Shukullaev Anvar To‘ramurotovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Bolalar va o‘smir qizlarda tuxumdonlar germinogen o‘smalarni davolashni takomillashtirish», 14.00.14 – Onkologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.2.PhD/Tib4595.
Ilmiy rahbar: Polatova Djamila Shagayratovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkeni davlat tibbiyot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami:  Bolalar onkologiyasi, gematologiyasi, immunologiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DSc.06/2025.27.12.Tib.06.01.
Rasmiy opponentlar: Alimxodjaeva Lola Tel`manovna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Zaxirova Nargiza Ne’matovna,  tibbiyot fanlari doktori, katta ilmiy xodim.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat tibbiyot universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: davolash taktikasini belgilashda immunogistokimyoviy tadqiqotlar va o‘sma markerlarini qo‘llash orqali bolalar va o‘smirlarda tuxumdonlarning germinogen o‘smalarini davolash natijalarini yaxshilashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quydagilardan iborat:
bolalar va o‘smirlarda tuxumdonlarning germinogen o‘smalarining morfologik variant mP53 va Bcl-2 ekspressiyasi hamda zardob onkomarkerlari (AFP, XGCh, LDG, Ca-125) darajalari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik aniqlangan;
klinik-instrumental usullar va immunogistokimyoviy ko‘rsatkichlarni integratsiyalashga asoslangan, davolash taktikasini differensial tanlash algoritmi ishlab chiqilgan;
immunogistokimyoviy tekshirishga asoslangan shaxsiylashtirilgan yondashuvni qo‘llash umumiy yashovchanlik ko‘rsatkichlarini ishonchli darajada yaxshilashi (erta bosqichlarda 95–98% gacha) hamda residivlar xavfi minimal bo‘lgan holda kasallikni samarali lokal nazoratni ta’minlashi isbotlangan;
asoratlar chastotasini 20–30% ga kamaytirishi hamda takroriy operatsiyalar, reabilitatsiya va nojo‘ya ta’sirlarni tuzatishga ketadigan xarajatlarni qisqartirgan davolash-diagnostika algoritmi ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy-texnik kengashning 2025 yil 17 noyabrdagi 29/27 sonli xulosasiga ko‘ra:
birinchi ilmiy yangilik: bolalar va o‘smirlarda tuxumdonlarning germinogen o‘smalarining morfologik variant mP53 va Bcl-2 ekspressiyasi hamda zardob onkomarkerlari (AFP, XGCh, LDG, Ca-125) darajalari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik aniqlangan. Ilmiy yangilikning ahamiyati: Morfologiya, immunogistokimyoviy markerlar (p53 va bcl-2 ning yuqori ifodalanishi agressiv kurs bilan bog‘liq) va o‘sma markerlari darajalari o‘rtasida aniq bog‘liqliklarni o‘rnatish kimyoterapiya samaradorligini, qaytalanish xavfini va kasallikning umumiy prognozini bashorat qilish imkonini beradi. Bu neoad’yuvant kimyoterapiya rejimlarini tanlash va tug‘ish qobiliyatini saqlashga urg‘u bergan holda jarrohlik aralashuv darajasini o‘z ichiga olgan shaxsiylashtirilgan davolash yondashuviga o‘tish uchun asos yaratadi. Ilmiy innovatsiyalarning ijtimoiy ta’siri prognostik aniqlikni oshirish va har bir bemor uchun mos davolash strategiyasini tanlashdan iborat. Bu ortiqcha kimyoterapiya yoki etarlicha radikal jarrohlik aralashuvlarning oldini olish, reproduktiv funksiyani, hayot sifatini saqlash va yosh bemorlarda nogironlikni kamaytirish imkonini beradi. Kompleks klinik-morfologik, immunogistokimyoviy va molekulyar tahlilning iqtisodiy samaradorligi har bir bemor uchun o‘rtacha ≈1365300 so‘mni tashkil etadi va ortiqcha kimyoterapiya kurslarini qisqartirish, takroriy jarrohlik aralashuvlarining oldini olish va asoratlar va takroriy kasalxonaga yotqizish chastotasini kamaytirish imkonini beruvchi xavfni yanada aniqroq aniqlash orqali erishiladi. Xulosa: Aniqlangan natijalar bolalar va o‘smirlarda tuxumdon germinogen o‘smalarini davolashda biologik asoslangan yondashuv uchun asos yaratadi, terapiyani aniq tibbiyot toifasiga o‘tkazadi, bu esa tuzalishni oshiradi va tug‘ishni saqlaydi.
ikkinchi ilmiy yangilik: klinik-instrumental usullar va immunogistokimyoviy ko‘rsatkichlarni integratsiyalashga asoslangan, davolash taktikasini differensial tanlash algoritmi ishlab chiqilgan. Ilmiy yangilikning ahamiyati: algoritm qaror qabul qilish jarayonini rasmiylashtiradi, konservativ kuzatuv, neoad’yuvant kimyoterapiya (masalan, III-IV bosqichlar uchun 2-qator kimyo preparatlar), organlarni saqlovchi jarrohlik yoki kombinatsiyalangan yondashuv uchun ko‘rsatmalarni ajratib turadi, bunda tug‘ruqni saqlovchi jarrohlikka ustuvorlik beriladi. Ilmiy innovatsiyalarning ijtimoiy samaradorligi: u individual davolashni ta’minlaydi, onkologik natijalarni maksimal darajada oshiradi va tug‘ish qobiliyatini saqlaydi, bemorlarga reproduktiv funksiyalarini amalga oshirish va kelajakda to‘liq hayot kechirish imkonini beradi. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: davolash taktikasini differensial tanlash algoritmini joriy etishdan bir bemor uchun ≈1 098 650 so‘mni tashkil etadi va klinik qarorlarni standartlashtirish, nooptimal davolash taktikasining chastotasini kamaytirish, takroriy operatsiyalar sonini kamaytirish va davolashni qayta rejalashtirish, shuningdek, statsionar resurslari va muolaja vaqtidan yanada oqilona foydalanish bilan bog‘liq. Xulosa: Algoritmni amalga oshirish davolash samaradorligi va xavfsizligini oshiradi, resurslardan oqilona foydalanishni va shaxsiylashtirilgan natijalarni ta’minlaydi.
uchinchi ilmiy yangilik: immunogistokimyoviy tekshirishga asoslangan shaxsiylashtirilgan yondashuvni qo‘llash umumiy yashovchanlik ko‘rsatkichlarini ishonchli darajada yaxshilashi (erta bosqichlarda 95–98% gacha) hamda residivlar xavfi minimal bo‘lgan holda kasallikni samarali lokal nazoratni ta’minlashi isbotlangan. Ilmiy yangilikning ahamiyati: ma’lumotlar shaxsiylashtirilgan yondashuvning ustunligini tasdiqlaydi, mahalliy va tizimli nazorat tufayli tuzalish darajasi oshadi va qaytalanish kamayadi. Ilmiy innovatsiyalarning ijtimoiy samaradorligi: umr ko‘rish davomiyligi va hayot sifatini oshirish, reproduktiv salohiyatni saqlab qolish, bemorlar va oilalarga psixologik yukni kamaytirish. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi quyidagilardan iborat: immunogistokimyoviy markerlar va davolash algoritmidan foydalangan holda shaxsiylashtirilgan yondashuv bir bemor uchun ≈1 266 650 so‘mga etadi, bu asosan kasallikning qaytalanish chastotasini kamaytirish va shunga mos ravishda takroriy kimyoterapiya va jarrohlik aralashuvlarga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirish, shuningdek, saqlanib qolgan bir yillik hayot uchun solishtirma xarajatlarni kamaytirish va nogironlik bilan bog‘liq bilvosita iqtisodiy yo‘qotishlarni kamaytirish hisobiga. Xulosa: Shaxsiylashtirilgan yondashuv juda samarali bo‘lib, tugish va hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: asoratlar chastotasini 20–30% ga kamaytirishi hamda takroriy operatsiyalar, reabilitatsiya va nojo‘ya ta’sirlarni tuzatishga ketadigan xarajatlarni qisqartirgan davolash-diagnostika algoritmi ishlab chiqilgan. Ilmiy yangilikning ahamiyati: davolashni rejalashtirishga markerlarni integratsiyalashning klinik ahamiyatini tasdiqlaydi. Ilmiy innovatsiyalarning ijtimoiy samaradorligi: bemorlarning mustaqilligini oshiradi va ularning faol hayotini uzaytiradi. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi: ishlab chiqilgan davolash algoritmini qo‘llashdan bir bemor uchun ≈454 500 so‘mni tashkil etadi va asoratlar chastotasini 20-30% ga kamaytirish, ularni tuzatish xarajatlarini kamaytirish, reabilitatsiya xarajatlarini kamaytirish va takroriy kasalxonaga yotqizish sonini kamaytirish orqali erishiladi, bu esa algoritmni klinik amaliyotga joriy etishning iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligini tasdiqlaydi. Xulosa: Algoritm asosli bo‘lib, har jihatdan ustunlikni ta’minlaydi. Mazkur ilmiy yangiliklar Samarqand viloyat bolalar ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi (2025 yil 6 noyabrdagi  201/U-sonli buyruq) va  Surxondaryo viloyat bolalar ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi (2025 yil 10 noyabrdagi  122/t-sonli buyruq) tomonidan amaliyotga joriy etilgan.