Исомитдинова Дилноза Сохибовнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Экологик тоза Апис меллифера хитозанининг кумуш ва мис ионлари билан комплексларини олиш ва уларнинг атроф муҳитга таъсири”, 02.00.14 - Органик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Т3801.
Илмий раҳбар: Ихтиярова Гулнора Акмаловна, кимё фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё-технология институти,  DSc.03/2025.27.12.Т.42.01. 
Расмий оппонентлар: Махкамов Музаффар Абдугаппарович, кимё фанлари доктори, профессор; Икромов Абдувахаб Икромович, техника  фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: экологик тоза Апис меллифера хитозандан хитозан- кумуш ва хитозан-мис полиметаллкомплексларини ишлаб чиқариш технологиясини такомиллаштириш ва уларнинг атроф муҳитга таъсирини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
жонсиз Апис Меллифера асалариларидан олинган деацетиллаш даражаси юқори хитозаннинг д-металлари билан полиметаллкомплекслар синтез қилиниб, хитозан-кумуш ва хитозан-мис комплекслари нанозаррачалари 22-72 нм ўлчамда  эканлиги ДЛС таҳлили билан исботланган;
квант-кимёвий ҳисоблашлар асосида ХЗ/Cу²⁺ комплексининг ХЗ/Аг га нисбатан юқори дипол моменти 7.72 Дебе ва барқарор электрон энергияси -2711.85 Ҳартреега тенглиги асосланган;
Хз/Cу²⁺ полиметаллкомплекси фунгидсид препарати сифатида кузги буғдойнинг занг касаллигига қарши қўлланилганда ҳосил самарадорлиги 83 % га ошиши исботланган; 
Хитозан-Аг+, хитозан-Cу2+ полиметаллокомплекслар рентген дифрактограммасида янги чўққиларнинг пайдо бўлиши ва термогравиметрик таҳлил натижалари соф хитозан 270–320°C оралиғида парчаланиши, ХЗ/Аг+ комплекси 310°C, ХЗ/Cу²⁺ комплекси эса 335°C да парчаланиши асосланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Экологик тоза Апис меллифера хитозандан хитозан-кумуш ва хитозан-мис полиметаллкомплексларини олиш технологияси такомиллаштирилган ва уларнинг атроф-муҳитга таъсирини аниқлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
жонсиз асаларилардан олинган хитозан асосида Хз-Cу2+ полиметалл комплексидан фойдаланиш технологияси “Янгикент олтин замини” ва “Шариф Шокир Шавкат” фермер хўжаликларида жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалиги билим ва инновациялар миллий марказининг  2025 йил 29 августдаги 05/01-05/02-05/04-02-889-сонли маълумотномаси). Натижада, кузги буғдой занг касаллигини 83 % га камайтириш, ҳосилдорликни назоратга нисбатан 9.5-10.5 с/га ошириш имконини берган;
хитозан-Cу2+ препаратини ишлатиш технологияси “Янгикент олтин замини” ва “Шариф Шокир Шавкат” фермер хўжаликларида жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалиги билим ва инновациялар миллий марказининг  2025 йил 29 августдаги 05/01-05/02-05/04-02-889-сонли маълумотномаси). Натижада, кузги буғдойнинг вегетацияси давомида Хз-Cу2+ препаратини 2 марта 0,5 %-ли пуркаб, қўшимча 10,5 с/га дон олиш ва импорт маҳсулот - титул дуо препаратини тўлиқ амаштириш имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish