Турдиалиева Шаҳзода Исматуллаевнанинг 
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармогʼи номи): «Марказий Қизилқум фосфоритлари асосида концентрланган мураккаб ўғитлар ва озуқавий фосфатлар олиш технологиясини ишлаб чиқиш», 02.00.13 - Ноорганик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.DSc/Т930. 
Илмий маслаҳатчи: Намазов Шафаат Саттарович, техника фанлари доктори, академик.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Умумий ва ноорганик кимё институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, DSc.03/2025.27.12.К/Т.15.08.
Расмий оппонентлар: Султонов Баходир Элбекович, техника фанлари доктори, профессор; Эркаев Актам Улашевич, техника фанлари доктори, профессор; Хамдамова Шохида Шерзодовна, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Навоий давлат кончилик ва технологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Марказий Қизилқум фосфоритларидан олинган паст концентрацияли экстракцион фосфор кислотасини қайта ишлаш асосида концентрирланган мураккаб ўғитлар ва озуқавий фосфатлар олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ЭФКни сулфат ионларидан тозалаш даражаси 97% дан ошадиган ва унда Ф миқдори 0,18% гача камаядиган стронций ва натрий карбонатларининг мақбул меъёрлари (100%) аниқланган;
тозаланган ЭФКни 50-55% П2О5 консентрациясигача концентрлашнинг принципиал имконияти кўрсатилган бўлиб, бунда буғлатилган фосфор кислотанинг яхши оқувчанлик ва физик-кимёвий хоссалари барқарорлиги аниқланган;
тозаланган, концентрланган ЭФКни аммиак ёрдамида нейтраллаш орқали сифати жаҳон стандартларига жавоб берадиган Н:П2О5 = 12:57 ва 18:50 маркадаги юқори консентрацияли МАФ ва ДАФ олишни таъминланиши исботланган;
ГОСТ 23999-80 талабларига тўлиқ мос келадиган товар фракцияси (2-3 мм) 80-85% ва доналар мустаҳкамлиги 2-2,5 МПа бўлган донадорланган озуқавий МКФ олишнинг мақбул шароитлари аниқланган;
карбамид тутган мураккаб ўғитдаги ортоформадаги фосфорни полиформага максимал даражада (90-92%) конверсияланишини таъминлайдиган, шу билан мочевинани барқарорлаштирадиган ва унинг атмосферага йўқотилишини камайтирадиган буғлатилган ЭФК нинг мақбул консентрацияси (56,33% П2О5) аниқланган;
концентрланган мураккаб ўғитлар ва озуқавий калций фосфатларини донадорланган ва кукун шаклда ишлаб чиқариш технологиялари ишлаб чиқилган ва моддий баланслари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Марказий Қизилқум фосфоритларидан олинган экстракцион фосфор кислотаси асосида концентрланган мураккаб ўғитлар ва озуқавий фосфатлар олиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
тозаланган, концентрланган фосфор кислотасини аммонийлаштириш асосида Н:П2О5 = 12:57 ва 18:50 маркадаги юқори маркали аммоний фосфатлар - МАФ ва ДАФ олиш технологияси “Электрокимёзавод” ҚК-АЖнинг “2026-2030 йилларда амалиётга жорий этиладиган истиқболли илмий ишланмалар рўйхати”га киритилган (“Электрокимёзавод” ҚК-АЖнинг 2025 йил 16 июндаги 65-сон маълумотномаси). Натижада, иссиқхона хўжалиги ва гидропоникада томчилатиб қўллаш учун универсал, экологик тоза ва иқтисодий самарадор азот-фосфорли ўғитлар олиш имкони яратилади;
тозаланган, концентрланган фосфор кислотаси билан оҳактош ва суяк унини парчалаш асосида озуқавий МКФ олиш технологияси “Электрокимёзавод” ҚК-АЖнинг “2026-2030 йилларда амалиётга жорий этиладиган истиқболли илмий ишланмалар рўйхати”га киритилган (“Электрокимёзавод” ҚК-АЖнинг 2025 йил 16 июндаги 65-сон маълумотномаси). Натижада, қишлоқ хўжалиги ҳайвонларини фосфор ва калций билан таъминлаш, шу орқали уларнинг ўсиши, маҳсулдорлигини ошириш ва олинган маҳсулотларнинг (гўшт, сут) озуқавий қийматини яхшилаш имконияти яратилади; 
тозаланган, буғлатилган ЭФК ва карбамид асосида мувозанатлашган НП-ўғит (фосфо-мочевина) олиш технологияси “Электрокимёзавод” ҚК-АЖнинг “2026-2030 йилларда амалиётга жорий этиладиган истиқболли илмий ишланмалар рўйхати”га киритилган (“Электрокимёзавод” ҚК-АЖнинг 2025 йил 16 июндаги 65-сон маълумотномаси). Натижада, ўғитларнинг кислотали тавсифидан келиб чиқиб, ўсимликларнинг, айниқса, ишқорий ва карбонатли тупроқлардан озуқа моддаларини ўзлаштириш самарадорлигини ошириш имконияти яратилади.

Yangiliklarga obuna bo‘lish