Normurodov Bobomurod Ruzimuratovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): «Yog‘li kompozitlarni olish, kimyoviy modifikatsiyalash texnologiyasi va ularni qo‘llash imkoniyatlari», 02.00.14 - Organik moddalar va ular asosidagi materiallar texnologiyasi (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/T3725.
Ilmiy rahbar: Do‘stov Sayfullo Idievich, kimyo fanlari nomzodi, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasalar nomi: Buxoro davlat texnika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Termiz davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.K/T.12.05.
Rasmiy opponentlar: Kamolov Luqmon Sirojiddinovich, kimyo fanlari doktori, professor; Jumaeva Zulxumor Ergashevna, texnika fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Urganch davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: yog‘li kompozit materiallarni olish, ularni turli kimyoviy modifikatsiya usullari bilan yaxshilash hamda ularning fizik-kimyoviy va funksional xossalarini aniqlash orqali sanoatda qo‘llash imkoniyatlarini baholashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
pilla g‘umbagidan yog‘lovchi moddalarni ekstraksiyalashning maqbul sharoitlari: ekstragent sifatida 1:3 nisbatda geksandan foydalanilganda 2 soat mobaynida maxsulot unumni 22,2 % ni tashkil qilishi aniqlangan;
ajratilgan pilla g‘umbagi yog‘i tarkibining xromatografik tahlili asosida taqqoslanilayotgan moddalarga nisbatan monoto‘yinmagan, bitta qo‘sh bog‘li yog‘ kislotalar miqdori 9,45 -24,2 % ni tashkil etishi aniqlangan;
pilla g‘umbagi yog‘ini natriy gidrosulfit bilan kimyoviy modifikatsiyalash asosida charmni yog‘lovchi emulsiyaning barqarorligini oshiruvchi emulgator olingan;
pilla g‘umbagidan yog‘larni ajratish va ularni modifikatsiyalash asosida charmni yog‘lovchi emulsiya uchun emulgator olish texnologiyasi ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Mahalliy sanoat yonaki mahsuloti pilla g‘umbagi yog‘i va uning modifikatsiyalangan mahsulotlari asosida ishlab chiqilgan kompozisiya bilan astarlik va poyabzal ustki qismi uchun olingan charmni yog‘lantirish texnologiyasi bo‘yicha olingan ilmiy-amaliy natijalar asosida:
pilla g‘umbagidan ajratilgan yog‘ asosidagi yog‘lovchi kompozisiya astarlik charm yarim mahsulotlarini yog‘lashda “YuKSALISh ChARM SANOAT SERVIS” MChJ da amaliyotga joriy etilgan (“O‘ZChARMSANOAT” uyushmasining 2024 yil 24 iyuldagi AS-7/2152-son ma’lumotnomasi). Natijada, charmning pishish haroratini +4,6 oC haroratga oshishiga hamda charmning 10 MPa uzilishdagi mustahkamligining 0.12 MPa ga, 5 MPa kuchlanishdagi uzayishni 8,1 % ga yaxshilash imkonini bergan;
pilla g‘umbagidan ajratilgan yog‘, murakkab efir va emulgator asosidagi yog‘lovchi kompozisiya ustki charm yarim mahsulotlarini yog‘lashda “Gold Leather Export Import” MChJ da amaliyotga joriy etilgan (“O‘ZChARMSANOAT” uyushmasining 2024 yil 24 -iyuldagi AS-7/2152-son ma’lumotnomasi). Natijada, charm yarim mahsulotini yog‘lantirish jarayonida import mahsulotlari o‘rniga mahalliy yog‘lovchi resurslar asosidagi kompozisiyani qo‘llash hamda nazorat charmlaridan qolishmaydigan va davlat standartlari talabiga to‘liq javob beradigan charm olish imkonini bergan.
