Алижонова Дурдона Фарходжон қизининг 
филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Ўзбек тили товуш феълларининг лексик-семантик, грамматик тадқиқи”, 10.00.01 – Ўзбек тили (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Fil3994.
Илмий раҳбар: Улуқов Носиржон Муҳаммадалиевич, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Наманган давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.22.03.
Расмий оппонентлар: Мадраҳимов Илҳомжон Собирович, филология фанлари доктори; Нормаматов Султонбек Эрмаматович, филология фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Фарғон давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ўзбек тили товуш феълларининг лексик-семантик ва грамматик жиҳатларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
феъл туркумининг лексик-семантик талқини ва таснифи, таснифлашдаги айрим муаммолар, чалкашликлар, феълнинг маъновий гуруҳлари ва унда товуш феълларининг ўрни ҳамда бошқа феъллар билан муносабати тавсифланган;
товуш ва унинг турлари, физик ва нутқ товушларининг фарқли жиҳатлари, муносабати; товуш феъллари терминининг қўлланиши, таъриф-тавсифи, маъно-мундарижаси, лексик-семантик ва грамматик ҳамда деривацион жиҳатлари очиб берилган; 
товуш феълларининг семантик таснифи, инсон ва нарса-буюмларнинг товуши билан боғлиқ ҳаракатини ифодаловчи феълларнинг луғавий-маъновий ва услубий қирралари ёритилган;
ҳайвон, парранда ва ҳашаротларнинг товушлари билан боғлиқ ҳаракатларини ифодаловчи феълларнинг семантик таснифи берилган, лексик-семантик, қўлланиш ва услубий жиҳатлари очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек тили товуш феълларининг тадқиқи бўйича олинган илмий натижалари асосида:
феъл туркумининг лексик-семантик талқини ва таснифи, таснифлашдаги айрим муаммолар, чалкашликлар, феълнинг маъновий гуруҳлари ва унда товуш феълларининг ўрни ҳамда бошқа феъллар билан муносабати тавсифи; қўлланиши, таъриф-тавсифи, маъно-мундарижаси, лексик-семантик ва грамматик ҳамда деривацион хусусиятларига доир таҳлил ва хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-402104209 рақамли “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳасида ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори маълумотлар базасини яратишда фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 30-сентябрдаги 01/4-4617-сон маълумотномаси). Натижада ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори маълумотлар базасида товуш феълларига доир изоҳ ҳамда талқинлар такомиллашган;
товуш феълларининг семантик таснифи, инсон, ҳайвон, парранда, ҳашарот ва нарса-буюмларнинг товуши билан боғлиқ ҳаракатларини ифодаловчи феълларнинг луғавий-маъновий ва услубий хусусиятларига доир таҳлил ва хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2023-2024-йилларда бажарилган АЛ-662205561 рақамли “Алишер Навоий муаллифлик корпусини яратиш” (“Хазойин ул-маоний” куллиётидаги гʻазаллар асосида) мавзусидаги амалий лойиҳада муаллифлик корпуси назарий маълумотлар базасини шакллантиришда фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 30-сентябрдаги 01/4-4616-сон маълумотномаси). Натижада муаллифлик корпуси назарий маълумотлар базасидаги товуш феълларига доир изоҳ ҳамда талқинлар мукаммаллашган; 
ҳайвон, парранда ва ҳашаротларнинг товушлари билан боғлиқ ҳаракатларини ифодаловчи феълларнинг семантик таснифи, лексик-семантик, қўлланиш ва услубий жиҳатларига доир илмий қарашлари ва илмий хулосалардан ЎзМТРК “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканалида 2024-2025-йилларда эфирга узатилган “Таълим ва тараққиёт”, “Ўзбекистон ёшлари”, “Болалар ва биз” эшиттиришларининг ссенарийсини ёзишда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпаниясининг “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2025-йил 31-октябрдаги 05-09-1713-сон маълумотномаси). Натижада тингловчиларнинг ўзбек тилининг феъл туркумига, хусусан, товуш феълларига доир билим ва тасаввурларини бойишида аҳамиятга эга бўлди.