Mamutova Kamila Muxtarovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqidagi e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. 
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Agrar sektorda moliyaviy risklarni baholash usullarini takomillashtirish (Qoraqalpog‘iston Respublikasi misolida)”, 08.00.04 – “Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti”,  08.00.07 – “Moliya, pul muomalasi va kredit”(iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/Iqt5336
Ilmiy rahbar: Sauxanov Janibek Kazievich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti, PhD.03/30.01.2020.I.20.06.
Rasmiy opponentlar: Abdullaev Zafarjon Alijonovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Matjonov Bekjon Ravshonbekovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori.
Yetakchi tashkilot: Abu Rayxon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II.Tadqiqotning maqsadi: Qoraqalpog‘iston Respublikasi agrar sektorida moliyaviy risklarni aniqlash, baholash va boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
qishloq xo‘jaligida ishlab chiqarishni barqaror rivojlantirishni iqtisodiy-moliyaviy risklarning tarmoq faoliyati natijadorligiga ta’siriga ko‘ra tashqi (iqlim o‘zgarishi, global bozor tendensiyalari, siyosiy va iqtisodiy vaziyat kon’yunkturasi, qonunchilikdagi  o‘zgarishlar (25 ≤ TO ≤ 38)) hamda ichki (tarmoqdagi moliyaviy boshqaruv darajasi, texnologik rivojlanish, ishlab chiqarishni diversifikatsiyalash, kreditlash (62 ≤ IO ≤ 75)) omillarga guruhlash asosida ta’sir darajasining maqbul miqdoriy chegarasi asoslangan;
agrar sohada iqtisodiy xavfsizlik indeksi tarmoq xususiyatlariga ko‘ra ishlab chiqarish, moliyaviy ko‘rsatkichlar va resurslardan foydalanish ko‘rsatkichlarining vazn koeffisientlarini “past” (0,295 ≤r≤ 0,421), “o‘rta” (0,422≤ r ≤0,547), “yuqori” (0,548 ≤r≤ 0,674) risk darajalari toifalarga ajratish orqali har bir risk toifasi uchun mos strategik boshqaruv choralarini ishlab chiqish taklifi asoslangan;
fermer xo‘jaliklarining asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlariga ko‘ra risk ballarini ishlab chiqish asosida xo‘jaliklarni A – “past riskli xo‘jaliklar” (barqaror foyda, yuqori rentabellik), B – “o‘rtacha riskli xo‘jaliklar”, C – “yuqori riskli xo‘jaliklar”, D – “xavfli zona” (zarar bilan ishlayotgan xo‘jaliklar) toifalariga ajratish orqali kredit resurslarini taqsimlash, subsidiyalar taqdim etish va investision loyihalarni tanlash taklifi ishlab chiqilgan;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi agrar sohasining barqaror rivojlanishini ifodalovchi asosiy ko‘rsatkichlarining 2030 yilga qadar prognoz qiymatlari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi agrar sektorida moliyaviy risklarni aniqlash, baholash va boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha ishlab chiqilgan taklif va tavsiyalar asosida:
qishloq xo‘jaligida ishlab chiqarishni barqaror rivojlantirishni iqtisodiy-moliyaviy risklarning tarmoq faoliyati natijadorligiga ta’siriga ko‘ra tashqi (iqlim o‘zgarishi, global bozor tendensiyalari, siyosiy va iqtisodiy vaziyat kon’yunkturasi, qonunchilikdagi  o‘zgarishlar (25 ≤ TO ≤ 38)) hamda ichki (tarmoqdagi moliyaviy boshqaruv darajasi, texnologik rivojlanish, ishlab chiqarishni diversifikatsiyalash, kreditlash (62 ≤ IO ≤ 75)) omillarga guruhlash asosida ta’sir darajasining maqbul miqdoriy chegarasini asoslash taklifi Qoraqalpog‘iston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan agrar sohada risklarni kamaytirishga qaratilgan hududiy strategiyalar va dasturlarni ishlab chiqishda foydalanilgan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining 2025 yil 11 noyabrdagi 02-09/9-11/896-son ma’lumotnomasi). Taklif asosida ishlab chiqilgan hududiy strategik dasturlar agrar tarmoqda iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga muayyan darajada xizmat qilgan;
agrar sohada iqtisodiy xavfsizlik indeksi tarmoq xususiyatlariga ko‘ra ishlab chiqarish, moliyaviy ko‘rsatkichlar va resurslardan foydalanish ko‘rsatkichlarining vazn koeffisientlarini “past” (0,295 ≤r≤ 0,421), “o‘rta” (0,422≤ r ≤0,547), “yuqori” (0,548 ≤r≤ 0,674) risk darajalari toifalarga ajratish orqali har bir risk toifasi uchun mos strategik boshqaruv choralarini ishlab chiqish taklifi Qoraqalpog‘iston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan hududiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda foydalanilgan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining 2025 yil 11 noyabrdagi 02-09/9-11/896-son ma’lumotnomasi). Mazkur taklif yordamida agrar tarmoqda iqtisodiy xavfsizlikni mustahkamlash va barqaror rivojlanishni ta’minlash imkoni yaratilgan;
fermer xo‘jaliklarining asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlariga ko‘ra risk ballarini ishlab chiqish asosida xo‘jaliklarni A – “past riskli xo‘jaliklar” (barqaror foyda, yuqori rentabellik), B – “o‘rtacha riskli xo‘jaliklar”, C – “yuqori riskli xo‘jaliklar”,  D – “xavfli zona” (zarar bilan ishlayotgan xo‘jaliklar) toifalariga ajratish orqali kredit resurslarini taqsimlash, subsidiyalar taqdim etish va investision loyihalarni tanlash taklifi Qoraqalpog‘iston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan hududiy strategik dasturlar va normativ hujjatlar ishlab chiqishda foydalanilgan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining 2025 yil 11 noyabrdagi 02-09/9-11/896-son ma’lumotnomasi). Taklif asosida ishlab chiqilgan dasturlar byudjet mablag‘larini suv tanqisligi yuqori bo‘lgan hududlarga ustuvor yo‘naltirish, shuningdek riskka mos moliyaviy mexanizmlarni joriy etish imkonini bergan;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi agrar sohasining barqaror rivojlanishini ifodalovchi asosiy ko‘rsatkichlarining 2030 yilga qadar ishlab chiqilgan prognoz qiymatlari Qoraqalpog‘iston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan hududiy iqtisodiy siyosatni rejalashtirishda foydalanilgan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining 2025 yil 11 noyabrdagi 02-09/9-11/896-son ma’lumotnomasi). Mazkur taklif hududiy barqaror rivojlanish siyosatini shakllantirish, ishlab chiqarishning izchilligini saqlash va iqtisodiy o‘sishni barqarorlashtirishga xizmat qilgan.