Базарбоева Шохсанам Муратовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): ХИХ аср охири – ХХ аср бошларида Туркистонда ветеринария ишининг шаклланиши: тарихий таҳлил, 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:2025-12-12.PhD/Tar
Илмий раҳбар: Юнусова Хуршида Эркиновна, Тарих фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ориентал университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети. DSc.03/2025.27.12.Tar.11.01
Расмий оппонентлар: тарих фанлари доктори, профессор. Эргашева Юлдуз Алимовна; тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент Ахмедов Бегзод Абдурахмонович
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади 1870-1917-йилларда Россия империясининг Туркистон генерал-губернаторлигида олиб борган ветеринария сиёсати, мустамлака даврида бу соҳанинг аҳволи ҳамда тармоқнинг чорвачиликда тутган ўрнини очиб беришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Россия империяси Туркистон ўлкасида ветеринария тизимини шаклланиши жараёнида ветеринария ташкилотлари ва шифохоналарини ташкил этган бўлса-да, улар, асосан, мустамлака маъмуриятига иқтисодий фойда келтирадиган чорвачилик соҳасигагина хизмат кўрсатганлиги ҳамда ит, мушук каби уй ҳайвонлари ва паррандалар эътиборсиз қолдирилганлиги очиб берилган.
Туркистон ўлкасида иккита параллел шаклда ишловчи ветеринария ташкилотлари мавжуд бўлиб, улардан бири қонунан ҳарбий вазирга бўйсунганлиги, бошқаси эса амалда эпизоотияга қарши курашувчи ташкилот Туркистон генерал-губернаторлиги қошидаги ветеринария бошқармасига ва Ички ишлар вазирлигига бўйсунганлиги, мазкур ташкилотларнинг ҳамкорликда фаолият юритмаганлиги чорва ҳайвонлари орасида тарқалган турли касалликларга қарши курашга салбий таъсир этганлиги далилланган.
Ўлкада ветеринария муассасалари томонидан ҳайвонларни даволаш ва эпизоотияларга қарши курашиш ишларини олиб боришдаги камчиликлар ва бу соҳада мутахассислар етишмаганлиги туфайли ветеринария соҳасининг асосий вазифаси бўлган чорвачилик ҳолатини яхшилаш масаласи кейинги ўринга тушиб қолганлиги аниқланган.
Ветеринария ходимларининг аксарияти мутахассислик бўйича чуқур билимга эга эмаслиги, улардан кўпчилиги фақат мактабни битирган ва талабалардан иборат бўлиб, касалликларга қарши курашнинг рационал усулларидан бехабар бўлганлиги ҳамда молиявий маблағ етишмовчилиги каби муаммолар эпидемик ва эндемик касалликларга қарши самарали кураш олиб борилмаганлигининг асосий сабаби бўлганлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. ХИХ аср охири – ХХ аср бошларида Туркистонда ветеринария ишининг шаклланиши: тарихий таҳлил мавзусида олиб борилган тадқиқот иши давомида олинган натижа, амалий таклиф ва тавсиялардан:
“ХИХ аср охири – ХХ аср бошларида Туркистонда ветеринария ишининг шаклланиши: тарихий таҳлил” мавзусидаги 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи ихтисослиги бўйича тарих фанлари доктори (PhD) илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация иши доирасида ишлаб чиқилган илмий-амалий таклиф ва тавсиялардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2022-2023-йилларда ўтказилган тарғибот фаолиятида татбиқ этилган. (Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2024-йил 11-июндаги
257-сон маълумотномаси).
Хусусан, “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийларини тайёрлашда тадқиқотда илгари сурилган 1870-1917-йилларда Туркистон генерал-губернаторлигидаги ветеринариянинг аҳволи ҳамда бу тармоқнинг иқтисодий ва чорвачилик жараёнлардаги ўрни, ўрганилаётган даврда аҳоли кундалик ҳаётида ветеринария хизматидан фойдаланиш йўлларини таҳлил қилиш, чорва моллари касалликларга қарши кураш жараёнида мустамлака маъмурияти томонидан амалга оширилган ташаббусларни таҳлил этиш каби муносабатларига оид илмий хулосалардан маълумот сифатида фойдаланилди. (“Ўзбекистон” телерадиоканали” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалининг 2024-йил 9-октябр 01-44-289-сон маълумотномаси).