Хасанов Жахонгир Алижон ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Доиравий эластик пластинкаларнинг чизиқлимас тебранишларини динамик сўндириш масалалари”  (Задачи динамического гашения нелинейных колебаний круглых упругих пластин) 01.02.01 – Назарий механика (физика математика фанлари). Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/FM1234
Илмий раҳбар: Дусматов Олимжон Мусурмонович физика математика фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат техника университети ҳузуридаги илмий даража берувчи PhD.03/2025.27.12.FM/Т.16.02 рақамли илмий кенгаш. 
Расмий оппонентлар: Каримов Камалджан Аббосович техника фанлари доктори, профессор; Манглиева Журагул Ҳамроқуловна физика-математика фанлари номзоди, доцент;  
Етакчи ташкилот номи:  Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти миллий тадқиқот университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: гармоник кинематик ва тасодифий қўзғалишлар таъсиридаги тебранишлардан ҳимояланувчи номукаммал эластик доиравий пластинкаларни эластик демпферловчи элементи материали гистерезис типидаги диссипатив характеристикали динамик сўндиргичлар билан чизиқли бўлмаган кўндаланг тебранишларини математик моделлаштириш, тебранишларининг динамик сўндириш эффективлигини баҳолаш, устуворлигини текшириш методикалари ишлаб чиқиш ҳамда тавсиялар беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тебранишлардан ҳимояланувчи номукаммал эластик доиравий пластинкалар ва динамик сўндиргичлар эластик демпферловчи элементлари материалларининг гистерезис типидаги диссипатив хусусиятларини ҳисобга олиб, гармоник кинематик ва тасодифий қўзғалишлар таъсирларидаги кўндаланг чизиқлимас тебранишларининг математик моделлари яратилган;
доиравий пластинкаларнинг динамик сўндиргичлар билан биргаликдаги чизиқлимас гармоник кинематик кўндаланг тебранишларида узатиш функсияларини, тасодифий тебранишларида кўчишлари ва абсолют тезланишларининг ўртача квадратик қийматлари ифодаларини аналитик аниқлаш методикалари ишлаб чиқилган;
доиравий пластинкалар материалларининг қаралаётган жараёнларда чизиқли бўлмаган гистерезис типидаги диссипативлик хоссаларини ҳисобга олган ҳолда тебранишларини сўндириш эффективлиги параметрлари бўйича баҳоланган ва тавсиялар ишлаб чиқилган;
тебранишлардан ҳимояланувчи доиравий пластинкаларнинг динамик сўндиргичлар билан биргаликдаги гармоник кинематик ва тасодифий кўндаланг чизиқли бўлмаган тебранишларининг устуворлик шартларини аниқлаш методикалари ишлаб чиқилган ҳамда сонли ечиш услубиётларини қўллаш натижасида устуворлик чегаралари ва соҳалари динамик сўндиргичларнинг параметрлари бўйича аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Гармоник кинематик ва тасодифий қўзғалишларда тебранишлардан ҳимояланувчи доиравий пластинкаларнинг динамикаси бўйича олинган натижалар асосида:
доиравий пластинканинг динамик сўндиргич билан биргаликдаги кўндаланг тебранишлари математик модели ва динамикасини баҳолашнинг сонли таҳлил этиш услубияти Самарқанд вилояти транспорт бошқармаси “Трамвай линияларини эксплуатация қилиш дирекцияси” давлат корхонасида транспорт воситаларининг доиравий пластинка шаклидаги қисми тебранишларини ўрганишда жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 09.07.2025 йилдаги № 04/7150 сонли маълумотномаси). Натижада динамик сўндиргични қўлланилиши ўрнатилиш нуқтасига қараб тебранишлар амплитудасини 1.4 мартадан 2.5 мартагача камайтирилишига эришилган.
пластинкаларнинг динамик сўндиргичлар билан биргаликдаги чизиқлимас тебранишларида кинематик қўзғалишларда узатиш функсияларини, тасодифий қўзғалишларда кўчишлар ва абсолют тезланишларнинг ўртача квадратик қийматларини аналитик аниқлаш методикаларидан ҳамда пластинкаларнинг динамик сўндиргичлар билан биргаликдаги кўндаланг тебранишларини устуворлик шартлари бўйича устуворлик чегаралари ва соҳаларини аниқлашнинг сонли ҳисоблашлар алгоритмлари давлат дастурлари доирасида 2024-2025 йилларда бажарилган ФЛ-7923051889-сонли “Чўянларнинг структура ҳосил қилиш ва локал деформацияланиши жараёнларини ўрганиш мақсадида яхшиланган маркалари ҳамда уларнинг физик-механик тавсифларини бузмасдан назорат қилиш усуллари ва воситаларини яратиш” мавзусидаги халқаро фундаментал лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Тошкент давлат транспорт университетининг 8.01.2026-йилдаги № 04-01/95 сонли маълумотномаси). Натижада, системалар динамикасини ўрганиш ва сонли таҳлил этиш имконияти яратилган.