Останақулов Алижон Дадажон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўсмирлар руҳий саломатлигининг ижтимоий-психологик омиллари”, 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология (психология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/P602.
Илмий раҳбар: Исакова Муъазам Тулкиновна психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Бегматов Абдуллажон Сирожиддинович, фалсафа фанлари доктори, профессор; Аҳроров Ворисхон Юнусович, психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: ўсмирлик ёшидаги йигит-қизларда руҳий саломатликнинг ижтимоий-рсихологик омилларини аниқлаш ҳамда уларда психологик барқарорликни шакллантириш юзасидан амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўсмирларнинг соғлиқ ҳақидаги тасаввури руҳий ҳолат ва ижтимоий муҳит омилларининг узвий боғлиқ шаклланишига асосланиб боланинг субектив соғлиқни идрок этишидаги оила ва тенгдошлар билан муносабатнинг ижтимоий мослашув даражасига идентив эканлиги исботланган;
ўсмирларнинг ижтимоий фаоллиги, мулоқотга тайёрлиги ва ташқи стимулларга очиқлиги уларнинг психологик бардошлилигини шакллантирувчи муҳим ижтимоий-психологик механизмлар сифатида намоён бўлиши туфайли юқори ижтимоий интеграция орқали стрессни енгиш стратегияларини мустаҳкамлаши асосланган;
ўсмирлардаги эмоционал беқарорлик даражасига кўра боланинг ўз ота-онаси, тенгқурлари ва атрофидагилар билан вужудага келадиган ижтимоий-муносабатдаги қийинчиликлар тўғри ёндашув билан ҳал қила олмаслиги ва ёлғиз қолиш истагининг шаклланиши туфайли психологик бузилишларнинг ривожланиш хавфи ҳиссиётлар векторига боғлиқ кучайиши далилланган;
ўсмирларнинг руҳий фаровонлигини оширишда психосоциал хулқ-атворни ижтимоий компетенсиялар, эмоционал бошқарув ва стрессни енгиш кўникмалари орқали ривожлантириш муҳимлиги туфайли когнитив барқарорлик ва эмоционал интеллектнинг интроверт-экстроверт градациясида ҳиссий симптомларсиз намоён бўлиши муҳимлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўсмирлар руҳий саломатлигининг ижтимоий-психологик омилларини бартараф этишга қаратилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
ўсмирлик ёшидаги болаларда саломатлик ҳақидаги назарий билимларнинг ҳам психофизиологик ҳам ижтимоий саломатлик кўрсаткичларига боғлиқ эканлиги илмий далиллар билан исботлашга оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-423-сон буйруғига биноан “Ижтимоий психология. Этнопсхология” модулига киритилсин. (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-423-а-сон маълумотномаси). Натижада ўсмирлик ёшидаги болаларда саломатлик ҳақидаги назарий билимларнинг ҳам психофизиологик ҳам ижтимоий саломатлик кўрсаткичларига боғлиқ эканлиги аниқланган;
ўсмирламинг ижтимоий муносабатларга фаол кириша олиши, қўзғовчи стимулларга нисбатан ташқарига йўналганлиги ҳар қандай турдаги психологик муаммоларга чидамлиликни шакллантириши руҳий саломатликнинг психологик томони эканлигини эмпирик жиҳатдан асослашга оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-423-сон буйруғига биноан “Ижтимоий психология. Этнопсхология” модулига киритилсин. (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-423-а-сон маълумотномаси). Натижада ўсмирлар руҳий саломатлигининг ижтимоий-психологик омиллари мазмуни таҳлил қилинган.
эмоционал беқарорлик асносида, ўсмирламинг ўз ота-онаси, тенгқурлари ва атрофидагилар билан вужудага келадиган ижтимоий-муносабатдаги қийинчиликлар тўғри ёндашув билан ҳал қила олмаслиги ва ёлғиз қолиш истагининг шаклланиши сабабидан психологик бузилишламинг ривожланиш хавфи кучайишини илмий далиллар билан асослашга оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-423-сон буйруғига биноан “Ижтимоий психология. Этнопсхология” модулига киритилсин. (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-423-а-сон маълумотномаси). Натижада ўсмирлар руҳий саломатлигининг ижтимоий-психологик омилларини аниқлашга қаратилган эмпирик таҳлил ўтказилган.
руҳий фаровонлик ҳолатини шакллантириш учун ўсмирламинг психосоциал хулқатвор психокоррексияси дастури методологик-услубий имкониятларини такомиллаштиришга оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-423-сон буйруғига биноан “Ижтимоий психология. Этнопсхология” модулига киритилсин. (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-423-а-сон маълумотномаси). Натижада руҳий фаровонлик ҳолатини шакллантириш учун ўсмирламинг психосоциал хулқ-атвор психокоррексияси дастури шакллантирилган.