Валиев Умид Гуламовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Ўзбекистонда ёшлар тадбиркорлигини молиялаштириш механизмларини такоминлаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/Iqt5952
Илмий раҳбар: Жумаев Нодир Хосиятович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.22/29.12.2023.I.175.01
Расмий оппонентлар: Ишманова Динора Нурмамад қизи, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент; Йўлдошев Жаҳонгир Тўрабоевич, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Алфраганус университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ёшлар тадбиркорлигини молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш бўйича илмий жиҳатдан асосланган таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ёшлар саноат ва тадбиркорлик зоналаридаги ер майдонларида барпо этилган тайёр ишлаб чиқариш бино-иншоотларини ёш ташаббускорлар томонидан ипотека шартлари асосида 7 йиллик муддат (шундан 2 йиллик имтиёзли давр) билан харид қилиши учун молиялаштириш механизмларини татбиқ этиш таклиф этилган;
ёшларнинг стартап ва рақамли технологиялар татбиқ этилган инновацион лойиҳаларини молиялаштиришда венчур ва грант механизмларини жорий этиш таклифи тайёрланган;
ёшларнинг тадбиркорлик лойиҳаларини молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш орқали уларни меҳнат бозорида иш қидирувчи (жоб сеекер) субект сифатидан иш ўринларини яратувчи (жоб cреатор) тадбиркорлар қатламига трансформация қилиш механизми ишлаб чиқилган;
олий таълим ташкилотини битирувдан сўнг 5 йил давомида ёшлар томонидан ўз бизнес ғояларини тайёр лойиҳагача олиб бориш ва рискларни бошқариш имкониятларини ошиши аниқланиб, келгусида ёшларга фақат битирув босқичида молиялаштириш механизмларини тадбиқ этиб қолмасдан балки битирувдан кейинги 3 йил муддат давомида ҳам молиялаштириш инструментларидан фойдаланиш таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ёшлар тадбиркорлиги лойиҳаларини молиялаштириш ва самарадорлигини ошириш методологиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ёшлар саноат ва тадбиркорлик зоналаридаги ер майдонларида барпо этилган тайёр ишлаб чиқариш бино-иншоотларини ёш ташаббускорлар томонидан ипотека шартлари асосида 7 йиллик муддат (шундан 2 йиллик имтиёзли давр) билан харид қилиши учун молиялаштириш механизмларини татбиқ этиш таклифи 2023-йил 21-декабрдаги “Сурхондарё вилоятида ёшлар тадбиркорлигини қўллаб-қувватлашга доир чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-400-сонли Президент қарори ижросини таъминлашда фойдаланилган (Миллий банкнинг 05.12.2025 йилдаги 02/7-8285/39-сонли маълумотномаси). Натижада, ёшлар саноат ва тадбиркорлик зоналарида 7 нафар ёш ташаббускорлар учун саноат ипотекаси асосида ажратилган ер майдонларида тадбиркорлик субектлари томонидан тайёр ишлаб чиқариш бино-иншоотлари барпо этилди ҳамда ёш тадбиркорлар томонидан харид қилиниши учун 6,6 млрд. сўм ресурслар йўналтирилган;
ёшларнинг стартап ва рақамли технологиялар татбиқ этилган инновацион лойиҳаларини молиялаштиришда венчур ва грант механизмларини жорий этиш таклифи тайёрланган таклифи
2025-йил 14-февралда "Ёшлар тадбиркорлигини молиялаштириш механизмларини ривожлантириш ва бандлигини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги ПҚ-62-сон Президент қарори ижросини таъминлашда фойдаланилган (Алоқа банкнинг 02.12.2025 йилдаги 31-04/6036-сонли маълумотномаси). Натижада, 2025 йил давомида ёшларнинг стартап ва инновацион лойиҳаларини рўёбга чиқаришга кўмаклашиш ҳамда бизнес ташаббусларини қўллаб-қувватлаш мақсадида
27 млрд.сўм миқдоридаги ресурс ҳисобига 33 нафар ёш ташаббускорларнинг лойиҳалари молиялаштирилган;
ёшларнинг тадбиркорлик лойиҳаларини молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш орқали уларни меҳнат бозорида иш қидирувчи (жоб сеекер) субект сифатидан иш ўринларини яратувчи
(жоб cреатор) тадбиркорлар қатламига трансформация қилиш механизми таклифи 2025-йил 14-февралдаги "Ёшлар тадбиркорлигини молиялаштириш механизмларини ривожлантириш ва бандлигини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги ПҚ-62-сон Президент қарори ижросини таъминлаш юзасидан “Ёшлар бизнеси” дастурини амалга оширишда фойдаланилган (Алоқа банкнинг
02.12.2025 йилдаги 31-04/6036-сонли маълумотномаси). Натижада, 2025-йил давомида ёшларнинг ишбилармонлик кўникмаларини ривожлантириш, тадбиркорлик ғоя ва ташаббусларини қўллаб-қувватлаш мақсадида 9 минг нафарга яқин ёш тадбиркорларга 995,4 млрд. сўм миқдорида кредитлар ажратилган;
олий таълим ташкилотини битирувдан сўнг 5 йил давомида ёшлар томонидан ўз бизнес ғояларини тайёр лойиҳагача олиб бориш ва рискларни бошқариш имкониятларини ошиши аниқланиб, келгусида ёшларга фақат битирув босқичида молиялаштириш механизмларини тадбиқ этиб қолмасдан балки битирувдан кейинги 3 йил муддат давомида ҳам молиялаштириш инструментларидан фойдаланиш таклифи 2025-йил 3-ноябрдаги “Олий таълим ташкилотлари битирувчиларининг ишга жойлашишига кўмаклашиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ–61-сон қарорга ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисидаги ПҚ–328-сонли Президент қарори ижросини таъминлаш юзасидан “Келажакка қадам” дастурини амалга оширишда фойдаланилган (Миллий банкнинг 05.12.2025 йилдаги
02/7-8285/39-сонли маълумотномаси). Натижада, ёшларга олийгоҳни тамомлаганидан сўнг
3 йил давомида “Келажакка қадам” дастурида яратилган молиявий инструментлардан фойдаланиш имконияти тақдим этилиб, 2025 йил давомида юридик шаҳс ташкил этган 612 нафар олий маълумотли ёшларнинг бизнес ташаббусларига 164 млрд. сўм ресурс йўналтирилган.
