Абдиримова Гулрух Ибадуллаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ҳомиладорлик даврида қўлланиладиган гормонал препаратлар таъсирида, сут тишлари эмал гипоплазиясининг даво-профилактикаси”, 14.00.21 – Стоматология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2024.3.PhD/Tib4943.
Илмий раҳбар: Мирсалихова Фируза Лукмоновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети DSc.06/2025.27.12.Tib.01.06.
Расмий оппонентлар: Гулямов Суръат Саидвалиевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Беленова Ирина Александровна, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: Приволжк илмий тадқиқот тиббиёт университети (Россия Федерацияси).
Диссертациянинг йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ҳомиладорлик даврида қўлланиладиган гормонал препаратлар таъсирида сут тишларида эмал гипоплазияси ҳамда кариесни даволаш ва олдини олиш чора-тадбирларини асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири билан боғлиқ эмал гипоплазияси кузатиладиган болаларда тишнинг қаттиқ тўқималари, оғиз бўшлиғи касалликлари ўртасидаги патогенетик боғлиқлик исботланган;
ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири натижасида эмал гипоплазияси кузатиладиган болаларда олиб борилган гисто-морфологик тадқиқотлар асосида, тишнинг қаттиқ тўқимаси ҳужайралари — enameloblast, cuticula enameli ҳужайралари, germen dentis, odontoblast ҳамда dentin gistogenezi ҳужайраларида аниқланган;
ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири натижасида вужудга келган эмал гипоплазияси кечишининг оғирлашувида бемор болаларнинг IgA кoнцeнтpaцияcи гормонал даво сабабли (1,02±0,09 г/л) пасайганлиги, IgМ ( 1,06±1,02 г/л) кўпайганлиги, IgG 0,80 мapтaгa кўплиги билaн касалликнинг клиник кечиши ва якунланиш истиқболини белгилаб таъсир кўрсатиши асосланган;
ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсирида юзага келадиган эмал гипоплазиясини циркон асосли тиш қопламалари ва компомер пломбаларини қўллаш даво-профилактика чораларига 8,9% бемор болаларда ремиссия даври 12 ой давомида сақланиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техника кенгашининг 2025 йил 10 июнь 19/30-сонли хулосаси кўра:
биринчи илмий янгилик: ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири билан боғлиқ эмал гипоплазияси кузатиладиган болаларда тишнинг қаттиқ тўқималари, пародонт тузилмалари ва оғиз бўшлиғи касалликлари ўртасидаги патогенетик боғлиқлик исботланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири билан боғлиқ эмал гипоплазияси кузатиладиган болаларда тишнинг қаттиқ тўқималари, пародонт тузилмалари ва оғиз бўшлиғи касалликлари ўртасидаги патогенетик боғлиқлик исботланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши:олинган илми-амалий маълумотлар 1.Тошкент шаҳар Мирзо Улуғбек тумани 3-болалар стоматологияси поликлиникаси бўйича буйруқ (6-феврал 2025-йил №34-сонли); 2. Хоразм вилояти Урганч шаҳри болалар стоматологияси поликлиникасида амалга оширилди (2024 йил, 27-ноябрдаги №81/1-сонли)лари амалиётга тадбиқ этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Комплекс даволаш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: комплекс даволаш ёрдамида ишлаб чиқилган стоматологик даво-муолажаларини ўтказиш жараёнида ҳар бир болага сарфланган маблағнинг 3000000 сўмгача камайтиришга эришилди.
иккинчи илмий янгилик: ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири натижасида эмал гипоплазияси кузатиладиган болаларда олиб борилган гисто-морфологик тадқиқотлар асосида, тишнинг қаттиқ тўқимаси ҳужайралари — enameloblast, cuticula enameli ҳужайралари, germen dentis, odontoblast ҳамда dentin gistogenezi ҳужайраларида аниқланган.; Илмий янгиликнинг аҳамияти: ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири натижасида эмал гипоплазияси кузатиладиган болаларда олиб борилган гисто-морфологик тадқиқотлар асосида, тишнинг қаттиқ тўқимаси ҳужайралари — enameloblast, cuticula enameli ҳужайралари, germen dentis, odontoblast ҳамда dentin gistogenezi ҳужайраларида аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қцилиниши: Тошкент шаҳар Мирзо Улуғбек тумани 3-болалар стоматологияси поликлиникаси бўйича буйруқ (6-феврал 2025-йил №34-сонли), Хоразм вилояти Урганч шаҳри болалар стоматологияси поликлиникасида амалга оширилди (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2024йил 27-ноябрдаги №81/1-сонли)лари амалиётга тадбиқ этилган. Ижтимоий самарадорлиги: комплекс даволаш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: комплекс даволаш ёрдамида ишлаб чиқилган стоматологик даво-муолажаларини ўтказиш жараёнида ҳар бир болага сарфланган маблағнинг 3000000 сўмгача камайтиришга эришилди.
учинчи илмий янгилик: ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири натижасида вужудга келган эмал гипоплазияси кечишининг оғирлашувида бемор болаларнинг IgA кoнцeнтpaцияcи гормонал даво сабабли (1,02±0,09 г/л) пасайганлиги, IgМ ( 1,06±1,02 г/л) кўпайганлиги, IgG 0,80 мapтaгa кўплиги билaн касалликнинг клиник кечиши ва якунланиш истиқболини белгилаб таъсир кўрсатиши асосланган; Илмий янгиликнинг аҳамияти:ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсири натижасида вужудга келган эмал гипоплазияси кечишининг оғирлашувида бемор болаларнинг IgA кoнцeнтpaцияcи гормонал даво сабабли (1,02±0,09 г/л) пасайганлиги; IgМ ( 1,06±1,02 г/л) кўпайганлиги; IgG 0,80 мapтaгa кўплиги билaн касалликнинг клиник кечиши ва якунланиш истиқболини белгилаб таъсир кўрсатиши асосланга:Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши:олинган илмий-амалий маълумотлар 1.Тошкент шаҳар Мирзо Улуғбек тумани 3-болалар стоматологияси поликлиникаси бўйича буйруқ (6-феврал 2025-йил №34-сонли); 2. Хоразм вилояти Урганч шаҳри болалар стоматологияси поликлиникасида амалга оширилди (2024 йил, 27-ноябрдаги №81/1-сонли)лари амалиётга тадбиқ этилган. Ижтимоий самарадорлиги: комплекс даволаш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: комплекс даволаш ёрдамида ишлаб чиқилган стоматологик даво-муолажаларини ўтказиш жараёнида ҳар бир болага сарфланган маблағнинг 3000000 сўмгача камайтиришга эришилди
тўртинчи илмий янгилик: ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсирида юзага келадиган эмал гипоплазиясини циркон асосли тиш қопламалари ва компомер пломбаларини қўллаш даво-профилактика чораларига 8,9% бемор болаларда ремиссия даври 12 ой давомида сақланиши илмий жиҳатдан аниқланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти:ҳомиладорлик даврида қўлланилган гормонал даво таъсирида юзага келадиган эмал гипоплазиясини циркон асосли тиш қопламалари ва компомер пломбаларини қўллаш даво-профилактика чораларига 8,9% бемор болаларда ремиссия даври 12 ой давомида сақланиши илмий жиҳатдан аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши:олинган илмий -амалий маълумотлар 1.Тошкент шаҳар Мирзо Улуғбек тумани 3-болалар стоматологияси поликлиникаси бўйича буйруқ (6-феврал 2025-йил №34-сонли ); 2. Хоразм вилояти Урганч шаҳри болалар стоматологияси поликлиникасида амалга оширилди (2024 йил, 27-ноябрдаги №81/1-сонли)лари амалиётга тадбиқ этилган. Ижтимоий самарадорлиги: комплекс даволаш сифатини яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: комплекс даволаш ёрдамида ишлаб чиқилган стоматологик даво-муолажаларини ўтказиш жараёнида ҳар бир болага сарфланган маблағнинг 3000000 сўмгача камайтиришга эришилди. Иқтисод қилиш имконини берди.