Маликов Комилжон Ҳомид ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Кўп қатламли магнит наноструктурали эпитаксиал плёнкаларнинг магнитооптик хусусиятлари” мавзусидаги 01.04.05-Оптика.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/FM1274
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий Университети ҳузуридаги Нанотехнологияларни ривожлантириш маркази 
Илмий раҳбар: Очилов Одил, физика-математика фанлари доктори, катта илмий ходим.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети ҳузуридаги PhD.01/2025.27.12.FM.04.01 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Таджибаев Икрам Уралбаевич - Чирчиқ давлат педагогика университети Физика кафедраси профессори физика-математика фанлари доктори, профессор. Рахимов Шароф Амонович - Бухоро давлат педагогика институти Физика кафедраси профессори профессори физика-математика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади кўп қатламли магнит наноструктурали эпитаксиал плёнкаларнинг магнитооптик хусусиятларини, хусусан Керр ва Фарадей эффектлари ҳамда магнит доиравий дихроизм ҳодисаларини назарий ҳамда экспериментал жиҳатдан тадқиқ қилиш, бу тузилмаларни замонавий оптоелектроника, спинтроника, телекоммуникация тизимлари ҳамда магнит хотира қурилмалари учун истиқболли функсионал материал сифатида қўллаш бўйича янги ечимларни таклиф қилишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
кўп қатламли магнит наноструктурали эпитаксиал плёнкаларда электромагнит тўлқинларнинг тарқалиш қонуниятлари тадқиқ этилиб, икки ва уч қатламли ферромагнит тизимлар учун экваториал магнитланган ҳолатда қайтган ва ўтган ёруғликдаги магнитооптик эффектларни тавсифловчи аналитик ифодалар ишлаб чиқилди ҳамда ферромагнит пластинкалар учун умумлаштирилган Френел формулалари ягона назарий ёндашув асосида биринчи марта асослаб берилган;
ферримагнит эпитаксиал плёнкалар ва наноплёнкали гетероструктураларда магнит доиравий дихроизмнинг Фарадей эффектига қўшадиган солиштирма ҳиссаси Крамерс–Крониг дисперсия муносабатлари асосида миқдорий баҳоланиб, ушбу боғлиқликни аниқлаш имконини берувчи математик модел аниқланган;
илк бор Крамерс–Крониг дисперсия муносабатларига асосланган ҳолда магнитооптик материалларда Фарадей эффектининг дисперсия хусусиятларини МДД спектрлари орқали миқдорий ҳисоблаш имконини берувчи компютер дастури Пйтҳон дастурлаш муҳитида яратилди;
БиЙИГ/ГГГ ва ЙИГ/ГГГ эпитаксиал плёнкаларда магнит домен структураларининг шаклланиши ва уларнинг ташқи магнит майдон ҳамда ҳарорат таъсирида қайта конфигурацияланиш жараёнлари экспериментал ўрганилиб, домен тузилмаларининг тартибланиши натижасида магнит дифраксион панжаралар ҳосил бўлишининг физик механизмлари оптик микроскопия усуллари асосида очиб берилган;
магнитооптик Фарадей эффекти ва бошқариладиган домен структураларига асосланган ҳолда дефлектор, мултиплексор–демултиплексор, магнитооптик калит ва затворларни ўз ичига олувчи, юқори тезликда ишловчи оптик ассоциатив коммутация фабрикасининг гуруҳ шаклланиши назарияси яратилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Магнит материаллардаги магнитооптик ҳодисалар ва янги авлод оптик коммутаторларининг элемент базасини ўрганиш асосида:
Турли гибрид кўп қатламли наноструктуралар учун таклиф этилган магнитооптик модел ва ҳисоблаш алгоритмлари ҳамда Пйтҳон дастури асосида электромагнит тўлқинларнинг тарқалиш ва магнитооптик эффектларнинг ҳисоблаш методлари ҳақидаги маълумотлардан 2023-2024-йилларда бажарилган АЛ-5921078787-сонли “Юқори ҳажмли қаттиқ жисмли аккумуляторлар учун микро-кремнийли анод тузилмасини лойиҳалаш” мавзусидаги Ўзбекистон-Хитой қўшма лойиҳасида ТиО2/Аг/Си таркибли нанотузилмали композит анод материалларни оптик ва микроструктуравий хоссаларини таҳлил қилишда хамда электрокимёвий хоссаларини ўрганишга мўлжалланган лаборатория қурилмасини йиғишда жорий этилди (ЎзМУ ҳузуридаги Нанотехнологияларни ривожлантириш марказининг 2025-йил 18-июндаги № 01/49-сонли маълумотномаси). Натижада ТиО₂/Аг/Си таркибли нанотузилмали композит анод материалларнинг тақиқланган зона қийматини олдиндан аниқлаш ва микротузилмасини тадқиқ этиш асосида синтез жараёнини оптималлаштириш имконияти яратилди, бу эса қўшимча харажатларни камайтириш ва энергия тежамкорлигини ошириш таъминланган;
ишлаб чиқилган экспериментал натижаларни назарий моделлар билан солиштириш орқали аниқликни баҳолаш методикаси ва ЙИГ асосидаги эпитаксиал плёнкаларда домен структураларининг ташқи магнит майдон ҳамда ҳарорат таъсиридаги ўзгаришлари оптик микроскоп ва дифраксион қурилмалар ёрдамида аниқлаш усулларидан 2021-2023-йилларда бажарилган “Металл оксидлари билан легирланган силикатларнинг термоелектрик хоссалари ва ўз-ўзидан ташкил бўлиш жараёнлари” Узб-Инд-2021-78 Ўзбекистон-Ҳиндистон қўшма фундаментал тадқиқотлар лойиҳасида металл оксидлари билан легирланган силикатларда оптик ва термоелектрик хоссаларни ўрганишда жорий этилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 1-июлдаги № 04/11-8450-сонли маълумотномаси). Натижада металл оксидлари билан легирланган силикат материалларнинг оптик ва термоелектрик хоссаларини олдиндан диагностика қилиш ҳамда олинган намуналар таркибини қўйилган технологик талаблар асосида оптималлаштириш имконияти яратилди, бу эса синтез жараёнида ортиқча тажрибалар сонини камайтириш, моддий ресурслар сарфини қисқартириш ва энергия тежамкорлигига эришишни таъминланган;
ЙИГ:Би, ЗнО:Cо, Cо/СиО₂ наноструктурали плёнкаларда Фарадей эффекти ҳамда магнит доиравий дихроизмнинг экспериментал ўлчовлари ва турли магнит ҳамда оптик шароитларда наноплёнкалар магнитооптик параметрларини баҳолаш методикаси Россия Фанлар Академияси Электрофизика ва электроенергетика институтининг амалий фаолиятида лаборатория амалиётида наноструктурали материалларни ўрганиш бўйича экспериментал имкониятларни кенгайтиришда, янги наноплёнка тизимларининг магнитооптик хусусиятларини баҳолаш аниқлигини оширишда ҳамда сенсор қурилмалар, оптик коммутаторлар ва спинтроника элементларини кейинги ишлаб чиқиш учун асос яратишда жорий этилган (Россия Фанлар Академияси Электрофизика ва электроенергетика институтининг 2025-йил 25-июндаги маълумотномаси). Натижада кўп қатламли магнит наноплёнкаларнинг эҳтимоллик тузилмаси ва таркибини олдиндан аниқлаш имконияти яратилган бўлиб, бу синтез жараёнида ортиқча харажатларни камайтириш ҳамда энергия тежамкорлигини оширишга хизмат қилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish