Isaqov Ilyosjon Islomjon o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlarni ijtimoiy himoyasining falsafiy tadqiqi” 09.00.04 – Ijtimoiy falsafa (falsafa fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.2.PhD/Fal1305
(Seminar bayoniga asosan mavzu qisman o‘zgartirilib qayta e’longa berildi)
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Farg‘ona davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Namangan davlat universiteti PhD.03/30.04.2021.F.76.06.
Ilmiy rahbarning F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: O‘rinboev Davlatjon Baxtiyorovich. Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Rasmiy opponentlar: Ismoilov Temurbek Islomovich pedagogika fanlari doktori (DSc), professor, Xolmirzaev Nodirjon Nizomjonovich falsafa fanlari doktori (DSc), professor.
Yetakchi tashkilot: Andijon davlat pedagogika instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlarni ijtimoiy himoya qilish jarayonining ijtimoiy-falsafiy jihatlarini ochib berishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
jamiyatda ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlarni ijtimoiy himoya qilishning aksiologik (qadr-qimmat, mehr-oqibat, adolat) jihatlarini takomillashtirish, yoshlarda ekzistensial (o‘zlikni anglash, erkinlik, ishonch) tuyg‘ularni mustahkamlab, subekt–obekt munosabatlari dialektikasida jamiyatda o‘z o‘rnini topishiga yordam beruvchi insoniy qadriyatlarni shakllantirishi falsafiy asoslangan;
globallashuv sharoitida ijtimoiy himoya tizimidagi ijtimoiy institutlar faoliyatining normativ-aksionomik (qonun va institutsional asoslar hamda umuminsoniy qadriyatlar) asoslarini rivojlantirish, jamiyatda inson qadrini ulug‘laydigan qadriyatli tizimni shakllantirishi ochib berilgan;
Yangi O‘zbekistonda ota-ona qaramog‘idan mahrum yoshlarning ijtimoiy integratsiyasi (jamiyat hayotiga to‘liq qo‘shilishi)ni ta’minlash, ularda ekzistensial identifikatsiyani (o‘z menini anglashi) keltirib chiqarib, yoshlarda o‘z xatti-harakatlari, fikrlari va qarorlarini axloqiy nuqtayi nazardan baholay olish kompetensiyalarini rivojlantirishi mantiqiy isbotlangan;
jamiyatda insonparvarlik va adolat tamoyillarining ontologik yaxlitliigini ta’minlash, inson-jamiyat-davlat birligida ijtimoiy adolat va ishonch tamoyillarini mustahkamlashi orqali ota-ona qaramog‘idan mahrum yoshlarni ijtimoiy himoya qilishning aksiologik (insonparvarlik, tenglik, birdamlik, axloqiylik) determinantlari kishilarda ma’naviy immunitetni yuksaltirishi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlarni ijtimoiy himoya qilish tizimining ijtimoiy-falsafiy tahliliga doir tadqiqot natijalari asosida quyidagi ilmiy yangilik va tavsiyalari amaliyotdan o‘tdi:
ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlar ijtimoiy himoyasi erkinlik, mas’uliyat va ijtimoiy adolat kategoriyalari asosida sotsial-falsafiy, ontologik va aksiologik birlik sifatida konseptual jihatdan asoslanganligiga oid taklif va tavsiyalardan Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazining 2024-yil uchun chora tadbirlar dasturining VII yo‘nalishida belgilangan “Uzlyuksiz ta’lim tizimida ma’naviy komillikka erishish va ma’rifatli yoshlarni tarbiyalashga doir chora-tadbirlar” rejasining 52-bandi “Uzlyuksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasida” belgilangan maqsad va vazifalar asosida “Yangi kuch” ma’naviy-tarbiyaviy harakatlar dasturini ishlab chiqish” mavzusida targ‘ibot ishlarini tashkil etish va o‘tkazishda dissertatsiya materiallaridan foydalanilgan (Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazining 2025-yil 4-avgustdagi 10/504-son ma’lumotnomasi). Natijada, dissertatsiyada ilgari surilgan takliflar, tavsiya va xulosalar ijtimoiy himoyaga muhtoj yoshlar bilan ishlashda va ularning o‘quv natijalarini yaxshilashga xizmat qilgan.
mazkur toifadagi yoshlarning shaxsiy va ijtimoiy rivojiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar sotsializatsiya, identifikatsiya, marginallik va stigmalashuv kabi falsafiy kategoriyalar nuqtai nazaridan tizimli tahlil qilinib, ularning ijtimoiy subektivlik va o‘zini anglash dinamikasini belgilovchi mexanizmlari aniqlanganligiga doir xulosa va tavsiyalardan O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi “Ma’rifat” ijodiy birlashmasi” davlat muassasasi tarkibidagi “O‘zbekiston tarixi” telekanali ijodkorlari telekanalda efirga uzatilgan “Qadriyatlar beshigi” ko‘rsatuvi ssenariylarini tayyorlashda foydalanilgan (O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi “Ma’rifat” ijodiy birlashmasi”ning 2025-yil 12-sentyabrdagi 01-33/667-son ma’lumotnomasi). Natijada dissertatsiyada ilgari surilgan takliflar, tavsiya va xulosalar ijtimoiy himoyaga muhtoj yoshlar bilan ishlashda va ularning o‘quv natijalarini yaxshilashga xizmat qilgan.
ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlar ijtimoiy himoyasining milliy tizimi xorijiy tajribalar bilan qiyosiy-falsafiy jihatdan tahlil etilib, me’yoriy-huquqiy qarashlar va institutsional amaliyot o‘rtasidagi tizimli-nazariy nomutanosibliklar hamda ularning aksiologik oqibatlari ochiqlanganligiga doir ilmiy yangiliklaridan O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi “O‘zbekiston-24” ijodiy birlashmasi “O‘zbekiston” teleradiokanalining bir qator dasturlari (“Ta’lim va taraqqiyot”, “Yoshlar uchun”, “Yoshlar va biz” dasturlarida 2024-2025 yil noyabr dekabr-mart oylaridagi sonlari)da ssenariylar tayyorlandi (O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi “O‘zbekiston-24” ijodiy birlashmasining 2025-yil 11-sentyabrdagi 05-09-1426-son ma’lumotnomasi). Natijada, dissertatsiyada ilgari surilgan takliflar, tavsiya va ilmiy xulosalar ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlar ijtimoiy himoyasi haqidagi bilimlarni nazariy asosda tizimlashtirilib, falsafiy fanlar uchun yangi ilmiy resurslar yaratishga xizmat qilgan.
yoshlar ijtimoiy himoyasini takomillashtirishga qaratilgan insonparvarlik, ijtimoiy adolat va kommunikativ aksiologiya tamoyillariga asoslangan, shaxsning faol subekt sifatida rivojlanishini qo‘llab-quvvatlovchi ijtimoiy himoya yondashuvlari ishlab chiqilganligiga oid taklif va tavsiyalardan O‘zbekiston “Adolat” sotsial-dernokratik partiyasi tomonidan o‘tkazilgan ilmiy-amaliy konferensiyalar, seminarlar hamda boshqa madaniy - ma’rifiy tadbirlarini tashkil etishda foydalanilgan (O‘zbekiston “Adolat” sotsial – dernokratik partiyasining Siyosiy Kengashining 2025-yil 24-sentyabrdagi 08-04-49-son ma’lumotnomasi). Natijada dissertatsiyada ilgari surilgan takliflar, tavsiya va xulosalar ijtimoiy himoyaga muhtoj yoshlar bilan ishlashda va ularning o‘quv natijalarini yaxshilashga xizmat qilgan.
