Турсунова Мунира Алишер қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Маҳаллий жуниперус (арчадош) туридан эфир мойлари олиш технологиясини ишлаб чиқиш”,  02.00.17 – Қишлоқ хўжалик ва озиқ-овқат маҳсулотларига ишлов бериш, сақлаш ҳамда қайта ишлаш технологиялари ва биотехнологиялари (техника фанлари) .
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Т5861.
Илмий раҳбар: Мажидова Наргиза Кахрамоновна, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат техника университети, DSc. 03/2025.27.12.Т.16.05.
Расмий оппонентлар: Ахмедов Азимжон Нормўминович, техника фанлари доктори, профессор; Саидвалиев Саидазим Сайдиамирханович, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: маҳаллий Жуниперус (арчадош) туридан эфир мойлари олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
органолептик эфир мойлари олишда дистиляция ва экстракция усулларидан фойдаланиб, жуниперус Л туридан эфир олиш технологиясини такомиллаштириш усуллари илмий ва назарий жиҳатдан асосланган, эпителий ҳужайраларида 0,7 мкмли митохондриялар, 2,7 мкмгача лейкопластлар ва 40 тагача липид глобулалари эндоген ковакчаларида биосинтезланиши илмий исботланган;
дистиляция усулида Ж.cоммунис 187 оC да 74 минут 2,1% ни, Ж. эхcелса 178 оC 88 минутда 1,8% эфир мойи ҳосил бўлиши ҳамда, пинене, сабинене, лимонене биокомпонентлар борлиги асосланган;
экстракциялаш технологиясида гексан эритувчисини қўллаб, мақсадли эфир мойларнинг Ж.cомминис 3.2% Ж.эхcелса 2.7 % чиқиш унумдорлиги таминланиб, тайёр маҳсулотларни сифатини ошириш ва органолептик қийматини ошириш усуллари яратилган;
олинган эфир мойининг 20 оC зичлиги 0,872 кг/м3, 20 оC да ёруғликнинг синиш кўрсаткичи 1,474, 20 °C да ёруғликнинг поляризация текислигини айлантириш бурчаги -140, кислота сони 1,1 мг КОҲ/гр ва эфир сони 0,8 мг КОҲ/гр ҳамда α-Пинене 32.6% дан ошмаганлиги сабабли органолептик эфир мойи турига мансуб эканлиги исботланган;
комплекс ва комбинацион усуллардан фойдаланиб, эфир мойи таркибида монотерпенлар 40-60 %, терпеноидлар 7.5-9.1% ва унуми 1.8-3.2% бўлган, ароматик қобилияти 100% га таминланиши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Маҳаллий Жуниперус (арчадош) туридан эфир мойлари олиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
маҳаллий Жуниперус (арчадош)  навли ўсимликлардан эфир мойи олишнинг буғли дистиляциялаш усули “Бухоро сифат лабор” МЧЖ корхонасининг “2024-2026-йилларда амалиётга жорий этиш бўйича истиқболли ишланмалар рўйхати”га киритилган (Ўзбекистон Республикаси ёғ-мой саноати корхоналари уюшмасининг 2025 йил 9 сентябрдаги ШМ/3-290-сонли маълумотномаси). Натижада, Жуниперус (арчадош)  навли ўсимликлардан олинган эфир мой намуналарининг сифати ГОСТ, ИСО 8897-2017 техник регламенти талабларига мувофиқ Жуниперус cоммунис турига мансуб ўсимликдан олинган эфир мойининг нисбий зичлиги 20°C да 0,872 кг/м3, синиш кўрсаткичи 1,474, 20 °C да ёруғликнинг поляризация текислигини айлантириш бурчаги -140, кислота сони 1,1 КОҲ/гр ва эфир сони 0,8 КОҲ/гр ни ташкил этиб, мазкур кўрсаткичлар стандарт талабларига жавоб бериш имконини беради; 
 маҳаллий иқлим шароитида эфир мойи ишлаб чиқаришнинг комбинацион усули “АЛФА-ОМЕГА” МЧЖнинг “амалиётга жорий қилинадиган истиқболли режалар рўйхати”га киритилган (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 15 октябрдаги 05-04-04-642-сонли маълумотномаси). Натижада, Жуниперус cоммунис арча дарахти 187 оC 74 минут вақт давомийлигида 2,1% ва Жуниперус эхcелса 178 оC 88 минут вақт давомийлигида 1,8% эфир мойи олиш ҳосил бўлишининг илмий асослари ишлаб чиқилган ва олинган эфир мойининг 20 0C зичлиги 0,872 кг/м3, 20 оC ёруғликнинг синиш кўрсаткичи 1,474, 20°C да ёруғликнинг поляризация текислигини айлантириш бурчаги -140, кислота сони 1,1 КОҲ/гр ва эфир сони 0,8 КОҲ/гр ҳамда α-Пинене 32.6% дан ошмаслигига имкон беради.