Жураев Шерали Махмутовичнинг
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Олий педагогик таълим жараёнида талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантириш”, 13.00.01–Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Ped10688.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Чориев Илхом Рузибаевич, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Бойметов Ботир Болтабоевич, педагогика фанлари номзоди, профессор; Мардонов Шукурулло Кулдошевич, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади олий педагогик таълим жараёнида талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантиришнинг назарий-педагогик шарт-шароитлари ва технологияларининг самарадорлигини аниқлаш ҳамда тажриба-синовда асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
олий педагогик таълим жараёнида “ўқитувчи шахси рефлексив позицияси” тушунчаси ҳамда бўлажак ўқитувчиларда рефлексив позицияни ривожлантиришнинг мазмун-моҳияти касбий ўзини англаш, ўзини баҳолаш ва педагогик фаолиятни таҳлил қилиш қобилиятларини устувор ривожлантириш асосида келажакдаги педагогик фаолиятнинг муҳим доминантаси сифатида аниқлаштирилган;
талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантириш жараёнида рефлексив-педагогик усулларни баҳолашнинг билим, кўникма, малака ва компетенсияга доир мезонлари, кўрсаткичлари ҳамда даражалари касбий ўз-ўзини бошқаришнинг креативлик билан узвий боғлиқ прогностик ва рискологик омиллари асосида такомиллаштирилган;
олий педагогик таълим жараёнида талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантириш модели ва унинг мазмунли-технологик таъминотининг назарий-педагогик асослари рефлексив кўникмаларнинг ўзаро бевосита, синхрон ва интегратив алоқадорлигини таъминлаш, шунингдек, уларнинг касбий-педагогик фаолият билан уйғунлигини кучайтириш асосида такомиллаштирилган;
талабаларда рефлексив позицияни самарали ривожлантиришнинг назарий-педагогик шарт-шароитлари ва имкониятлари жараёнга рефлексив позицион технологиялар воситасида жадал таъсир кўрсатиш, рефлексив кўникмаларни таркиб топтириш, бевосита ва билвосита шаклларини уйғунлаштириш, рефлексив стратегик қобилиятга йўналтиришга доир модерацион фаолияти этнопедагогик маданиятларига устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Олий педагогик таълим жараёнида талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантиришга доир тадқиқот натижалари асосида:
касбий ўзини англаш, ўзини баҳолаш ва педагогик фаолиятни таҳлил қилиш қобилиятларини устувор ривожлантириш асосида келажакдаги педагогик фаолиятнинг муҳим доминантаси сифатида аниқлаштирилган олий педагогик таълим жараёнида “ўқитувчи шахси рефлексив позицияси” тушунчаси ҳамда бўлажак ўқитувчиларда рефлексив позицияни ривожлантиришнинг мазмун-моҳияти бўйича назарий хулоса ва амалий тавсиялар “Жисмоний маданият назарияси ва методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари ва илғор технологияларни татбиқ этиш марказининг 2024-йил 04-ноябрдаги 02/01-01-100-сон маълумотномаси). Натижада, жисмоний маданият назарияси ва методикаси фанининг дидактик таъминоти рефлексив позиция элементлари ҳисобига юксалтирилган.
касбий ўз-ўзини бошқаришнинг креативлик билан узвий боғлиқ прогностик ва рискологик омиллари асосида такомиллаштирилган талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантириш жараёнида рефлексив-педагогик усулларни баҳолашнинг билим, кўникма, малака ва компетенсияга доир мезонлари, кўрсаткичлари ҳамда даражалари бўйича назарий хулоса ва амалий тавсиялар “Футбол ва уни ўқитиш методикаси” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари ва илғор технологияларни татбиқ этиш марказининг 2024-йил 04-ноябрдаги 02/01-01-100-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларда рефлексив позициясини ривожлантириш мезонлари, кўрсаткичлари ва даражаларини такомиллаштиришга эришилган.
рефлексив кўникмаларнинг ўзаро бевосита, синхрон ва интегратив алоқадорлигини таъминлаш, шунингдек, уларнинг касбий-педагогик фаолият билан уйғунлигини кучайтириш асосида такомиллаштирилган олий педагогик таълим жараёнида талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантириш модели ва унинг мазмунли-технологик таъминотининг назарий-педагогик асосларига оид амалий таклиф ва тавсиялардан А1-ХТ-0-92997 “Ёшларни умуминсоний, миллий ва тарихий қадриятлар уйғунлиги асосида маънавий-ахлоқий тарбиялашнинг муаммолари” лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогика миллий институти Қорақалпоғистон филиалининг 2024-йил 26-декабрдаги №580-сонли маълумотномаси). Натижада, талабаларнинг рефлексив позициясини ривожлантириш моделини такомиллаштириш имконияти оширилган;
жараёнга рефлексив позицион технологиялар воситасида жадал таъсир кўрсатиш, рефлексив кўникмаларни таркиб топтириш, бевосита ва билвосита шаклларини уйғунлаштириш, рефлексив стратегик қобилиятга йўналтиришга доир модерацион фаолияти этнопедагогик маданиятларига устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган талабаларда рефлексив позицияни самарали ривожлантиришнинг назарий-педагогик шарт-шароитлари ва имкониятлари бўйича назарий хулоса ва амалий тавсиялар “Жисмоний маданият назарияси ва методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари ва илғор технологияларни татбиқ этиш марказининг 2024-йил 04-ноябрдаги 02/01-01-100-сон маълумотномаси). Натижада, рефлексив усуллар орқали талабаларда рефлексив позицияни ривожлантиришнинг назарий-педагогик шарт-шароитлари ва имкониятларини оширишга эришилган.
