Курбанов Абдулла Рухуллаевичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистон шароитида истиқболли балиқ турларини етиштиришнинг биологик асослари ва технологик тамойиллари”, 06.02.03 – Хусусий зоотехния. Чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқариш технологияси (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.4.DSc/Qx233
Илмий маслаҳатчи: Аширов Мурадилла Ишанқулович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Балиқчилик илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, PhD.08/2025.27.12.Qx.02.03 (Бир марталик ИК).
Расмий оппонентлар: Яхяев Бахтиёр Садуллаевич, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, доцент; Абдурасулов Шавкат Абдурасул ўғли, ветеринария фанлари доктори, доцент; Кузметов Абдулахмет Раимбердиевич, биология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат ветеринария медицинаси, чорвачилик ва биотехнологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон шароитида сибир осётри ва мозамбика тиляпиясининг интродуксия қилиш жараёнидаги биологик хусусиятларини ўрганиш, турли технологик шароитларда кўпайтириш, балиқ чавоқларини етиштириш, қишловдан чиқариш ва балиқ маҳсулотларини ишлаб чиқишнинг технологик тамойилларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бори Ўзбекистон шароитида қиш ойларида сув ҳароратини (+4°С дан +19°C гача) назорат қилган ҳолда сув айланма сув таъминоти қурилмасида сибир осётр балиқларини сунъий кўпайтириш имконияти исботланди ҳамда шу асосда сунъий кўпайтиришнинг таянч технологияси ишлаб чиқилган;
сунъий урчитилган сибир осётр балиқларнинг эмбрионал ва пост эмбрионал ривожланиш босқичлари аниқланди, жумладан сибир осётри балиқларда икраларнинг оталаниши даражаси 85%, личинкаларни очиб чиқиши эса 90 %ни ташкил этиши илмий асосланган;
сибир остётр балиқларини озиқлантиришда пробиотикларни 3×10⁸ КОЕ/кг дозада қўллаш балиқлар тирик вазни назорат гуруҳига нисбатан 520 гр.га ёки ўртача 31.9% га кўпроқ вазн олиши ва хўжаликда тайёрланган емларга пробиотик қўшиш орқали емлардан 28.97 %га кўпроқ самарали фойдаланишга эришиш мумкинлиги аниқланган;
сибир осётр балиқларини оқар сув бассейнларида интенсив усулда етиштиририлганда оптимал зичлик аниқланиб, ҳосилдорлик ҳар бир м2 32.6 кг ташкил этиши ва бир бассейнда ялпи маҳсулдорлик 322.7 кг бўлиши илмий исботланган;
мозамбика тиляпия балиқларини қиш ойларида сақлаш ва қишловдан чиқаришда республикамиз иқлим шароитларига мослаштирилган ва такомиллаштирилган технологияси ишлаб чиқилди, бу анаъавий технологияга нисбатан балиқларни тирик қолиш даражасини 82% га етказди, яшаб қолиш даражасини 8% га юқори бўлиши исботланди; 
мозамбика тиялпия балиқларини инновацион ҳавзада ўстириилганда анаъавий ҳавзаларга нисбатан ҳосилдорлик юқори бўлиши исботланди. Бунда балиқланинг яшаб қолиш даражаси  инновацион ҳавзада 95% ни, бетонли оқар сув бассейнларида 76 %ни, тошли-тупроқли ҳавзада 81 % ни ташкил этиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон шароитида истиқболли балиқ турларини етиштиришнинг биологик асослари ва технологик тамойиллари бўйича олиб борилган илмий тадқиқотлар асосида:
қиш мавсумида сув ҳароратини назорат қилган ҳолда ёпиқ сув таъминоти қурилмаларида сибир осётрини сунъий урчириш технологияси Тошкент вилояти Янгийўл туманидаги "Кҳоррот фиш ҳоусе" унитар корхонасида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025-йил 22 октябрдаги 02/23/758-сон маълумотномаси). Технологияни қўллаш натижасида икранинг уруғланиши 85% ни, личинкаларнинг очиб чиқиш даражаси 42% га, яшаб қолиш даражаси 38% га ошди. Шу билан бирга йил охирига келиб баҳорда олинган балиқларга нисбатан ўртача 625 г кўп биомасса олиниб, соф фойда 1 кг чавоқ нисбатан ўртача 142 минг сўмни, иқтисодий самарадорлик эса 47,2% ни ташкил этган;
мозамбика тилапия балиқларини интенсив етиштириш технологияси Тошкент вилояти Қибрай туманидаги "Миcриcроп" МЧЖда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025-йил 22 октябрдаги 02/23/758-сон маълумотномаси). Натижада хўжаликда 100 м2 майдонли ҳовузлар геомембрана билан қопланиб, 1 м3 сувдан 16,8 кг балиқ етиштирилиб, жами - 2016 кг товар маҳсулот олиниб, тупроқли тошли ҳовузларга нисбатан ҳосилдорлик 25,3 фоизга юқори бўлиб, соф фойда 26,3 миллион сўмни, иқтисодий самарадорлик эса 45,07 фоизни ташкил этган;
сибир осётрини озиқлантиришда пробиотикларни қўллаш технологияси Хоразм вилояти Хива туманидаги "Хоразм балиқ саноат агро" МЧЖда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025-йил 22 октябрдаги 02/23/758-сон маълумотномаси). Технологияни қўллаш натижасида балиқлар яшовчанлик даражаси 13,5% га, ўсиш суръати назорат гуруҳи кўрсаткичларидан 22,8% га ошди ва озиқлантириш коеффициенти 5,2 дан 3,1 кг гача камайиб. Соф фойда 1 кг балиқ учун ўртача 33,2 минг сўмни, иқтисодий самарадорлиги эса 40,76% ни ташкил этган;
тилапия балиқларини интенсив етиштириш технологияси экологик оғир, шўрланган Сирдарё вилояти Сайхунобод туманидаги "Сайхун Обид-Баҳром" МЧЖда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025-йил 22 октябрдаги 02/23/758-сон маълумотномаси). Натижада хўжаликда 250 м2 майдонли ҳовузлар геомембрана билан қопланиб, 1 м3 сувдан 15,5 кг балиқ етиштирилиб, жами 3021,9 кг маҳсулот олиниб. соф фойда 37,6 миллион сўмни, иқтисодий самарадорлик эса 42,2 фоизни ташкил этган.