Abduraxmonova Zuhra Abduraxmon qizining
fan doktori (DSc) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Sanogen tafakkur rivojlanishining ijtimoiy – psixologik mexanizmlari”, 19.00.05 – Ijtimoiy psixologiya. Etnopsixologiya.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.1.DSc/P88.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti, DSc.01/2025.27.12.R.03.02.
Rasmiy opponentlar: Jabborov Hazrat Xusainovich, psixologiya fanlari doktori, professor, Saidov Azamat Ismoilovich, psixologiya fanlari doktori, professor; Qo‘chqarova Feruza Maxammatqosimovna, psixologiya fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Profi universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II.Tadqiqotning maqsadi: shaxsda sanogen tafakkurni rivojlantirish jarayonini fenomen sifatida tadqiq etish, shu asosda ijtimoiy-psixologik modelini takomillashtirish va zarur tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
shaxsda sanogen tafakkurni rivojlanishi shaxsiy, jamoaviy, instusional, shaxsning o‘z-o‘zini baholash, o‘zia ishonch, muloqotmandlik, muvaffaqiyatga erishish motivatsiyasi, mustaqillik, hissiy barqarorlik, kognitivlik omillariga bog‘liqligiga ko‘ra fikr va kechinmalarni konstruktiligi orqali adaptiv ko‘nikmalarni shakllanishi bilan identiv namoyon bo‘lishi aniqlangan;
sanogen tafakkurni rivojlanishi optimistik fikrlash, muloqotmandlik, tolerantlik, salbiy fikrlarni mantiqiy tahlil qilish qobiliyati, emosional barqarorlik, hissiyotlarni nazorat qilish, ijtimoiy xulq-atvor, jamoaviylikning yoshga oid xususiyatlarga bog‘liq namoyon bo‘lishiga asoslanib stressga chidamlilikning iroda aktiga oid jihatarini dinamik harakteri orqali intensiv rivojlanishi dalillangan;
sanogen tafakkurni rivojlanishi kognitiv dissonanslarni engib o‘tishda ichki resurslarning faollashuviga ko‘ra shaxsdagi optimistik fikrlashni etnik va ijtimoiy tolerantlik ta’sirida refleksiv xususiyatlar negizida muloqot motivlariga bog‘liq differensiatsiyalanishi bilan identiv ekanligi dalillangan;
sanogen tafakkurni rivojlantirishning ijtimoiy-psixologik modeli shaxsdagi emosional va kognitiv xususiyatlarni integrativ shakllanishini ta’sinlash muhimligiga ko‘ra “hissiy barqarorlik”, “o‘mustaqillik”, “tolerantlik” sifatlarini rivojlantiruvchi strukturaviy komponentlarni korreksion faoliyatga kiritish asosida takomillashtirilgan;
sanogen tafakkur kognitiv, emotsional, motivasion, konativ xususiyatlarning o‘zaro aloqadorligiga ko‘ra shaxsning ichki va tashqi stressogen omillarni ongli ravishda anglab, salbiy fikr va emosiyalarni mantiqiy qayta ishlashdagi konstruktiv va ijobiy kognitiv tuzilmalarga aylanishiga asoslanib emotsional barqarorlik negizida muvaffaqiyatli fikrlashni ta’minlovchi ijtimoiy xulq-atvorning integrativ kategoriya sifatida isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Sanogen tafakkur rivojlanishining ijtimoiy – psixologik mexanizmlari yuzasidan o‘tkazilgan ilmiy tadqiqot natijalari asosida:
shaxsda sanogen tafakkurni rivojlanishi shaxsiy, jamoaviy, instusional, shaxsning o‘z-o‘zini baholash, o‘zia ishonch, muloqotmandlik, muvaffaqiyatga erishish motivatsiyasi, mustaqillik, hissiy barqarorlik, kognitivlik omillariga bog‘liqligiga ko‘ra fikr va kechinmalarni konstruktiligi orqali adaptiv ko‘nikmalarni shakllanishi bilan identiv namoyon bo‘lishi aniqlangan ma’lumotlar Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM–471-son buyrug‘i bilan «Umumiy psixologiya» moduli mazmuniga singdirilgan (O‘zMPU huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 20-avgustdagi PM–471-a son ma’lumotnomasi). Natijada psixologlarda sanogen tafakkur namoyon bo‘lishiga oid bilimlarni rivojlantirishga erishilgan;
sanogen tafakkurni rivojlanishi optimistik fikrlash, muloqotmandlik, tolerantlik, salbiy fikrlarni mantiqiy tahlil qilish qobiliyati, emosional barqarorlik, hissiyotlarni nazorat qilish, ijtimoiy xulq-atvor, jamoaviylikning yoshga oid xususiyatlarga bog‘liq namoyon bo‘lishiga asoslanib stressga chidamlilikning iroda aktiga oid jihatarini dinamik harakteri orqali intensiv rivojlanishi dalillangan ma’lumotlar Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM–471-son buyrug‘i bilan «Umumiy psixologiya» moduli mazmuniga singdirilgan (O‘zMPU huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 20-avgustdagi PM–471-a son ma’lumotnomasi). Natijada ta’lim sohasi uchun tayyorlanadigan psixologlarning kasbiy ahamiyatli tayanch kompetensiyalarni shakllantirish hamda kasbiy tayyorgarlik darajasini oshirish sohasida psixologik ilmiy-nazariy tayyorgarligini oshishiga xizmat qiluvchi metodik ta’minotning boyitilishiga erishilgan;
sanogen tafakkurni rivojlanishi kognitiv dissonanslarni engib o‘tishda ichki resurslarning faollashuviga ko‘ra shaxsdagi optimistik fikrlashni etnik va ijtimoiy tolerantlik ta’sirida refleksiv xususiyatlar negizida muloqot motivlariga bog‘liq differensiatsiyalanishi bilan identiv ekanligi dalillangan ma’lumotlar Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM–471-son buyrug‘i bilan «Ontogenez psixologiyasi» moduli mazmuniga singdirilgan (O‘zMPU huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 20-avgustdagi PM–471-a son ma’lumotnomasi). Natijada markazdagi laboratoriyalar ilmiy-metodik ta’minotining boyitilishiga erishilgan;
sanogen tafakkurni rivojlantirishning ijtimoiy-psixologik modeli shaxsdagi emosional va kognitiv xususiyatlarni integrativ shakllanishini ta’sinlash muhimligiga ko‘ra “hissiy barqarorlik”, “o‘mustaqillik”, “tolerantlik” sifatlarini rivojlantiruvchi strukturaviy komponentlarni korreksion faoliyatga kiritish asosida takomillashtirilgan ma’lumotlar Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM–471-son buyrug‘i bilan «Ijtimoiy psixologiya» moduli mazmuniga singdirilgan (O‘zMPU huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 20-avgustdagi PM–471-a son ma’lumotnomasi). Natijada markazdagi laboratoriya ta’minotining metodologik ma’lumotlar boyitilishiga erishilgan;;
sanogen tafakkur kognitiv, emotsional, motivasion, konativ xususiyatlarning o‘zaro aloqadorligiga ko‘ra shaxsning ichki va tashqi stressogen omillarni ongli ravishda anglab, salbiy fikr va emosiyalarni mantiqiy qayta ishlashdagi konstruktiv va ijobiy kognitiv tuzilmalarga aylanishiga asoslanib emotsional barqarorlik negizida muvaffaqiyatli fikrlashni ta’minlovchi ijtimoiy xulq-atvorning integrativ kategoriya sifatida isbotlangan ma’lumotlar Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 23-avgustdagi PM–471-son buyrug‘i bilan «Ontogenez psixologiyasi» moduli mazmuniga singdirilgan (O‘zMPU huzuridagi Psixologiya o‘quv-ilmiy markazining 2025-yil 20-avgustdagi PM–471-a son ma’lumotnomasi). Natijada, Psixologiya o‘quv-ilmiy markazi ijtimoiy-psixologik tadqiqotlar amaliyotiga tatbiq etilgan.