Xasanov Ilhom Isakovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi  himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Qishloq xo‘jaligida ilmiy loyihalarni moliyalashtirish mexanizmini takomillashtirish”, 08.00.04-“Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti” (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.4.PhD/Iqt4663
Ilmiy rahbarining F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Shafkarov Bahrom Xudoyberdievich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: “Toshkent irrigasiya va qishloq xoʻjaligini mexanizasiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti, DSc.03/30.01.2020.I.10.03
Rasmiy opponentlar: Umarov Suxrob Rustamovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Bobojanov Abdurashid, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Qarshi davlat texnika universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi.  O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi ilmiy loyihalarini moliyalashtirish mexanizmini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
qishloq xo‘jaligi ilm-fani uchun ajratilgan moliyaviy resurslar va tayyor ilmiy mahsulotlar samaradorligini “Qishloq xo‘jaligi ilmiy loyihalarining tayyor ishlanmalarini tijoratlashtirish (TNT) koeffisienti” orqali baholash usuli ishlab chiqildi va unga asosan yangi ilmiy ishlanmalarning 3-yildan keyin eskirishini inobatga olgan holda ularni tijoratlashtirish natijadorligini “yuqori” (0,3dan baland); 0,3 bo‘lsa “qoniqarli”; 0,3 dan past bo‘lsa “qoniqarsiz” mezonlarga mos koeffisientlar asosida tabaqali baholash asoslangan;
qishloq xo‘jaligi subektlarining ilmiy-innovatsion faolligini oshirish va ularning tayyor ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirishda moliyaviy qo‘llab-quvvatlash maqsadida manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar qoshida ilmiy tadqiqotlar bilan shug‘ullanuvchi muassasalar bilan o‘zaro hamkorlikda “Ilmiy-innovatsion guruh”larni tashkil etish asoslangan va ularning faoliyat yuritish mexanizmlari ishlab chiqilgan;
“Ilm-fan yutuqlarini joriy etish va tijoratlashtirish” maxsus fondini tashkil etish va u orqali qishloq xo‘jaligida amalga oshirilayotgan innovatsion loyihalar bazaviy hisoblash miqdorining 1 500 baravar qiymatiga teng bo‘lgan qismini moliyalashtirish taklifi asoslangan;
qishloq xo‘jaligi innovatsion rivojlanish kotsepsiyasi maqsadlariga xizmat qiluvchi amaliy va innovatsion ilmiy loyihalar uchun jalb etiladigan moliya resurslari hajmining 2030-yilgacha bo‘lgan prognoz ko‘rsatkichlari inersion, mobilizatsion va pessimistik ssenariylar asosida ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Qishloq xo‘jaligi ilmiy loyihalarini moliyalashtirish tizimi va mexanizmlarini takomillashtirish buyicha ishlab chiqilgan takliflar asosida:
Qishloq xo‘jaligi ilm-fani uchun ajratilgan moliyaviy resurslarning samaradorligini oshirish va tayyor ilmiy natijalarning amaliyotga joriy etilish darajasini monitoring qilish bo‘yicha ishlab chiqilgan takliflar “APK ChINOZ UK PUDRAT№13” unitar korxonasida joriy etilgan. Unga ko‘ra, mazkur korxona faoliyatida ilmiy loyihalarni moliyalashtirishning tayyor natijalarini “tijoratlashtirish koeffisienti” orqali baholash usulidan foydalanilgan hamda ilmiy ishlanmalarning 3-yildan keyin ma’naviy eskirishini inobatga olgan holda, ularni moliyaviy resurslar bilan ta’minlashda tabaqalashtirilgan tijoratlashtirish koeffisientlari qo‘llanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, qishloq xo‘jaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazining 2025-yil 12-dekabrdagi 05/04-04-873-son hamda O‘zbekiston fermerlari kengashining 2025-yil 30-oktyabrdagi 01/03-0402-son ma’lumotnomalari). Natijada, moliyalash manbalaridan maqsadli va samarali foydalanish imkoniyati yaratilgan;
ilmiy faoliyat bilan shug‘ullanuvchi muassasalar va qishloq xo‘jaligi subektlari o‘rtasidagi ilmiy-innovatsion hamkorlikni tashkil etish asosida faoliyat mexanizmlari ishlab chiqilgan “Ilmiy-innovatsion guruh” ishlanmalari “Avazxon Sodiqov” fermer xo‘jaligida joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, qishloq xo‘jaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazining 2025-yil 12-dekabrdagi 05/04-04-873-son hamda O‘zbekiston fermerlari kengashining 2025-yil 30-oktyabrdagi 01/03-0402-son ma’lumotnomalari). Natijada, mahsulot ishlab chiqarish jarayonlariga zamonaviy texnologiyalarni tatbiq etish hisobiga xo‘jalikning iqtisodiy rentabellik darajasi 10–12 foizga ko‘tarilgan va mahsulotlarning raqobatbardoshligi oshishiga erishilgan;
“Ilm-fan yutuqlarini joriy etish va tijoratlashtirishni qo‘llab-quvvatlash” bo‘yicha maxsus fond faoliyatini tashkil etish orqali qishloq xo‘jaligi ilmiy ta’minoti tizimida amalga oshirilayotgan ilmiy-amaliy loyihalarning bazaviy hisoblash miqdorining 1 500 baravariga teng bo‘lgan qismini moliyalashtirish taklifi asoslangan. Unda tavsiya etilgan davlat, xususiy va nodavlat manbalaridan kompleks foydalanish mexanizmlari “Avazxon Sodiqov” fermer xo‘jaligida joriy (O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, qishloq xo‘jaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazining 2025-yil 12-dekabrdagi 05/04-04-873-son hamda O‘zbekiston fermerlari kengashining 2025-yil 30-oktyabrdagi 01/03-0402-son ma’lumotnomalari). Natijada, xo‘jalikda moliyaviy resurslardan oqilona va maqsadli foydalanish tizimi yo‘lga qo‘yilib, aylanma mablag‘larni qoplash va mavsumiy xarajatlarni moliyalashtirish imkoniyatlari kengaygan;
Innovatsion rivojlanish konsepsiyasi asosida qishloq xo‘jaligida qo‘shilgan qiymat yaratishga xizmat qiladigan ilmiy-texnologik va fundamental tadqiqot ishlanmalarini tatbiq etish orqali 2030-yilgacha bo‘lgan davrda qishloq xo‘jaligi ilmiy ta’minoti tizimini moliyalashtirish bo‘yicha ishlab chiqilgan bazaviy, mobilizatsion va pessimistik ssenariylar amaliyotga joriy etish uchun qabul qilingan. Jumladan, ushbu ssenariylar asosida shakllantirilgan prognoz modeli “APK ChINOZ UK PUDRAT№13” unitar korxonasi faoliyatida qo‘llanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, qishloq xo‘jaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazining 2025-yil 12-dekabrdagi 05/04-04-873-son hamda O‘zbekiston fermerlari kengashining 2025-yil 30-oktyabrdagi 01/03-0402-son ma’lumotnomalari). Natijada, mazkur model xo‘jalikning kelgusi davrlardagi ishlab chiqarish faoliyatini moliyaviy barqarorlashtirish va resurslar taqsimlanishini optimal rejalashtirish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan.