Эргашев Уйғун Жабборовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Камерал солиқ назоратини рақамлаштиришни такомиллаштириш йўллари” 08.00.07–“Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйҳатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Iqt3797
Илмий раҳбар: Шухрат Аманович Тошматов, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент Кимё Халқаро Университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: Юлдашев Обиддин Тошмурзаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, доц; Қўзиев Равшан Рамазонович, иқтисодиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Самарқанд Иқтисодиёт ва Сервис институти тавсия этилсин
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади камерал солиқ текширувларини амалга ошириш жараёнида ақлли (смарт) ва молиявий технологиялар имкониятларидан фойдаланган ҳолда “солиқ хавфи”ни аниқлаш механизмларини такомиллаштиришга йўналтирилган илмий асосланган таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
давлат бюджети даромадларини барқарор ошириш ҳамда солиқ органларининг институционал салоҳиятини мустаҳкамлашда камерал текширувлар натижасида қўшимча ундирилган пенялар ва молиявий ҳамда маъмурий жарималар суммасининг 80 фоизини давлат бюджетига, 20 фоизини Солиқ қўмитасининг махсус жамғармасига йўналтириш асосланган;
назорат органлари ўртасидаги институционал ҳамкорлик ва рағбатлантириш механизмларини кучайтиришда камерал солиқ текшируви Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти томонидан тақдим этилган маълумотлар асосида ўтказилган ҳолларда қўшимча ундирилган пенялар ва молиявий ҳамда маъмурий жарималар суммасининг 10 фоизини Солиқ қўмитасининг махсус жамғармасига, 10 фоизини эса Департаментнинг махсус бюджетдан ташқари жамғармасига йўналтириш таклиф этилган;
давлат бюджети даромадларининг тўлиқлиги ва фискал интизомни таъминлашда солиқ текширувлари натижасида аниқланиб, ўз вақтида бюджетга ўтказилмаган солиқ суммаларини тўлиқ ҳажмда давлат бюджетига йўналтириш асосланган;
қонунийлик тамойилини таъминлаш ва солиқ тўловчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишда камерал солиқ текшируви жараёнида Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексида тақиқланган солиқ назорати тадбирларини амалга оширмаслик таклиф этилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
давлат бюджети даромадларини барқарор ошириш ҳамда солиқ органларининг институционал салоҳиятини мустаҳкамлашда камерал текширувлар натижасида қўшимча ундирилган пенялар ва молиявий ҳамда маъмурий жарималар суммасининг 80 фоизини давлат бюджетига, 20 фоизини Солиқ қўмитасининг махсус жамғармасига йўналтириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 29-декабрдаги ПҚ-422-сон қарорига асосан Ўзбекистон Республикасининг “2024-йил учун Ўзбекистон Республикасининг давлат бюджети тўғрисида”ги қонуни ижросини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида қарорида акс этган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025 йил 7 октябрдаги 18/1-113095-сон маълумотномаси). Натижада камерал солиқ текширувининг дастлабки натижаларига кўра, фаолияти текширилган ўртача ҳар йили 40 мингдан ортиқ хўжалик юритувчи субектларда ўртача 15.0 трлн сўмлик солиқ хавфи аниқланган бўлиб, солиқ органлари томонидан ўтказилган камерал солиқ текшируви натижасида қўшимча ундирилган 15.0 трлн сўмдан 125.0 млрд сўми Солиқ қўмитасининг махсус жамғармасига қўшимча маблағлар шакилланишига эришилди.
назорат органлари ўртасидаги институционал ҳамкорлик ва рағбатлантириш механизмларини кучайтиришда камерал солиқ текшируви Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти томонидан тақдим этилган маълумотлар асосида ўтказилган ҳолларда қўшимча ундирилган пенялар ва молиявий ҳамда маъмурий жарималар суммасининг 10 фоизини Солиқ қўмитасининг махсус жамғармасига, 10 фоизини эса Департаментнинг махсус бюджетдан ташқари жамғармасига йўналтириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 29-декабрдаги ПҚ-422-сон Ўзбекистон Республикасининг “2024-йил учун Ўзбекистон Республикасининг давлат бюджети тўғрисида”ги қонуни ижросини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида қарорида акс этган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 7-октябрдаги 18/1-113095-сон маълумотномаси). Натижада камерал солиқ текширувининг дастлабки натижаларига кўра, фаолияти текширилган ўртача ҳар йили 8 мингдан ортиқ хўжалик юритувчи субектларда ўртача 3.0 трлн сўмлик солиқ хавфининг солиқ органлари томонидан ўтказилган камерал солиқ текшируви натижасида қўшимча ундирилган 3.0 трлн сўмдан 300.0 млрд сўми Солиқ қўмитасининг махсус жамғармасига 300.0 млрд сўми Департаментнинг махсус бюджетдан ташқари жамғармасига ундирилишига эришилди.
давлат бюджети даромадларининг тўлиқлиги ва фискал интизомни таъминлашда солиқ текширувлари натижасида аниқланиб, ўз вақтида бюджетга ўтказилмаган солиқ суммаларини тўлиқ ҳажмда давлат бюджетига йўналтириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 29- декабрдаги ПҚ-422-сон Ўзбекистон Республикасининг “2024-йил учун Ўзбекистон Республикасининг давлат бюджети тўғрисида»ги қонуни ижросини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида қарорида ўз аксини топган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 7-октябрдаги 18/1-113095-сон маълумотномаси). Натижада, 2023-йилда ўтказилган 41.1 мингта корхонада 45.3 мингта камерал солиқ текширувлари, 9,7 млрд сўм қўшимча солиқ ҳисобланаган ва шундан 5,6 млрд сўм ундирилишига, 2024-йилда 28,8 мингта корхонада 38,9 мингта текширишда 8,8 млрд сўм қўшимча солиқ ҳисобланиб 4,7 млрд сўм ундирилишига, йирик солиқ тўловчиларда 344 та камерал текширувлари ўтказилиб, 3,3 трлн сўм миқдорида қўшимча солиқ ҳисобланиб, шундан 1,7 трлн сўм ундирилишига эришилди.
қонунийлик тамойилини таъминлаш ва солиқ тўловчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишда камерал солиқ текшируви жараёнида Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексида тақиқланган солиқ назорати тадбирларини амалга оширмасликга доир таклифи Вазирлар Маҳкамасининг 2024-йил 13-мартдаги “Камерал солиқ текширувини ўтказиш тартиби соддалаштирилиши муносабати билан вазирлар маҳкамасининг 2021-йил 7-январдаги 1-сон қарори билан тасдиқланган солиқ текширувларини ташкил этиш ва ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида”ги 132-сон қарорида акс эттирилган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 7-октябрдаги 18/1-113095-сон маълумотномаси). Натижада солиқ текширувларининг маъмурий босим тамойили асосида ташкил этилиши олдини олишга, солиқ тўловчиларнинг қонуний хуқуқларининг химоя қилинишига ҳамда мамлакатимизда солиқ органлари ва солиқ тўловчиларнинг ўзаро хамкорлик тамойили асосида фаолият юритишларига ижобий таъсирини кўрсатди.