Турсунова Азиза Асрор қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Келиф-Сариқамиш локал кўтарилмалари зонаси мезозой ётқизиқларининг нефть ва газга истиқболлилигини баҳолаш», 04.00.07 – Нефть ва газ конлари геологияси, уларни қидириш ва разведка қилиш (геология-минералогия фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/GM217.
Илмий раҳбар: Юлдашева Марина Георгиевна, геология-минералогия фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса: Тошкент давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Нефть ва газ конлари геологияси ҳамда қидируви институти, DSc.31/2025.27.12.GM.03.01.
Расмий оппонентлар: Иргашев Юлдашбой, геология-минералогия фанлари доктори, профессор; Суннатов Мухиддин Салохиддинович, геология-минералогия фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот номи: Ўзбекистон миллий университети.
Диссертация йўналиши: илмий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Келиф-Сариқамиш локал кўтарилмалари зонаси мезозой ётқизиқларининг нефть ва газга истиқболлилигини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бурғилаш маълумотларини комплекс таҳлил қилиш ва илмий прогнозлаш асосида юра даври карбонат ва терриген ётқизиқларининг тарқалиш тарзи ва тўлиқ қалинлиги аниқланган;
Келиф-Сариқамиш локал кўтарилмалари зонасидаги мезозойга оид конларининг нефт ва газга салоҳияти белгиланган, ҳажми ва башорат қилинган углеводород захираларини ҳисоблашга асосланган;
Келиф-Сариқамиш локал кўтарилмалари зонасининг ўқ қисмида нефтгазга истиқболли тузилмаларнинг икки тури - тектоник бузилишлар билан мураккаблашган антиклинал ва борт қисмларига тўғри келадиган структуравий-тектоник ярим антиклиналлар аниқланган;
кейинги геология-қидирув ишлари учун истиқболли локал тузилмаларнинг ривожланиш ҳудудлари белгиланиб, бўр ва юра (карбонат ва терриген формациялар) ётқизиқларининг структуравий моделлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилинганлиги. Келиф-Сариқамиш локал кўтарилмалари зонасининг мезозой ётқизиқларининг нефтгазлилик истиқболларини баҳолаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
«Мустакилликнинг 25 йиллиги» кони юра даври карбонат ётқизиқлари XV+XVа горизонтларининг геологик модели баҳолаш-ишлатиш қудуқларини оптимал жойлаштириш учун «Surhan Gas Chemical Operating Company» MЧЖ ХКда жорий қилинган («Ўзбекнефтгаз» АЖнинг 2025 йил 19 мартдаги 03/18-8-285-сон маълумотномаси). Натижада, массив карбонатли резервуарнинг тузилиши ва лито-фациал хусусиятлари аниқланган ҳамда 500-1300 минг м3/сут дебитли саноат миқёсида газ оқимини олиш имконини берган;
«Мустакилликнинг 25 йиллиги» конининг қуйи бўр терриген ётқизиқларининг XIV-горизонт чегарасини аниқлаш мақсадида қидирув бурғилаш ишларини давом эттириш учун «Surhan Gas Chemical Operating Company» MЧЖ ХКда тавсиянома жорий қилинган («Ўзбекнефтгаз» АЖнинг 2025 йил 19 мартдаги 03/18-8-285-сон маълумотномаси). Натижада, XIV горизонтни (валанжин яруси) разведка қилиш ишлари якунланган ва газга тўйинган зоналар ажратилган, шунингдек 5 дан 29 минг м3/кун дебитли газ оқимларини олиш имконини берган;
«Мустакилликнинг 25 йиллиги» конининг юра даври карбонат ётқизиқлари ХV+ХVа горизонтларидаги қудуқларни ўзаро газогидродинамик синаш (гидроэшитув) бўйича тавсиянома «Surhan Gas Chemical Operating Company» MЧЖ ХКда амалиётга жорий қилинган («Ўзбекнефтгаз» АЖнинг 2025 йил 19 мартдаги 03/18-8-285-сон маълумотномаси). Натижада, ХVа горизонтининг карбонат коллекторлари бўшлиқлариининг структураси ва кичик амплитудали ёриқларнинг экранловчи таъсири йўқлигини аниқлаш имконини берган;
«Мустакилликнинг 25 йиллиги» конининг юра даври карбонат ётқизиқлари ХV-ХVа горизонтларидаги №2-6-ОЭ ва №7-10-О қудуқларини синашнинг янги услубини қўллаш бўйича тавсиянома «Surhan Gas Chemical Operating Company» MЧЖ ХКда жорий қилинган («Ўзбекнефтгаз» АЖнинг 2025 йил 19 мартдаги 03/18-8-285-сон маълумотномаси). Натижада, Мустакилликнинг 25 йиллиги конининг гидродинамик моделини калибрлаш ва тажриба-саноат эксплуатациясини режалаштириш учун динамик маълумотлар олиш имконини берган;
Когнисой майдонида №1J-3J излов қудуқларини бурғилашни асослаш «Surhan Gas Chemical Operating Company» MЧЖ ХКда жорий қилинган («Ўзбекнефтгаз» АЖнинг 2025 йил 19 мартдаги 03/18-8-285-сон маълумотномаси). Натижада, юра даври карбонат ётқизиқларининг геологик тузилиши, литологик хусусиятлари, термобарик градиентлари ва нефтгазга истиқболлилигини аниқлаш имконини берган;
Когнисой майдонида XIV горизонти қуйи бўр ётқизиқларидаги уюмларни контурлаш учун №5(бс) ва №6 қидирув қудуқларини бурғилашни асослаш «Surhan Gas Chemical Operating Company» MЧЖ ХКда жорий қилинган («Ўзбекнефтгаз» АЖнинг 2025 йил 19 мартдаги 03/18-8-285-сон маълумотномаси). Натижада, дарзликолди зонасидан маҳсулдорлиги 770 минг м3/кун дебитли саноат миқёсидаги газ оқимини олиш имконини берган.