Zaripova Aziza Shaxobiddinovna
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Nofilologik oliy ta’lim muassasalarida amaliy ingliz tilini o’rgatishda o’qitish strategiyasini rivojlantirish (geografiya ta’lim yo’nalishlari misolida)”, 13.00.02 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (ingliz tili).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.2.PhD/Ped2244 
Ilmiy rahbar: Tuxtasinov Ilhomjon Madaminovich, pedagogika fanlari doktori (DSc), professor. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Samarqand davlat chet tillar instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Samarqand davlat chet tillar instituti, PhD.03/2025.27.12.Fil.37.02
Rasmiy opponentlar: Maxmudova Muyassar Maxmudovna, pedagogika fanlari doktori, professor; Davronova Fotima Pirnazarovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori, (PhD) dotsent. 
Yetakchi tashkilot: Jizzax davlat Pedagogika universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi tadqiqotning maqsadi nofilologik oliy ta’lim muassasalarida amaliy ingliz tilini o’rgatishda o’qitish strategiyasini rivojlantirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
amaliy ingliz tilini o‘rganishda talabalarning o‘quv faoliyatini strategik rivojlantirishga yo‘naltirilgan o‘qitish konsepsiyasi ishlab chiqilib, uning doirasida kognitiv, metakognitiv, affektiv yondashuvlarning o‘qish jarayonining bosqichlariga tizimli joriy etilishi hamda CALLA modelidagi Tur → Maqsad → Strategik vosita sxemasining TBL vazifalari va refleksiv komponent bilan uyg‘unlashuvi orqali talabalarning strategik va amaliy kompetensiyasini rivojlantirish mexanizmlari ilmiy-nazariy, metodik jihatdan asoslangan;
geografik atamashunoslikning nazariy-metodologik tizimi tahlili natijasida, uning amaliy qo‘llanilish xususiyatlari, mezonlari, tipologik modellari, semasiologik va onomasiologik interpretatsiyasi hamda tarixiy rivojlanish bosqichlari kognitiv paradigma va mualliflik konseptualizatsiyasi asosida ilmiy jihatdan asoslanib, geografik terminologiyani tizimli va samarali qo‘llash imkonini beruvchi zamonaviy ilmiy-amaliy innovatsion tipologiya takomillashtirilgan;
geografiya ta’limi yo‘nalishi talabalarning ingliz tilida amaliy kompetensiyasini rivojlantirishga yo‘naltirilgan o‘qitish strategiyasining didaktik ta’minoti kompetensiyaviy va strategik yondashuvlar asosida tashkil etilib, IBLSI (Inquiry-Based Learning with Strategic Interaction) texnologiyasining “strategic interaction” komponenti o‘qish faoliyatining maqsad, tayyorgarlik, tahlil, xulosalash va refleksiya bosqichlariga integratsiya qilinishi orqali mualliflik metodologiyasi asosida ilmiy-metodik jihatdan takomillashtirilgan;
geografiya ta’limi yo‘nalishidagi talabalarning ingliz tilida amaliy kompetensiyasini rivojlantirishga xizmat qiluvchi GEOSTRAT ta’lim modeli ishlab chiqilib, uning metodik ta’minoti integral-faoliyat bloklarini nazariy va amaliy topshiriqlarga tizimli integratsiya qilish va o‘quv strategiyalarini qo‘llash orqali tajriba-sinov natijalari bilan ilmiy jihatdan dalillangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Nofilologik oliy ta’lim muassasalarida amaliy ingliz tilini o’rgatishda o’qitish strategiyasini rivojlantirish yuzasidan ishlab chiqilgan uslubiy va amaliy takliflari asosida:
tadqiqotda amaliy ingliz tilini o‘rganishda o‘qitish strategiyasini talabalarning o‘quv strategiyalarini rivojlantirishga yo‘naltirish konsepsiyasi ishlab chiqilib, konsepsiya asosida kognitiv, metakognitiv va affektiv strategiyalar o‘qish faoliyati bosqichlariga integratsiyasi, CALLA modelidagi Tur → Maqsad → Strategik vosita sxemasi TBL vazifalari va refleksiv komponent bilan birgalikda  o‘rganilishiga doir ilmiy-nazariy xulosalaridan O‘zbekiston davlat jahon tillar universitetida                Britaniya kengashi (British Council) hamkorligida amalga oshirilgan                “English as a school subject” (1683580) nomli xalqaro loyihasida foydalanilgan (O‘zbekiston davlat jahon tillar universitetining 2025-yil 5-iyuldagi  04-01/3236-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, talabalarning o‘qish faoliyatida strategik va amaliy kompetensiyasini rivojlantirishga qaratilgan mexanizmlari ilmiy jihatdan keltirilgan;
geografik atamashunoslikning nazariy-metodologik tizimi qayta tahlil qilinib, uning amaliy qo‘llanilish xususiyatlari, mezonlari, tipologik modellari, semasiologik va onomasiologik interpretatsiyasi hamda tarixiy rivojlanish bosqichlari kognitiv paradigma va mualiflik konseptualizatsiyasi asosida ilmiy jihatdan asoslanib, geografik terminologiyani tizimli va samarali qo‘llash imkonini beruvchi zamonaviy ilmiy-amaliy innovatsion tipologiya takomillashtirilganligiga oid xulosalaridan Qarshi davlat universitetida 2021-2023-yillarda amalga oshirilgan SUZ-800-21GR-381 “Reinforcing English Language competence at Karshi State University” nomli xalqaro grant loyihasi doirasida foydalanilgan (Qarshi davlat universitetining 2024-yil 24-iyundagi № 03/1853-sonli ma’lumotnomasi). Natijada ingliz tilida geografiya sohasiga oid terminlar tipologiyasining aniq mezonlari loyiha mazmunini boyitishga xizmat qilgan;
geografiya ta’limi yo‘nalishi talabalarning ingliz tilida amaliy kompetensiyasini rivojlantirishga yo‘naltirilgan o‘qitish strategiyasining didaktik ta’minoti kompetensiyaviy va strategik yondashuvlar asosida tashkil etilib, IBLSI (Inquiry-Based Learning with Strategic Interaction) texnologiyasining “strategic interaction” komponentini o‘qish faoliyatining maqsad, tayyorgarlik, tahlil, xulosalash va refleksiya bosqichlariga integratsiya qilinib, mualiflik metodologiyasi yordamida ilmiy-metodik jihatdan takomillashtirilganligiga doir xulosalaridan 2022-2024-yillarda amalga oshirilgan Toshkent shahridagi AQSh elchixonasi va Xalqaro ta’lim bo‘yicha Amerika Kengashi bilan hamkorlikda AQSh davlat departamenti tomonidan moliyalashtirilgan “English Access Microscholarship Program” loyihasida foydalanilgan  (Samarqand davlat chet tillar institutining 2025-yil 7-martdagi           № 662/02 sonli ma’lumotnomasi). Natijada, loyiha doirasida yaratilgan dasturlarni xorijiy tajribalar asosida ishlab chiqilgan mashqlar tizimi hamda metodik tavsiyalar orqali takomillashtirishga erishilgan;
geografiya ta’limi yo‘nalishidagi talabalarning ingliz tilida amaliy kompetensiyasini rivojlantirishga xizmat qiluvchi GEOSTRAT ta’lim modelining samaradorligi integral-faoliyat bloklarini nazariy-amaliy topshiriqlarga integratsiya qilish asosida dalillanib, o‘quv strategiyalaridan foydalanishning metodik-ta’minlovchi mezonlari aniqlikka ustunlik berish tamoyili asosida ilmiy jihatdan asoslab takomillashtirilganligi borasidagi xulosa va takliflardan Samarqand viloyat teleradiokompaniyasida “Ingliz tili saboqlari” ko‘rsatuvi va “Ta’lim va taraqqiyot” radioeshittirishining efirga uzatiladigan ssenariysini tayyorlashda foydalanilgan (Samarqand viloyat teleradiokompaniyasining 2024-yil 12-iyundagi № 01-07/147-son va 2024-yil 8-maydagi № 01-07/104-son ma’lumotnomasi). Natijada, sohaga oid terminlar ma’nosining izohlari takomillashtirilgan.