Авезова Дурдона Гафуржон қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Аутист болаларнинг оилаларида шахслараро муносабатларнинг ўзиг хослиги», 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологийси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.4.PhD/P345.
Илмий раҳбар: Муминова Лола Раҳимовна, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: “Оила ва гендер” илмий- тадқиқот институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети,  DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Абдуллаева Барно Сайфуддиновна, психология фанлари доктори, профессор; Жуманиёзова Насиба Раматиллаевна, психология фанлари доктори(DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
 Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик
II. Тадқиқотнинг мақсади аутист болаларнинг оилаларида шахслараро муносабатларни яхшилашга қаратилган амалий психокоррексион технологияларни ишлаб чиқиш ва уларнинг самарадорлигини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
аутист болаларнинг оилаларидаги мулоқотда ота-она-фарзанд муносабатлари динамикасини “болани оилада қабул қилиниш” даражасига боғлиқлигига асосланиб ота ва онанинг ўз фарзандига ҳимояловчи позиция негизида компенсатор-адаптив оилавий ўзаро таъсирни кучли намоён қилиши аниқланган; 
ота-онанинг аутист фарзандига нисбатан муносабатида оиладаги тарбия позициясига дифференциал ёндашув ва ролли кутилмаларнинг асимметрияси туфайли ота-бола мулоқотида ижтимоий ролларни қабул қилинишига боғлиқ конструктив коммуникация, она-бола мулоқотида эса эмосионал диссонанслар таъсирида шаклланувчи зиддиятли қарашларнинг доминант эканлиги далилланган;
ота-она-фарзанд ўртасида конструктив шахслараро муносабатларнинг шаклланиши аутист боланинг ҳолатини “хавфлилик” даражасига кўра болани эмоционал қабул қилиш симбиоз ва назоратга асосланган муносабатнинг таъсирига боғлиқ эканлиги аниқланган; 
аутистик болаларнинг оилаларида конструктив шахслараро муносабатларни шакллантириш учун оилавий мулоқотда соддалаштирилган тил ва визуал-кинестик сигналлардан фойдаланиш орқали болани эмосионал қўллаб-қувватлаш муҳимлигига кўра ривожланишнинг яқин зонасига мувофиқ ижтимоий ва ҳиссий соҳага коррексион адаптив таъсир этиш зарурлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.  
Аутист болаларнинг оилаларида шахслараро муносабатларнинг ўзиг хослигини тадқиқ этиш асосида 
аутист болаларнинг оилаларидаги мулоқотда ота-она-фарзанд муносабатлари динамикасини “болани оилада қабул қилиниш” даражасига боғлиқлигига асосланиб ота ва онанинг ўз фарзандига ҳимояловчи позиция негизида компенсатор-адаптив оилавий ўзаро таъсирни кучли намоён қилиши аниқланган маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-сентябрдаги №ПМ-133-сон буйруғига биноан “Онтогенез психологияси. Дифференциал психология” модулига сингдирилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-сентябрдаги №ПМ-133-сон маълумотномаси). Натижада аутист болаларнинг оилаларида шахслараро муносабатларда ижобийлашиш имкониятларини кенгайтиришга эришилган. 
ота-онанинг аутист фарзандига нисбатан муносабатида оиладаги тарбия позициясига дифференциал ёндашув ва ролли кутилмаларнинг асимметрияси туфайли ота-бола мулоқотида ижтимоий ролларни қабул қилинишига боғлиқ конструктив коммуникация, она-бола мулоқотида эса эмосионал диссонанслар таъсирида шаклланувчи зиддиятли қарашларнинг доминант эканлиги далилланган маълумотлар Республика болалар ижтимоий мослашуви марказининг 2023-йил 23-октябрдаги 01-253-сон маълумотномасига биноан “Аутизм синдромли болаларда ҳамда уларнинг ота-оналарида ижобий мулоқот ко'никмаларини шакллантиришнинг амалий технологиялари (аутизм синдромли болалар, шунингдек, даун синдромли, БСФ каби болаларнинг ота-оналари учун)” мавзусидаги режасига сингдирилган (Республика болалар ижтимоий мослашуви марказининг 2023-йил 23-октябрдаги 01-253-сон маълумотномаси). Натижада талабаларда аутист болалар билан ижобий мулоқот ўрнатиш методикасини қўллаш кўникмаларини оширишга эришилган. 
ота-она-фарзанд ўртасида конструктив шахслараро муносабатларнинг шаклланиши аутист боланинг ҳолатини “хавфлилик” даражасига кўра болани эмоционал қабул қилиш симбиоз ва назоратга асосланган муносабатнинг таъсирига боғлиқ эканлиги аниқланган маълумотлар СОС болалар маҳаллалари уюшмасининг аутист болали оилаларда ота-она ва аутист бола шахс сифатидаги ўзаро муносбатлари, ота-онанинг тарбиячилик функсияси, ота-она ва фарзанд муносабатларини мувофиқлаштирувчи механизм амалий фаолиятда қўлланилган (СОС болалар маҳаллалари уюшмаси Самарқанд филиали 2023-йил 14-март санасидаги 01/122сонли маълумотномаси). Натижада аутист болали оилалар билан олиб бориладиган самарали мулоқот кўникмаларини шакллантириш йўллари тизимини ташкил этишга эришилган;; 
аутистик болаларнинг оилаларида конструктив шахслараро муносабатларни шакллантириш учун оилавий мулоқотда соддалаштирилган тил ва визуал-кинестик сигналлардан фойдаланиш орқали болани эмосионал қўллаб-қувватлаш муҳимлигига кўра ривожланишнинг яқин зонасига мувофиқ ижтимоий ва ҳиссий соҳага коррексион адаптив таъсир этиш зарурлиги далилланган маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-сентябрдаги №ПМ-133-сон буйруғига биноан “Онтогенез психологияси. Дифференциал психология” модулига сингдирилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 23-сентябрдаги №ПМ-133-сон маълумотномаси). Натижада аутист болаларда мулоқот кўникмалари ижобийлашишига эришилган ҳамда  аутизм муаммоси, аутист болаларнинг оилаларида шахслараро муносабатларни шакллантириш тушунчасини илмий асосланган талқинда оммалаштириш асосида аутизм синдромили болаларнинг меъёрий ҳаётий фаолиятини таъминлашда шахслараро муносабатларни ижобийлаштириш усуллари бўйича амалий таклиф ва тавсиялар такомиллаштирилган.  

Yangiliklarga obuna bo‘lish