Бекетов Нурсеит Алижан ўғлининг
фан доктори (DSc) ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Олий таълим муассасаларида педагогик инновациялар асосида таълим сифатини ошириш механизмлари”, 13.00.01–Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Гулистон давлат университети.
Илмий маслаҳатчи: Ботирова Шахло Исамиддиновна педагогика фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Алфраганус университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.31.01
Расмий оппонентлар: Мардонов Шукурулло Қолдошевич педагогика фанлари доктори, профессор; Раҳмонова Муқаддас Қаҳрамоновна педагогика фанлари доктори, профессор; Аннаева Назокат Ражапбаевна педагогика фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади олий таълим муассасаларида педагогик инновациялар асосида таълим сифатини ошириш методикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: олий таълимда педагогик инновациялар асосида таълим сифатини оширишга доир Шухарт‑Деминг цикли ва Кайдзан ёндашувини уйғунлаштирган комплекс назарий ёндашувлар тизимлаштирилган, ҳамда назарий асослар Кембриж, МИТ (Массачусетц Институте оф Течнологй), КАИСТ (Кореа Адванcед Институте оф Сcиенcе анд Течнологй), Токиё университетлари амалиёти асосида такомиллаштирилган;
таълим сифатини баҳоловчи индикаторлар ва мезонларнинг инновацион фаолиятга мос келувчи янги кўрсаткичлари (креативлик, трансформацион тафаккур, лойиҳавий рефлекция, технологик мослашувчанлик) ни педагогик-психологик (cо-wоркинг фаолият, мустақил ўрганиш ва танқидий фикрлаш қобилиятларини ривожлантириш, талабаларнинг ўқишга бўлган мотивацияси, ўзига бўлган ишончини ошириш) жараёнларида эмпатик муносабатларни муаммоли ўқитиш, шахсга йўналтирилган таълим технологияларини реал таълимий шароитда қўллаш асосида аниқланган;
олий таълим муассасаларида педагогик инновациялар асосида таълим сифатини ошириш моделини универсаллик ва нормативлик тамойилларини мақсаддан натижага йўналтириш ҳамда методологик, ташкилий, дидактик ва натижавий компонентларнинг изчиллигини модификациялаш асосида оптималлаштирилган;
олий таълим муассасаларида Шухарт-Деминг цикли (План–До–Чеcк–Аcт, яъни режалаштириш – бажариш – текшириш – такомиллаштириш), Ментиметер, Каҳоот, Жамбоард ва Падлет каби рақамли интерактив платформалар ҳамда сунъий интеллектга асосланган мониторинг воситаларини шахсга йўналтирилган ёндашув, иммерсив иштирок, ҳиссий-рефлексив ривожланиш ва индивидуал ўзлаштириш кўрсаткичлари билан уйғунлаштириш орқали илмий-услубий тавсиялар ишлаб чиқилган;
олий таълим муассасаларида педагогик инновацияларни жорий этиш жараёнида талабаларнинг рефлексив ва эмпатик муносабатлари, мотивацион ҳамда ижодий имкониятлари, модул асосида ташкил этилган таълим дизайни, интерактив платформалардан фойдаланиш ва ўқитувчи–талаба ҳамкорлиги механизмлари, шунингдек, сифат менежментининг тайёрлаш, амалга ошириш, назорат ва қайта режалаштириш босқичлари педагогик тажриба-синовлар, кузатувлар, сўровномалар ҳамда статистик таҳлил натижалари асосида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: олий таълим муассасаларида педагогик инновациялар асосида таълим сифатини оширишнинг илмий-педагогик асосларини такомиллаштириш бўйича эришилган илмий натижалар асосида:
олий таълимда педагогик инновациялар асосида таълим сифатини оширишга доир Шухарт‑Деминг цикли ва Кайдзан ёндашувини уйғунлаштирган комплекс назарий ёндашувлар тизимлаштирилган, ҳамда назарий асослар Кембриж, МИТ (Массачусетц Институте оф Течнологй), КАИСТ (Кореа Адванcед Институте оф Сcиенcе анд Течнологй), Токиё университетлари амалиёти асосида такомиллаштиришга оид хулосалардан “Бастауыш сыныптарда “Тәрбие” пәнин оқытыу методикасы” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 29-майдаги 232-сон буйруғи билан тақдим этилган №232-415-рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада, педагогик инновацияларни жорий этиш орқали талабалар билим ва кўникмаларини янада чуқурлаштириш, уларнинг мустақил фикрлаш қобилиятини ривожлантириш ва замонавий меҳнат бозорига тайёрлаш имкониятлари кенгайган;
таълим сифатини баҳоловчи индикаторлар ва мезонларнинг инновацион фаолиятга мос келувчи янги кўрсаткичлари (креативлик, трансформацион тафаккур, лойиҳавий рефлекция, технологик мослашувчанлик) ни педагогик-психологик (cо-wоркинг фаолият, мустақил ўрганиш ва танқидий фикрлаш қобилиятларини ривожлантириш, талабаларнинг ўқишга бўлган мотивацияси, ўзига бўлган ишончини ошириш) жараёнларида эмпатик муносабатларни муаммоли ўқитиш, шахсга йўналтирилган таълим технологияларини реал таълимий шароитда қўллашга оид хулосалардан “Баҳолаш назарияси асослари” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сон буйруғи билан тақдим этилган №512006-рақамли нашр гувоҳномаси). Натижада, замонавий меҳнат бозорида рақобатбардош мутахассислар тайёрлашга хизмат қилган;
олий таълим муассасаларида педагогик инновациялар асосида таълим сифатини ошириш моделини универсаллик ва нормативлик тамойилларини мақсаддан натижага йўналтириш ҳамда методологик, ташкилий, дидактик ва натижавий компонентларнинг изчиллигини модификациялаш асосида оптималлаштирилган илмий-амалий тавсиялардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ПЗ-20170929789-рақамли “Ўзбекистонда олий таълим муассасаларининг ўқув жараёнида илғор педагоги ва замонавий ахборот–коммуникация технологияларидан фойдаланишни такомиллаштириш механизмларини ишлаб чиқиш” номли амалий лойиҳасни бажаришда фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 17-декабрдаги 04/11-29900-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларнинг профессионал компетенсиялари ривожланади ва таълим жараёни янада сифатли ва самарали бўлади. Бундай ёндашувлар орқали таълим муассасалари ўз фаолиятларини янада самарали ташкил этиш имкониятига эга бўлишади, бу эса ўз навбатида таълим сифатини оширишга хизмат қилган.
олий таълим муассасаларида Шухарт-Деминг цикли (План–До–Чеcк–Аcт, яъни режалаштириш – бажариш – текшириш – такомиллаштириш), Ментиметер, Каҳоот, Жамбоард ва Падлет каби рақамли интерактив платформалар ҳамда сунъий интеллектга асосланган мониторинг воситаларини шахсга йўналтирилган ёндашув, иммерсив иштирок, ҳиссий-рефлексив ривожланиш ва индивидуал ўзлаштириш кўрсаткичлари билан уйғунлаштириш асосида ишлаб чиқилган илмий-методик тавсиялардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ФЗ-2020010829-рақамли “Талаба ёшлар илмий фаолиятида амалий кўникмаларни шакллантиришнинг инновацион механизмлари” номли амалий лойиҳасни бажаришда фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 17-декабрдаги 04/11-29899-сон маълумотномаси). Натижада, олий таълим муассасаларида педагогик инновациялар асосида таълим сифатини оширишда бўйича илмий асосланган хулосаларни кенг ўқитувчилар оммасига етказишга хизмат қилган.
олий таълим муассасаларида педагогик инновацияларни жорий этиш жараёнида талабаларнинг рефлексив ва эмпатик муносабатлари, мотивацион ҳамда ижодий имкониятлари, модул асосида ташкил этилган таълим дизайни, интерактив платформалардан фойдаланиш ва ўқитувчи–талаба ҳамкорлиги механизмлари, шунингдек, сифат менежментининг тайёрлаш, амалга ошириш, назорат ва қайта режалаштириш босқичлари педагогик тажриба-синовлар, кузатувлар, сўровномалар ҳамда статистик таҳлил натижалари асосида аниқланган тавсиялардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган А-ОТ-2021-461-рақамли “Умумтаълим муассасаларида молиявий саводхонлик асослари ва қимматли қоғозлар бозорини ўрганиш бўйича мултимедиа технологияларига асосланган ўқув курси платформасини яратиш” номли амалий лойиҳасни бажаришда фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 17-декабрдаги 04/11-29898-сон маълумотномаси). Натижада, олий таълим муассасаларида педагогик инновациялар асосида таълим сифатини оширишда бўйича илмий асосланган хулосаларни кенг ўқитувчилар оммасига етказишга хизмат қилган.
