Шомуродов Хабибулло Абдумалик ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўткир деструктив холециститда лапароскопик технологияларни такомиллаштиришнинг клиник ва техник жиҳатлари», 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Tib5637.
Илмий раҳбар: Даминов Феруз Асадуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.03.
Расмий оппонентлар: Шербеков Улугбек Ахрарович, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Матмуродов Қувондиқ Жуманиёзович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бошқирдистон давлат тиббиёт университети (Россия Федерацияси).
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: жарроҳлик тактикасини такомиллаштириш орқали ўткир деструктив холецистит билан оғриган беморларни даволаш натижаларини яхшилашдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
турли кириш йўллари (лапаротом, минилапаротом ва лапароскопик) билан бажарилганда холецистэктомияларда жарроҳлик стресси билан боғлиқ эндокрин ўзгаришлар тахлили эндовидеохирургик холецистэктомия операциядан кейинги даврда гормонал статуснинг ишончли равишда эртароқ нормаллашуви (p<0,05) кузатилиши аниқланган; 
холецистэктомияда  жарроҳлик тактикасини дифференциал танлаш учун клиник ва инструментал маълумотларни интеграл баҳолаш орқали оригинал даволаш-диагностик алгоритм ишлаб чиқилган ва ушбу алгоритмни амалиётга жорий этиш натижасида операция давомийлигини ишончли равишда 66,5±4,9 дақиқадан 42,1±2,9 дақиқагача қисқартириши аниқланган;
илк бор лапароскопик холецистэктомия жараёнида ўт пуфаги чултоғини герметизация қилиш мақсадида интеграциялашган ҳаво камерасига эга бўлган модификация қилинган дренаж қурилмасини  қўллаш орқали эрта билиар асоратлар частотасини 7,3% дан 2,5% гача ишончли равишда камайиши ҳамда деструктив холецистит шаклларида операциядан кейинги ўт оқишларининг олдини олиниши асосланган;
холецистэктомия жарроҳлик амалиётларида ҳаёт сифати баҳолашнинг оптималлаштирилган шкаласи билан ўт пуфаги чултоғини ҳимоя қилишга қаратилган оригинал техник ечимни бирга қўллаш орқали постхолецистэктомик синдромни 24,0% дан 6,3% гача (p=0,031) ишончли равишда камайтириши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўткир деструктив холециститда лапароскопик технологияларни такомиллаштиришнинг клиник ва техник жиҳатлари бўйича олиб борилган илмий-тадқиқот натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: турли кириш йўллари (лапаротом, минилапаротом ва лапароскопик) билан бажарилганда холецистэктомияларда жарроҳлик стресси билан боғлиқ эндокрин ўзгаришлар тахлили эндовидеохирургик холецистэктомия операциядан кейинги даврда гормонал статуснинг ишончли равишда эртароқ нормаллашуви (p<0,05) кузатилиши аниқланган ва бу бўйича тавсиялар Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 2025-йил 26-мартдаги №8-сон Илмий кенгаши томонидан тасдиқланган «Ўткир тошли холецистит: клиникаси, асоратлари, диагностикаси ва давоси» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Бу таклифлар амалиётга 2025-йил 3-апрелдаги №70-I/CH-сонли буйруқ билан Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказида ва 2025-йил 22-мартдаги №52-сонли буйруқ билан Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Сирдарё филиалида жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 7 июлдаги 21/72-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: жарроҳлик ёндашувини оптималлаштириш ва даволаш натижаларини яхшилаш имконини берувчи касаллик кечишининг оғирлигини балли баҳолашни ўз ичига олган даволаш тактикасини танлаш учун ишлаб чиқилган алгоритм асосида минилапаротом, лапароскопик ва лапаротом ёндашувлар орқали холецистэктомия ўтказишга кўрсатмалар аниқланган. Иқтисодий самарадорлиги: комплекс терапия билан фаол жарроҳлик тактикаси билан беморларнинг стационар шароитда даволаш одатда умумий ўртача 2176480 сўм. Беморларнинг барча лаборатор-инструментал текширишларига жами 355300 сўм сарфланади. Хулоса: турли кириш йўллари (лапаротом, минилапаротом ва лапароскопик) билан холецистэктомия бажарилганда жарроҳлик стресси билан боғлиқ эндокрин ўзгаришларнинг хусусиятларини ўрганишга қаратилган тадқиқот шуни кўрсатдики, гормонал силжишларнинг кўтарилиш томонига энг кўп ифодаланганлиги лапаротом холецистэктомияда кузатилган. Шу билан бирга, операциядан кейинги учинчи кунга келиб, гормонал кўрсаткичларнинг дастлабки даражасига энг тез тикланиши лапароскопик аралашувни бошдан кечирган беморларда қайд этилган. Минилапаротом ва лапароскопик ёндашувларнинг қиёсий таҳлили ўт пуфагини олиб ташлаш босқичида ўхшаш кўрсаткичларни аниқлади, аммо операциядан кейинги даврда лапароскопик холецистэктомия эндокрин ҳолатни тиклашнинг янада қулай динамикасини кўрсатди.
иккинчи илмий янгилик: холецистэктомияда  жарроҳлик тактикасини дифференциал танлаш учун клиник ва инструментал маълумотларни интеграл баҳолаш орқали оригинал даволаш-диагностик алгоритм ишлаб чиқилган ва ушбу алгоритмни амалиётга жорий этиш натижасида операция давомийлигини ишончли равишда 66,5±4,9 дақиқадан 42,1±2,9 дақиқагача қисқартириши аниқланган ва бу бўйича тавсиялар Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 2025-йил 26-мартдаги №8-сон Илмий кенгаши томонидан тасдиқланган «Ўткир тошли холецистит: клиникаси, асоратлари, диагностикаси ва давоси» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Бу таклифлар амалиётга 2025-йил 3-апрелдаги №70-I/CH-сонли буйруқ билан Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказида ва 2025-йил 22-мартдаги №52-сонли буйруқ билан Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Сирдарё филиалида жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 7 июлдаги 21/72-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: лапароскопик холецистэктомияда ўт пуфаги чўлтоғининг ишончли герметиклигини таъминлайдиган ҳаво камерасига эга дренаж қурилмаси ўзгартирилди, бу эса операциядан кейинги эрта асоратларнинг олдини олишга ёрдам беради ва очиқ операцияга ўтиш хавфини камайтиради. Иқтисодий самарадорлиги: даволашнинг патогенетик асосли усулини танлаш билан беморлар даволаниши орқали умумий ўртача 1170500 сўм сарфланади. Хулоса: клиник маълумотлар, ультратовуш текшируви ва диагностик лапароскопия натижалари асосида касаллик кечишининг оғирлигини балли баҳолашни ўз ичига олган ўткир деструктив холецистит билан оғриган беморларни олиб боришнинг ишлаб чиқилган ва оптималлаштирилган даволаш-ташхисот алгоритми жарроҳлик аралашувининг энг оқилона вариантини асосли равишда танлаш имконини берди. Асосий гуруҳда ушбу алгоритм 31,9% ҳолларда лапароскопик холецистэктомияни ва 68,1% ҳолларда мини-кириш орқали холецистэктомияни амалга оширишни таъминлади, бу эса операция давомийлигини 66,5±4,9 дан 42,1±2,9 дақиқагача сезиларли даражада қисқартиришга ёрдам берди (t=4,23; p<0,001). Шундай қилиб, алгоритмни қўллаш касалликнинг оғирлиги ва объектив диагностика мезонларини ҳисобга олган ҳолда киришни танлашни индивидуаллаштириш орқали жарроҳлик даволаш самарадорлигини яхшилади. 
учинчи илмий янгилик: илк бор лапароскопик холецистэктомия жараёнида ўт пуфаги чултоғини герметизация қилиш мақсадида интеграциялашган ҳаво камерасига эга бўлган модификация қилинган дренаж қурилмасини қўллаш орқали эрта билиар асоратлар частотасини 7,3% дан 2,5% гача ишончли равишда камайиши ҳамда деструктив холецистит шаклларида операциядан кейинги ўт оқишларининг олдини олиниши асосланган ва бу бўйича тавсиялар Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 2025-йил 26-мартдаги №8-сон Илмий кенгаши томонидан тасдиқланган «Ўткир тошли холецистит: клиникаси, асоратлари, диагностикаси ва давоси» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Бу таклифлар амалиётга 2025-йил 3-апрелдаги №70-I/CH-сонли буйруқ билан Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказида ва 2025-йил 22-мартдаги №52-сонли буйруқ билан Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Сирдарё филиалида жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 7 июлдаги 21/72-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: холецистэктомиядан кейинги беморларнинг ҳаёт сифатини баҳолаш шкаласи жисмоний, руҳий-ҳиссий ва ижтимоий фаолиятга таъсир қилувчи асосий омилларни ҳисобга олган ҳолда кучайтирилди ва такомиллаштирилди, бу эса даволаш натижаларини янада аниқроқ баҳолаш ва самарали реабилитация ўтказиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: лапароскопик холецистэктомияда такомиллаштирилган дренаж қурилмасини қўллашда умумий ўртача 23542200 сўм иқтисод қилинади. Хулоса: лапароскопик холецистэктомияда ўт пуфаги чўлтоғининг герметиклигини таъминлайдиган ҳаво камерасига эга модификацияланган дренаж қурилмасининг самарадорлигини баҳолаш жарроҳлик ёрдами сифатининг сезиларли даражада яхшиланишини кўрсатди, бу эрта билиар асоратлар частотасини 7,3% дан 2,5% гача камайтирди. Ушбу натижалар шуни кўрсатадики, ушбу қурилмадан фойдаланиш хавфсизликни оширади ва беморларнинг операциядан кейинги тикланишини янада муваффақиятли бўлишига ёрдам беради.
тўртинчи илмий янгилик: холецистэктомия жарроҳлик амалиётларида ҳаёт сифати баҳолашнинг оптималлаштирилган шкаласи билан ўт пуфаги чултоғини ҳимоя қилишга қаратилган оригинал техник ечимни бирга қўллаш орқали постхолецистэктомик синдромни 24,0% дан 6,3% гача (p=0,031) ишончли равишда камайтириши аниқланган ва бу бўйича тавсиялар Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 2025-йил 26-мартдаги №8-сон Илмий кенгаши томонидан тасдиқланган «Ўткир тошли холецистит: клиникаси, асоратлари, диагностикаси ва давоси» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Бу таклифлар амалиётга 2025-йил 3-апрелдаги №70-I/CH-сонли буйруқ билан Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказида ва 2025-йил 22-мартдаги №52-сонли буйруқ билан Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Сирдарё филиалида жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 7 июлдаги 21/72-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: холецистэктомиядан кейин беморларнинг аҳволини аниқроқ кузатиш ва уларнинг реабилитациясини яхшилаш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: реабилитация муддатларининг қисқариши, хаёт сифатининг яхшиланиши ва мехнат фаолиятининг тикланиши туфайли йиллик иқтисодий кўрсаткич эса ўз навбатида 30% гача бюджет маблағларини тежашга олиб келади. Хулоса: ўткир деструктив холецистит билан оғриган беморларни жарроҳлик даволаш тактикасини танлаш учун ишлаб чиқилган даволаш-ташхислаш алгоритми ва холецистэктомияда узун чўлтоқни қолдириш туфайли деструктив холециститда қўлланиладиган ҳаво камераси бўлган махсус дренаж қурилмаси операциядан кейинги эрта асоратлар частотасини 13,4% дан (таққослаш гуруҳида 11 бемор) 2,5% гача (асосий гуруҳда 3 бемор) камайтиришга олиб келди (χ² = 4,954; df = 1; p = 0,027), шунингдек, узоқ муддатли даврда ПХЭС сонининг 24,0% дан 6,3% гача камайишига олиб келди.