Bayzakova Malika Abdukayumovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Xalqaro baholash dasturi asosida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining metodik tayyorgarligini takomillashtirish (PIRLS misolida)”, 13.00.02 -Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (pedagogika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD./Ped9975.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti.
Ilmiy rahbar: Elmuratova Dilrabo Muxammatovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi: O‘zbekiston MIlliy pedagogika universiteti, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.03.
Rasmiy opponentlar: Shodieva Matlyuba Jo'raevna, pedagogika fanlari doktori (DSc); Azizova Qizlarxon Mashrabovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat pedagogika instituti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Xalqaro baholash dasturi asosida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida metodik tayyorgarligini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari pedagogik jarayonning tashkiliy konseptual strukturasini DIF (Differential Item Functioning) holatini hisobga olgan xolda loyihalash mazmuniga ustuvorlik berish, axborotni izlash va ajratib olish jarayonlarini semantik paradigma shart sharoitlariga mos audentiv-refleksiyalash asosida aniqlashtirilgan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitishda metodik tayyorgarligini rivojlantirish modeli kasbiy kontekstidagi mazmunli-jarayonli-natijaviy komponentlarini pedagogik ta’lim mazmunga integratsiyalash, amaliyotga yo‘naltirilgan differensial ta’limni kognitiv innovatsion texnologiyalar, baholash va monitoring ko‘rsatkichlarini transformatsiyalash asosida takomillashtirilgan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida metodik tayyorgarligini rivojlantirish metodikasi taxlil va tanqidiy fiklashni fanlararo integratsiyalashgan mazmuniga “Learning kreativ” texnologiyasi, kontekstli modulli va intellektual tafakkurni rivojlantiruvchi metodlarni joriy etish, matnlar bilan ishlash strategiyalarini raqamli resurslardan samarali foydalanish orqali vizuallashtirish asosida takomillashtirilgan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitishda metodik tayyorgarligini rivojlantirish samaradorligi baholash kompetensiyasini xalqaro benchmark (International Benchmark) talablariga mos identiv indikatorlarini kiritish, tayyorgarlikning natijadorligi va aniqligini formativ va summativ baholash asosida oshirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitishda metodik tayyorgarligini rivojlantirishga oid olingan ilmiy natijalari asosida:
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida metodik tayyorgarligini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari pedagogik jarayonning tashkiliy konseptual strukturasini DIF (Differential Item Functioning) holatini hisobga olgan xolda loyihalash mazmuniga ustuvorlik berish, axborotni izlash va ajratib olish jarayonlarini semantik paradigma shart sharoitlariga mos audentiv-refleksiyalash asosida aniqlashtirilganga doir ishlanmalar “Boshlang‘ich ta’limda matn ustida ishlash metodikasi” nomli o‘quv q o‘llanma mazmuniga singdirilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2024-yil 7-maydagi 149–sonli buyrug‘iga asosan berilgan 149124-raqamli nashr ruxsatnomasi). Natijada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitishda metodik tayyorgarligini takomillashtirish shart-sharoitlarini tahlil qilish imkoni yaratilgan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitishda metodik tayyorgarligini rivojlantirish modeli kasbiy kontekstidagi mazmunli-jarayonli-natijaviy komponentlarini pedagogik ta’lim mazmunga integratsiyalash, amaliyotga yo‘naltirilgan differensial ta’limni kognitiv innovatsion texnologiyalar, baholash va monitoring ko‘rsatkichlarini transformatsiyalash asosida takomillashtirishga oid takliflar “Boshlang‘ich ta’limda matn ustida ishlash metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2024-yil 7-maydagi 149–sonli buyrug‘iga asosan berilgan 149124-raqamli nashr ruxsatnomasi). Natijada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarning PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitish metodikasini rivojlantirishning modelini takomillashtirish imkoni oshirilgan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida metodik tayyorgarligini rivojlantirish metodikasi taxlil va tanqidiy fiklashni fanlararo integratsiyalashgan mazmuniga “Learning kreativ” texnologiyasi, kontekstli modulli va intellektual tafakkurni rivojlantiruvchi metodlarni joriy etish, matnlar bilan ishlash strategiyalarini raqamli resurslardan samarali foydalanish orqali vizuallashtirish asosida takomillashtirishga oid takliflar “Boshlang‘ich ta’limda matn ustida ishlash metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2024-yil 7-maydagi 149–sonli buyrug‘iga asosan berilgan 149124-raqamli nashr ruxsatnomasi). Natijada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturiga tayyorlash texnologiyasi bosqichlarini aniqlash imkoni yaratilgan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitishda metodik tayyorgarligini rivojlantirish samaradorligi baholash kompetensiyasini xalqaro benchmark (International Benchmark) talablariga mos identiv indikatorlarini kiritish, tayyorgarlikning natijadorligi va aniqligini formativ va summativ baholash asosida oshirishga oid takliflar “Boshlang‘ich ta’limda matn ustida ishlash metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2024-yil 7-maydagi 149–sonli buyrug‘iga asosan berilgan 149124-raqamli nashr ruxsatnomasi). Natijada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS xalqaro baholash dasturi asosida o‘qitishda an’anaviy kommunikativ metodlarning elektron didaktik vositalar bilan uzviy aloqasini ta’minlash asosida metodik tayyorgarligini takomillashtirishga erishilgan.