Обиджонов Ахрор Жўрабой ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): «Каналларнинг гидравлик самарадорлигини ошириш усулларини маҳаллий хомашёлардан тайёрланган композицион эластик қопламалар асосида такомиллаштириш», 05.09.07 – «Гидравлика ва муҳандислик гидрологияси», 02.00.07 – «Композицион, лок-бўёқ ва резина материаллари кимёси ва технологияси» (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Т6052
Илмий раҳбарларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Бабаев Аскар Рузибадалович, техника фанлари доктори (DSc), доцент; Кахаров Бахадир Бахрамович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети, DSc. 10/2025.27.12.Т.01.04
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Жонқобилов Улуғмурод Умбарович – техника фанлари доктори, профессор, Вапаев Муроджон Дўсумматович – техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: каналларнинг гидравлик самарадорлигини ошириш усулларини маҳаллий хомашёлардан тайёрланган композицион эластик қопламалар асосида такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
суғориш каналларида филтрацион йўқотишларнинг гидравлик самарадорликка таъсири, канал ўзанининг гранулометрик ва физик-механик хоссалари ҳамда ғадир-будурлик даражасининг оқим параметрлари ва сув ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичларига таъсири аниқланган;
маҳаллий хомашёлар асосида каналларда оқимнинг гидравлик хоссаларини яхшиловчи, филтрацион йўқотишларни камайтирувчи ва самарадорлигини оширувчи композицион эластик қоплама олиш учун ингредиентлар яратилган;
эластомер композицияларнинг вулканизация кинетикаси, реологик ва пластоеластик хоссаларига маҳаллий ингредиентларнинг таъсири асосида, уларнинг оптимал миқдорий нисбатлари аниқланган ҳамда гидравлик иншоотлар учун мос композиция таркиби яратилган.
яратилган композицион эластик қопламанинг каналдаги филтрацион йўқотишларга, оқимнинг гидравлик параметрларига, сувнинг реологик хоссаларига ва каналнинг хизмат муддатига таъсири асосланган;
маҳаллий ва иккиламчи хомашёлар асосида комплекс хоссаларга эга композицион эластик қоплама олиш ва уларни қўллаш технологияси ишлаб чиқилган;
яратилган композицион эластик қоплама қўлланилган каналларда филтрацион йўқотишлар миқдори маълум гидрогеологик шароитларда сув йўқотишларини 90-95 % гача камайтириши, сувдан фойдаланиш самарадорлиги 30 % гача ошиши, эксплуатацион харажатлар 30-35 % гача камайиши ҳамда хизмат муддати беш баробарга ортиши асосланган;
композицион эластик қопламадан фойдаланиш асосида суғориш каналларида сувни филтрацион йўқотишларини камайтириш, оқимнинг гидравлик барқарорлигини яҳшилаш ва каналнинг эксплуатацион ишончлилигини таъминлашга йўналтирилган комплекс ечимлар тизими асосида сув ресурсларидан самарали фойдаланиш технологик жараёни такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Каналларнинг гидравлик самарадорлигини ошириш усулларини маҳаллий хомашёлардан тайёрланган композицион эластик қопламалар асосида такомиллаштириш бўйича олинган натижалар асосида:
маҳаллий хомашёлар асосида композицион эластик қопламаларни олиш технологияси «ФАЛCО» МЧЖ да амалиётга жорий этилган (Ўзсувтаъминот АЖнинг 2025-йил 15-октябрдаги 1/19-5040-сон маълумот-номаси). Натижада бетон қопламалар ўрнига композицион эластик қопламалар ишлатиш имконини берган;
маҳаллий хомашёлардан тайёрланган композицион эластик қопламаларни ётқизиш технологияси «Навоий сув таъминоти» АЖ да амалиётга жорий этилган (Ўзсувтаъминот АЖнинг 2025-йил 15-октябрдаги 1/19-5040-сон маълумот-номаси). Натижада филтрация йўқотишларини 90 % гача камайтириш, хизмат муддатини 50 % ошириш, эксплуатацион харажатларни 30-35 % қисқартириш имконини берган;
каналларни маҳаллий хомашёлардан тайёрланган композицион эластик қопламалар билан қоплаш ва гидравлик жиҳатдан энг қулай кесим асосида янги каналларни лойиҳалаш технологияси Наманган «Сув етказиб бериш хизмати» ДМда амалиётга жорий этилган (Ўзсувтаъминот АЖнинг 2025-йил 15-октябр-даги 1/19-5040-сон маълумотномаси). Натижада сув йўқотишларини 90% га камайтириш, қопламанинг хизмат муддатини 50% ошириш, қурилиш ва эксплуатацион харажатларни 35% га камайтириш имконини берган.