методик имкониятларини тизимли шакллантириш, педагогик имкониятлари замонавий мутахассисларнинг илғор ғоялари билан ўзаро уйғунлаштириш ва бу орқали ўқувчиларда бадиий тафаккурни ривожлантириш асосида такомиллаштирилган тадқиқот натижаларидан давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги бажарилиши 2021-2023-йилларга мўлжалланган ИЛ-402104474 ““болаларадабиёти.уз” электрон платформа ва унинг мобил иловасини яратиш” амалий лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат оʻзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 26-августдаги № 01/4-3736-сонли маълумотномаси). Натижада умумтаълим мактабларида Адабиёт дарсларида жадид шеърияти намуналарини ўқитишда ўқувчиларнинг ижодий ва танқидий тафаккурини ривожлантиришда “Қарама-қарши баҳс”, “Миндъс Эе”(Ақлнинг кўзи) технологияларидан фойдаланиш изчил ва тизимли йўналтириш орқали такомиллаштирилган, ўқувчиларнинг ижодий ва танқидий тафаккурини адабиёт ўқитиш орқали ривожлантириш мазмуни анъанавийлик ва замонавийлик тамойилларига кўра такомиллаштирилган;
ўзбек тили ва адабиёти дарсларида фанга доир назарий билим ва амалий кўникмаларни шакллантириш усулларни такомиллаштириш билан бир қаторда ўқувчиларни мустақил фикрлаш, муаммоли вазиятга ўз ечимини таклиф қилишга ўргатиш йўллари аниқланган ва бу жараёнда фанга оид назарий билим ва амалий кўникмаларини шакллантириш усулларини такомиллаштириш жараёнида турли метод, усул ва технологиялардан фойдаланишда назариядан амалиётга тамойили афзал эканлиги исботланганлиги Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2021-2023-йилларда амалга оширилган РЗ-202004165-“Умумий ўрта таълимнинг бошланғич синф ўқувчиларида оғзаки ва ёзма нутқий компетенсияларини ривожлантирувчи электрон платформа яратиш” номли грант лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат оʻзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 27-августдаги № 01/4-3786-сонли маълумотномаси). Натижада, ўзбек тили ва адабиётига доир назарий билим ва амалий кўникмаларни шакллантириш усулларини такомиллаштиришнинг мазмун, усул, воситаларини ишлаб чиқишни такомиллаштириш кенг ёритилган;
фанга оид назарий билим ва амалий кўникмаларини шакллантириш усулларини такомиллаштириш жараёнида турли метод, усул ва технологиялардан фойдаланишда назариядан амалиётга тамойили афзал эканлиги исботлашга оид таклифлар 2021-2023-йилларда Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида бажарилган ИЛ-402104474 ““болаларадабиёти.уз” электрон платформа ва унинг мобил иловасини яратиш” амалий лойиҳасида фойдаланилган. Натижада, ўзбек тили ва адабиётига доир назарий билим ва амалий кўникмаларни шакллантириш самарадорлиги ошган;
умумий ўрта таълим тизимида ўқувчиларга жадид шеъриятини ўргатиш орқали уларда ватанпарварлик ва маърифатпарварлик туйғуларини ривожлантиришга таъсир кўрсатишнинг педагогик-психологик хусусиятлари ва омилларини аниқлаштиришга оид фикр мулоҳазалардан Хоразм вилояти телерадиоканалининг 2025-йил 7-январ куни эфирга узатилган “Ассалом, Хоразм” дастурида ҳамда 2025-йил 3-феврал куни эфирга узатилган “Мавзу тафсилоти” радиоешиттиришида фойдаланилган (Хоразм вилояти телерадиоканали давлат муассасасининг 2025-йил 3-сентябрдаги №713-сонли маълумотномаси). Натижада жадидчиликнинг таълим-тарбиядаги аҳамияти ва адабиёт дарсларида жадид шеърияти ўқитилиши самарадорлигини оширишга эришилган.