Мўминхўжаева Нилуфар Фахриддин қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи): “Ўзбекистон ислом архитектураси назариялари”, 18.00.01 – “Архитектура назарияси ва тарихи. Архитектура ёдгорликларини таъмирлаш ва тиклаш” (архитектура).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.1.PhD/А83. 
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Тошкент архитектура-қурилиш университети.
Илмий раҳбар: Нурмуҳамедова Шоира Зоҳидовна, архитектура фанлари доктори (DSc), профессор. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент архитектура-қурилиш университети, DSc.03/2026.09.01.А.01.М. 
Расмий оппонентлар: Абдураимов Шерзод Мураткулович, архитектура фанлари доктори (DSc), доцент; Масайитов Саиджамол Юсифович, исломшунослик фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон ҳудудида Ислом дини кириб келганидан сўнг шаклланган шаҳарсозлик ва меъморчилик ечимларининг ўзига хос жиҳатларини аниқлаш, Қуръон ва Ҳадис таълимотлари асосида ривожланган масжид ва хонақоҳ архитектурасини тизимли ёндашув асосида ўрганиш, шунингдек, уларни бошқа мамлакатлар тажрибаси билан қиёсий очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Г.А. Пугаченкова, Л.Ю. Манковская, М.С. Булатов ҳамда П.Ш. Зоҳидов сингари етук олимларнинг илмий қарашлари Ўзбекистон Ислом меъморчилигининг шаклланиши ва ривожланишини ўрганишда муҳим из қолдирганлиги илк бор ягона методологик асосда тизимли равишда очиб берилган; 
Ислом дини Ўрта Осиёга кириб келиши натижасида шаҳарсозлик ва меъморчиликда юз берган ўзгаришлар илк бор Қуръон оятлари ва ҳадислар асосида диний ва дунёвий марказларнинг шаклланганлиги ҳамда уларнинг муҳим аҳамият касб этаётганлиги асосланган; 
масжидлар қурилишига оид меъморий тамойилларнинг Қуръон кўрсатмаларига асослангани, хонақоҳ меъморчилигининг шаклланиши эса ҳадисларнинг мазмуний қоидалари билан белгиланганлиги далилланган;
Ўзбекистон меъморчилигидаги анʼаналар Россия, Ҳиндистон ҳамда, айниқса, Уйғониш даври Италия меъморий тажрибалари билан узвий боғлиқликда очиб берилиб, уларнинг Ўрта Осиё ҳудудига кириб келиши ва ривожланиши, шу аснода кейинчалик мазкур жараёнларнинг Ҳиндистонда давом этганлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Ўзбекистон ислом архитектураси назариялари” мавзуси бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Ислом дини Ўрта Осиёга кириб келиши натижасида шаҳарсозлик ва меъморчиликда юз берган ўзгаришлар илк бор Қуръон оятлари ва ҳадислар асосида диний ва дунёвий марказларнинг шаклланганлиги ҳамда уларнинг муҳим аҳамият касб этаётганлигининг асосланганлиги тўғрисидаги маълумотлардан Ўзбекистон Республикаси Туризм ва маданий мерос вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос агентлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Маданият ва санʼатни ривожлантириш жамғармаси Маданий мерос агентлигининг 2023-йил 6-февралдаги 04-20/268-сон маълумотномаси). Натижада, Ҳаким Мулло Мир хонақоҳининг график таклиф лойиҳаси асосида обиданинг меъморий қиёфаси юзасидан аниқ илмий тасаввур шакллантирилиб, мазкур материаллардан туризм фаолиятини ривожлантиришда ахборот манбаи сифатида, шунингдек реставрация ва сақлаш жараёнларида фойдаланиш имкониятига эришилган;
масжидлар қурилишига оид меъморий тамойилларнинг Қуръон кўрсатмаларига асослангани, хонақоҳ меъморчилигининг шаклланиши эса ҳадисларнинг мазмуний қоидалари билан белгиланганлиги далилланганлиги тўғрисидаги маълумотлардан Ўзбекистон Республикаси Туризм ва маданий мерос вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос агентлиги томонидан ҳудудлардаги маданий мерос обектларини асл ҳолида сақлаш, сайёҳлар ва зиёратчиларни жалб этишга қаратилган фаолиятда амалий жиҳатдан қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Маданият ва санʼатни ривожлантириш жамғармаси Маданий мерос агентлигининг 2023-йил 6-февралдаги 04-20/269-сон маълумотномаси). Натижада Ўзбекистон ислом архитектураси асосида маданий мерос объектларини таъмирлаш ва мутахкамлигини оширишда амалиётчи мутахассисларга таъмирлаш қоидаларидан амалиётда тўғри фойдаланиши учун назарий қўлланма яратилишига эришилган;
Г.А. Пугаченкова, Л.Ю. Манковская, М.С. Булатов ҳамда П.Ш. Зоҳидов сингари етук олимларнинг илмий қарашлари Ўзбекистон Ислом меъморчилигининг шаклланиши ва ривожланишини ўрганишда муҳим из қолдирганлиги илк бор ягона методологик асосда тизимли равишда очиб берилганлиги тўғрисидаги маълумотлардан “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Мавзу” ҳамда “Кўҳна манзиллар” кўрсатувлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасасининг 2023-йил 28-февралдаги 02-30/321-сон маълумотномаси). Натижада, тадқиқотда ёритилган Ислом динининг шаҳарсозлик ва меъморчилик ривожланишидаги ўрни, масжид ва мақбараларнинг шаклланиш тарихига оид илмий-тарихий маълумотларни кенг жамоатчиликка тақдим этиш имконияти яратилган.