Ғуломов Шукуржон Илҳомжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Картошка экишда бир йўла ўғит соладиган иш органини такомиллаштириш ва параметрларини асослаш”, 05.07.01–Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Т4934.
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Комилов Неъматилла Мухаммаджонович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, PhD.03/2025.27.12.Т.15.06.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Норчаев Даврон Рустамович, техника фанлари доктори, профессор, Раҳмонов Хусанбой Тожиевич, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот номи: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Картошка туганакларини экишда ўғитни бир йўла уларнинг остига кенг тасмасимон усулда соладиган иш органинни такомиллаштириш ва параметрларини асослашдан иборат.
III. Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
картошка туганакларини экиш билан бир йўла минерал ўғитларни туганак остига белгиланган чуқурликда соладиган машинанинг ўғитни кенг тасмасимон этиб тақсимлайдиган планкали ғалтагининг диаметри ва ундаги паланкалари сони иш жараёнида камида битта қатордаги планкалар тупроқ билан тўлиқ ўзаро таъсирда бўлиш шартларидан келиб чиқиб аниқланган;
ўғит кўмгичнинг ҳаракат йўналишига нисбатан ўрнатилиш бурчаги, қамраш кенглиги, узунлиги ва улар орасидаги тирқиш солинган минерал ўғитларни белгиланган қалинликда тупроқ билан кўмиш ва унинг олдида тупроқ уюлиб қолмаслик шартидан аниқланган;
тақсимлайдиган планкали ғалтакнинг планкаларига минерал ўғит доналарини урилгандан кейинги ҳаракат траекториясини ифодаловчи тенглама ўғит доналарини дастлабки тезлиги ва планканинг ўрнатиш бурчагини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
минерал ўғитларни картошка туганаклари остига кенг тасмасимон қилиб тақсимлайдиган планкали ғалтакнинг диаметри, планкаларни ўрнатиш бурчаги, сони ва машина иш тезлигининг макбул қийматлари унга қўйилган агротехник талабларни сифатли бажарилишини таъминлаш шартидан келиб чиққан ҳолда, тажрибаларни математик режалаштириш усулида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларнинг жорий қилиниши. Картошка экишда бир йўла ўғит соладиган иш органининг параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
картошка экишда бир йўла туганак остига минерал ўғитларни соладиган машинанинг саноат нусхасини ишлаб чиқиш ва тайёрлаш учун унинг лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (дастлабки талаблар, техник топшириқ ва конструкторлик ҳужжатлари, техник шартлар, чизмалар) Марғилон механика заводи‖ МчЖда лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар миллий марказининг 2025-йил 29- майдаги 05/04-04-273-сон маълумотномаси). Натижада, илмий асосланган параметрларга эга энергия-ресурстежамкор бир ўтишда картошка экадиган ва минерал ўғит соладиган машинанинг саноат нусхасини ишлаб чиқиш имкони яратилган;
бир ўтишда картошка экадиган ва минерал ўғит соладиган машина Наманган вилояти Поп ҳамда Косонсой туманларининг фермер хўжаликларида жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар миллий марказининг 2025-йил 29-майдаги 05/04-04-273-сон маълумотномаси). Натижада, картошка экиш билан бир йўла ўғит солиш машинаси қўлланилганда иш унуми 1,3 марта ошди, меҳнат сарфи 35,7 фоизга ва 1 гектар эрга сарфланадиган эксплуатасион харажатлар 1,4 мартага камайтириш имкони яратилган.